Sproken0004 - Van enen hert die minde ene hinde

III. Van enen hert die minde ene hinde.

Nieman en conste te vollen geprisen
Een goet, reine, salich wijf,
Noch in eren te vele bewisen:
Si maect meneger sorgen blijf;
Zy is oorzaek dat menige zorg ons aenblyft.
Doch es minne leits verdrijf
Van hen, diese draghen connen.
Hoefsche trouwe van wives lijf
Heeft meneghen edelen man verwonnen.
Ic vernam, op eynder stat,
Dat eyn hert op eynder hinden
Sinen sin hadde gesat,
Soe dat hise sere minde.
Die eyn oec wael den anderen kende,
Ende waren vrolijc dicke bi eyn.
Die hinde dicwile aen hem seinde,
Soe daer vrienscap tusschen schein.
Die hert en meinde niet dan goet,
Ere sonder dorperheit,
Ende waende des wel wesen vroet,
Dat si hem minde met trouwicheit.
Op eynder tzijt was hi bereit,
Ende draefde henen, daer hise vant
In haren cameren met listicheit:
Die was gewracht van meysters hant.
Hi sprac ter hinden wael minnichlijch:
‘God gruetti, mijn alder liefste scat!’
Ende si antworde hem sleulijch.
Den hert verwonderde sere om dat,
Want si hem, te menegher stat,
Hadde getoent minlijc gebere,
Ende hi al dede wat si hem bat.
Soe vele verwonders hem te mere.
Hi sprac: ‘lief, wat mach dit sijn
Dat ghi mi sijt worden vremde,
Want du best die liefs te mijn?’
Noch waende hi het ware in scemden.
Si antworde: hare en beteemde
Hem te houden enege woert,
Want si haer ere daer in leemde;
Si hadt van vrienden wel gehoert.
Die hert dachte, in sinen moet,
Si ware beseten met ontrouwen;
Het es ongestedich dat si doet;
Si meint haer waerlijc te vernuwen.
Hi nam orlof, ende woudse scuwen,
Om dat sine hadde alsoe versmaet.
Hi moeste sinen breidel knuwen,
Daer en was anders troest noch raet.
Hi dachte hi soude vernemen emmer
Wat dat wonder bedieden mochte;
Want van torne hadde hi commer,
Dat soe wankel was haer ghedochte.
Enen wilden pat si sochte
In enen bosch, wel vaste daer bi.
Die diere, die hi met hem brochte,
Dat waren sine knechten vri.
Niet langhe en eest hi en heeft vernomen
Die hinde lopen van boven neder,
Ende enen vos Reinarde met haer comen,
Die boetscap dreef wech ende weder.
Si liep snel, al was si teder,
Metten vos, te dorpe waert.
Eer iet lanc quam si gereden,
Een wolf, ende si, ende een vos Reinaert:
Die wolf ginc bi haerre siden,
Dien si vriendelijc toe geberde:
Het sceen si was sijns sere blide.
Si waende die hert si sijnder vaerde.
Die hert doen niet langer en spaerde,
Ende draefde hare rechte jeghen;
Dies hem die wolf wel sere vervaerde,
Ende was recht vore thoeft geslegen.
Die hert tot den wolve seide:
‘Wanen compstu hier met deser hinde?’
Met vare antworde die wolf gereide:
‘Here, om dat ic mi versinde
Misselic wes si haer bewinde,
Liet icse nu alleine gaen.
In uwen dienst ic mi verbinde.’
Hier met waren die worde gedaen.
Die hert die sweegh, ende sach op hare,
Als een die redene wel versteit.
Vele talen hadde hem ommare;
Hi sach wel hare onghestedicheit.
Ich sie immer, op minen eyt,
Dat men den ontrouwen loent,
Des men trouwen wederseit.
Des blijft menich goet wijf gehoent.
Die hert die draefde sijnre straten.
Die hinde leidde den wolf met hare:
Het sceen si en woudts niets van haer laten,
Wie oneerlijc dat hare ware.
O edelen vrouwen, die minne clare
Dragen condt, hoedt u daer van;
Ende sijt voer die hinde in vare,
Die aldus bedriegen kan.
Nochtan blijft si meest bedrogen,
Metten wolf, ende meest in scaden,
Ende wie si sijn, die hem soo voegen,
Dat si bedriegen ende logene raden:
Int leste worden si verraden,
Meest versmaet, ende meest bespot.
Stedeghen wiven, van trouwen daden,
Moet verbliden die rike God!

Amen.
Handschrift der bibliotheek van Van Hulthem, thans te Brussel, No 192 der Bibl. Huthemiana, No cxviij.

De 'ik' zag eens dat een hert zijn zinnen had gezet op een hinde. De liefde bleek wederzijds, maar op een keer gedroeg de hinde zich onverschillig tegenover het hert. Het hert zag de hinde lopen met de vos Reinaert en even later kwamen ze terug met een wolf waartegen de hinde zich vriendelijk gedroeg. Het hert vroeg wat de wolf met de hinde daar deed. De wolf antwoordde dat hij niet zeker wist wat er zou gebeuren als hij haar alleen zou laten. De wolf begaf zich in dienst van het hert. Het hert begreep dat de hinde hem ontrouw was. De 'ik' zag in dat de ontrouwen krijgen wat ze verdienen. Vrouwen moeten zich hoeden voor het gedrag van de hinde, want de bedrieger zal bedrogen worden.

J.F. Willems (red.), Belgisch museum voor de Nederduitsche tael- en letterkunde en de geschiedenis des vaderlands (Zesde deel). Maatschappij tot Bevordering der Nederduitsche Taal- en Letterkunde, Gent 1842, p. 418-421

Tekst afkomstig uit het Handschrift Van Hulthem

Reinaert    Reinaert   

Reinaerde    Reinaerde   

Reynaert    Reynaert   

Reynaerde    Reynaerde   

2013-03-01 14:46:21