DYKFRIES2005 - Van een jongen die lezen en schrijven leerde

Van een jongen die lezen en schrijven leerde.
Er was eens een jongen die konde niet lezen en niet schrijven, maar hij wilde 't gaarne leeren. Hij vond echter niemand die hem onderwijs wilde geven, Eindelijk ontmoette hij een heerschap die hem in zijn dienst wilde nemen en dan hem lezen en schrijven leeren. De jongen nam dit met blijdschap aan. Toen hij een halfjaar hij den heer gediend had was hij reeds tamelijk gevorderd in de kunst. Nu beval de heer hem, hij moest eens opschrijven hoe men zich in allerlei dingen veranderen kan. Dit stond te lezen in een groot boek, dat de heer hem gaf. De jongen zag daar vreemd tegen op. Maar toen hij alles opgeschreven had, leerde hij het van buiten, en toen hij alles in zijn hoofd had, kreeg hij lust om zich ook eens te veranderen. Hij veranderde zich in eene koe en legde zich in het weiland van een der boeren neder. Toen de boer des anderen morgens in het veld kwam zag hij daar eene vreemde koe. Er kwam niemand opdagen, die zich als eigenaar van het dier liet gelden, daarom vond de boer goed er meê naar de markt te gaan om het te verkoopen. Hij deed alzoo en verkocht de koe voor een goeden prijs aan een veehandelaar. Deze begaf zich met het beest aan een touw op weg naar zijne woonplaats. Maar toen zij eene poos hadden geloopen werd de koe halsstarrig en deed zulke krachtige rukken aan het touw dat het brak. Zij nam de vlucht naar een boschje waar zij zich voor het oog des koopmans konde verschuilen en veranderde zich daar weêr in een jongen. De jongen liep den man tegemoet en toen deze hem vroeg of hij ook eene koe had gezien, antwoordde hij: «Neen», en ging verder.
Maar hij vond deze kunst zoo mooi, dat hij zich kort daarna in een paard veranderde. Dit werd gekocht door den heer die den jongen het lezen en schrijven had geleerd. Maar niet lang had hij het dier op stal gehad of hij merkte wel dat het niemand anders was dan zijn voormalige leerling. Hierover was hij zeer verstoord, want hij wilde niet dat iemand buiten hem de kunst zoude kennen. Hij nam het paard van den stal en ging er meê naar den smid om het te laten beslaan. Toen dit werk afgedaan was zeî de heer: «Baas, maak nu eens een groot stuk ijzer gloeiend en geef mijn paard daar een paar flinke brandmerken meê». - Zoo wilde hij den jongen straffen.
De smid stak een groot ijzer in het vuur, maar eer hij daarmeê gereed was veranderde de jongen zich in een haas en snelde weg zoo hard hij kon. Eensklaps veranderde de heer zich nu in een hond en liep den haas na om dezen te vangen. Maar eer hij dit kon doen veranderde de jongen zich in een vlieg. Hierop maakte de heer zich tot een zwaan en wilde zoo de vlieg vangen, maar dit gelukte niet, de vlieg bewoog zich te vlug heen en weêr. Boven een tuin gekomen. veranderde de jongen zich in een gouden ring die in den tuin nederviel. Juist op dat oogenblik wandelde daar een meisje, en zij vond den ring. De heer die in een zwanenhuid stak veranderde zich nu in een koopman en wendde zich tot het meisje met de vraag of zij den ring wilde verkoopen. - «Neen», zeî ze en tegelijk had ze 't ongeluk den ring te laten vallen en nu veranderde de ring eensklaps in een gortkorrel. En de koopman werd een haan die de gortkorrel wilde oppikken. Maar eer hij dit kon doen veranderde de gortkorrel in een vos, die den haan den kop afbeet.
Dit was het loon daarvoor, dat de heer den jongen lezen en schrijven had geleerd.

AT 0325 - The Magician and his Pupil    AT 0325 - The Magician and his Pupil   

ATU 0325 - The Magician and his Pupil.    ATU 0325 - The Magician and his Pupil.   

Een jongen die niet kan lezen en schrijven gaat in de leer bij een heer. Tijdens zijn leertijd krijgt hij een boek in handen waarin te lezen staat hoe je je in allerlei dingen kan veranderen. De jongen krijgt ook dit onder de knie en verandert zich voor zijn plezier in een koe en in een paard. Als paard wordt hij gekocht door zijn voormalige leraar, die hem een lesje wil leren en hem bij de smid wil laten brandmerken. De jongen verandert zich echter snel in een haas en vlucht. De heer verandert in een hond en probeert de haas te vangen maar deze verandert snel in een vlieg. In de gedaante van een zwaan probeert de heer de vlieg te vangen maar de jongen verandert snel in een gouden ring, die in een tuin valt waar een meisje de ring vindt. De heer verandert zich in een koopman maar het meisje wil de ring niet verkopen. De ring verandert in een gortkorrel en de koopman in een haan die probeert de korrel op te pikken maar de jongen is hem te snel af en verandert zichzelf in een vos, die de haan de kop afbijt.

Waling Dykstra: Uit Friesland's volksleven van vroeger en later: volksoverleveringen, volksgebruiken, volksvertellingen, volksbegrippen. Leeuwarden [1896], deel 2, 17-18.

D1711.0.1 - Magician‘s apprentice.    D1711.0.1 - Magician‘s apprentice.   

D1266 - Magic book.    D1266 - Magic book.   

D1721.6 - Magician’s disciples acquire magic powers by study.    D1721.6 - Magician’s disciples acquire magic powers by study.   

D133.1 - Transformation to cow.    D133.1 - Transformation to cow.   

D131 - Transformation: man to horse.    D131 - Transformation: man to horse.   

D117.2 - Transformation: man to hare (rabbit).    D117.2 - Transformation: man to hare (rabbit).   

D141 - Transformation: man to dog.    D141 - Transformation: man to dog.   

D185.1 - Transformation: man to fly.    D185.1 - Transformation: man to fly.   

D161.1 - Transformation: man to swan.    D161.1 - Transformation: man to swan.   

D263.1 - Transformation: man to ring.    D263.1 - Transformation: man to ring.   

D166.1 - Transformation: man to chicken (cock, hen).    D166.1 - Transformation: man to chicken (cock, hen).   

D113.3 - Transformation man to fox.    D113.3 - Transformation man to fox.   

D214 - Transformation to grain.    D214 - Transformation to grain.   

L142.2 - Pupil surpasses magician.    L142.2 - Pupil surpasses magician.   

D410 - Transformation: one animal to another.    D410 - Transformation: one animal to another.   

D420 - Transformation: animal to object.    D420 - Transformation: animal to object.   

D610 - Repeated transformation.    D610 - Repeated transformation.   

D615.2    D615.2   

1896

2013-03-01 14:46:20