Onderwerp
BRUN 02130 - The Flying Cow   
Beschrijving
The Flying Cow
Tekst
Volgens persbureau Reuters is eerder dit jaar de crew van een half gezonken Japanse vissersboot uit de Japanse Zee gevist. Nadat de zeelui de autoriteiten vertelden waardoor hun schip gezonken was, werden zij onmiddellijk gearresteerd.
Eensgezind verklaarden de zeelieden dat een koe uit de lucht was komen vallen. De koe trof de vissersboot midscheeps, waardoor een groot gat in de bodem van het schip geslagen werd. De bemanning werd drie weken vastgehouden op verdenking van verzekeringsfraude, tot de Russische luchtmacht de Japanse autoriteiten liet weten dat de bemanning van een Russisch vrachtvliegtuig enige weken daarvoor blijkbaar een koe had gevangen aan de rand van een Siberisch vliegveld en deze het vliegtuig had ingewerkt.
De vliegtuigbemanning was echter niet voorbereid op een doodsbenauwde koe die op tienduizend meter hoogte de inhoud van het vliegtuig te lijf ging. Om het vliegtuig en zichzelf te redden, werd de koe boven de Japanse zee het laadruim uitgeschoven.
Een stadssage van het type De Vliegende Koe werd voor het eerst opgetekend in 1990 in Moscow News, een Engelstalige krant uit Moskou. Vervolgens werd het verhaal in 1993 opgenomen in The Baby Train and other Lusty Legends van J.H. Brunvand, een bundel met stadssagen. In 1996 kreeg het verhaal een nieuwe impuls vanuit de Duitse ambassade die het verhaal doorgaf aan het ministerie van Buitenlandse Zaken in Bonn. Hierbij werd het verhaal wederom als nieuws gepresenteerd, in plaats van als een broodjeaapverhaal, waardoor het in de Duitse kranten verscheen. Het Duitse onderzoeksbureau Reuters verrichte in 1996 onderzoek naar het verhaal van de vliegende koe dat ineens in de kranten was verschenen. Het onderzoeksrapport dat daaruit volgde, waarin het verhaal werd ontmaskerd als een stadssage, werd echter door sommigen wederom opgepakt als nieuws. Zo verscheen het verhaal in 1997 bijvoorbeeld in het NRC Handelsblad en de Provinciale Zeeuwse Courant en de Telegraaf. Ook in 2011 is het nog een populair verhaal. In januari 2011 dook het nog op in het New York Times magazine, in een artikel over olieboringen, waarna begin februari een correctie op het artikel volgde met daarin ‘No cow, smuggled or otherwise, ever fell from a plane into a Japanese fishing rig. The story is an urban legend, and versions of it have been reported in Scotland, Germany, Russia and other locations.’ (www.nytimes.com)
Het verhaal van de vliegende koe uit het Russische vliegtuig dat een Japanse vissersboot tot zinken bracht, deed Brunvand denken aan een eerder gelezen verhaal over vliegende koeien. Deze versie is terug te vinden in The Book of Nasty Legends van Paul Smith uit 1984. De vliegende koe van Smith werd aangetroffen in Schotland, op een donkere, kronkelende, smalle weg. Een autobestuurder werd ineens geconfronteerd met een compleet gebrek aan zicht op de weg, zo vertelt Smith. Als hij uitstapt om te kijken wat hem het zicht heeft ontnomen ziet hij een koe op zijn motorkap liggen. Het is onmogelijk de koe te verwijderen, dus hij duwt de auto het weiland in en wandelt naar het volgende dorp. Daar aangekomen vertelt hij aarzelend aan de politie wat hem is overkomen. In plaats van met ongeloof begroet te worden, is de politieman opgelucht. Er is namelijk net een vrachtwagenchauffeur bij hem geweest die ervan overtuigd was dat hij een koe geraakt had, maar toen hij naar zijn road kill op zoek ging, bleek deze nergens te vinden. In een voetnoot vermeldt Smith dat al in 1965 een verhaal de ronde deed dat een chauffeur op een smalle, kronkelende Schotse weg zich geconfronteerd zag met een koe op zijn oldtimer Austin. Dit leidde ertoe dat Smith zich afvroeg wat dat toch was met auto’s, koeien, Schotland. Brunvand vroeg zich in 1993 in lijn met Smith af, of er niet nog meer variaties waren van verhalen waarin vervoermiddelen en koeien elkaar op niet al te gelukkige wijzen troffen.
De Schotse vliegende koeien worden hier verder buiten beschouwing gelaten. Het is namelijk de Russische vliegende koe die men op internet aantreft in verschillende varianten. De stadssage bestaat standaard uit een aantal elementen. Met de invulling van deze elementen wordt per vertelling nog wel eens gevarieerd. Het eerste element is de plaats. In sommige vertellingen van De vliegende koe wordt de vissersboot tot zinken gebracht in de Zee van Ochotsk, het aan Rusland grenzende water ten noorden van Japan. In andere vertellingen valt de koe naar beneden boven de Japanse Zee, de zee tussen Japan en China. Weer andere vertellingen noemen de Stille Oceaan, of de Russische Stille Oceaankust als plaats waar de koe naar beneden kwam. Een tweede element is degene die de koe laat vallen. In sommige vertellingen zijn het Russische militairen, in andere de Russische bemanning van een vrachtschip. In één vertelling zijn smokkelaars zonder nationaliteit de daders, en in een andere vertelling is de Japanse luchtmacht de schuldige. Het derde element is het slachtoffer, of de slachtoffers. Meestal gaat het om Japanse vissers die worden getroffen door een koe die door de Russen werd vervoerd. In het geval van de Japanse daders is het echter een Koreaanse vissersboot die wordt geraakt door de vliegende koe. Meestal gaat het om de volledige bemanning van de vissersboot die uit het water wordt gevist, maar een aantal vertellingen maakt het verhaal iets dramatischer door aan te geven dat er slechts één overlevende van het ongeluk is. Met het zinken van hun boot is de ellende voor de bemanning vaak nog niet voorbij. Soms wordt het element toegevoegd dat de bemanning van de gezonken vissersboot wordt opgevist door de Japanse kustwacht en ondervraagd door de Japanse autoriteiten. De slachtoffers worden, ondanks dat ze bij hoog en laag volhouden dat hun schip gezonken is doordat er een koe uit de hemel kwam vallen, niet geloofd en vaak opgesloten in een gevangenis of geestelijke zorginstelling. In het geval van de Koreaanse vissers worden zij door de Japanse autoriteiten verdacht van spionage.
Na een bepaalde tijd, soms een aantal dagen, soms een aantal weken, komen degenen die verantwoordelijk waren voor de koe met een bevestiging dat de vissers niet gek zijn, maar dat er daadwerkelijk een koe uit de lucht is komen vallen, en hoe dat heeft kunnen gebeuren. In iedere variant valt de koe uit een vliegtuig. De ene keer springt het dier zelf nadat de laadklep is opengezet, een andere keer wordt het dier uit het vliegtuig geduwd. Wat ook verschilt in de vertellingen van De vliegende koe is het aantal koeien. Soms gaat het maar om één koe en soms om een hele kudde. Als er verteld wordt over een kudde koeien, dan zijn dat geroofde of gesmokkelde koeien. De geroofde koeien zijn afkomstig uit Siberië en worden in een transportvliegtuig of vrachtvliegtuig vervoerd. Een keer wordt melding gemaakt van koeien die van Alaska naar Rusland worden gesmokkeld, waarbij de smokkelaars het toch wel heel benauwd krijgen als ze bijna op hun bestemming zijn. Ook gaat het vaak om slechts één koe die aan de rand van het vliegveld of over de startbaan dwaalt. De bemanning van het vliegtuig besluit het dier mee te nemen om later op te eten, of voor een niet nader toegelicht doeleinde. In het geval van de Japanse luchtmacht wordt de koe simpelweg meegenomen op een oefenvlucht. De koe verlaat het vliegtuig altijd pas nadat het onrust in het vliegtuig op grote hoogte heeft veroorzaakt. Het dier of de dieren zijn nooit vastgebonden.
Het verhaal van de vliegende koe is nog altijd in veelvoud terug te vinden op internet. Het is zelfs opgenomen in een lesboek van Thompson Learning in een oefening met vier verhaaltjes, waarvan er slechts één waar gebeurd is. Maar ook in de Russische film uit 1995, Osobennosti Natsionalnoi Okhoty, oftewel ‘De eigenaardigheden van de Nationale Jacht’ is een vliegende koe te vinden. Deze komedie is, volgens recensies, een nationale favoriet bij de Russen, omdat het ze de kans geeft eens flink om zichzelf te lachen. In deze film stelen jagers een koe die ze in een Russisch militair vliegtuig verbergen. Volgens sommige verklaringen was deze film de oorzaak van de hernieuwde circulatie van de vliegende koe. Volgens anderen was deze episode geïnspireerd op de al bestaande stadssage. Een zeer religieus getinte bewerking van de stadssage van de vliegende koe stelt dat het verhaal rond 1990 weer een opleving beleefde, dankzij het naderende einde van de Sovjet Unie. Het broodjeaapverhaal zou symbool staan voor de wijze waarop het uiteenvallen van de Sovjet Unie werd verklaard. In de bijbel staan immers talloze verwijzingen naar de manier waarop mensen elkaar zouden moeten behandelen, en het laten vallen van spreekwoordelijke koeien op de hoofden van onschuldigen, hoort daar volgens de schrijver niet bij. (NewLife Community Church, 19 september 2010). Deze verklaring werd eerder gegeven door Yegor Yakovlev, redacteur van de Moscow News, een Engelstalige krant waarin in juni 1990 het verhaal van de vliegende koe was opgenomen. Het doel dat Yakovlev voor ogen had met deze vertelling, was het trekken van een analogie tussen het verhaal en de situatie in de Sovjet Unie op dat moment, ‘a situation in which everyone is trying to resolve their own problems at once, having no idea what the consequences might be for others? Most people have no idea what might suddenly drop on their heads.’ (Brunvand, Baby train, p.273)
Literatuur
Literatuur
Brunvand, J.H., The Baby Train and other Lusty Legends (New York/London 1993) 273-275.
Brunvand, J.H., Too Good to be True. The Colossal Book of Urban Legends (New York/London 1999) 346-347.
Brunvand, J.H., Encyclopedia of Urban Legends (New York/London 2001) 153.
Smith, P., The Book of Nasty Legends (London 1983) 73.
Websites
http://www.themoscownews.com/docs/about/DistrPoints.html
http://petem2010.blogspot.com/2010/06/flying-cow-urban-legend.html
http://www.nytimes.com/2011/01/16/magazine/16Drilling-t.html
http://en.wikipedia.org/wiki/User:Brookie/The_bizarre
http://eltmedia.thomsonlearning.com/resource_uploads/static_marketing/075939847X/1366/Innovations_Upper-Intermediate_SB_Unit_12.pdf
http://www.thestar.com/news/insight/article/937570--beware-flying-cows-floating-pigs
http://newlifecommunity.typepad.com/newlife_community_church/2010/09/the-flying-cow.html
http://www.snopes.com/critters/farce/cowtao.asp
http://www.imdb.com/title/tt0114055/
http://www.verhalenbank.nl (volksverhaal type BRUN 02130)
http://www.broodjeaap.nl/koeien.html
