DYKFRIES2138

In den tijd toen de meeste menschen in Friesland, aangaande Amsterdam een geheel ander begrip hadden dan thans, vertelde men elkander hier, dat er in die groote stad, onder meer geheimzinnigheden, ook een zwarte spiegel bestond, eene inrichting, waarover Heintje met den paardenpoot het beschermheerschap bekleedde. Daar liet men hoofdzakelijk ongehuwden in de toekomst zien. Een jonggezel kon daar zijne toekomstige levensgezellin en een meisje den voor haar bestemden echtgenoot in levenden lijve komen aanschouwen. Wie zich daar aanmeldde, werd allereerst in een zijkamertje gebracht en geblinddoekt. Dan werd hij rugwaarts weggeleid langs een naar 't hem voorkwam bochtigen gang. Als hem de blinddoek werd afgenomen, bevond hij zich in een tamelijk ruim ledig vertrek, waar hij alleen werd gelaten. Deze kamer was schemerachtig verlicht, niettegenstaande er geene vensters waren. Maar een der wanden, en wel die, naar welken hij gekeerd stond, was van enkel glas, zoo helder als kristal. Daarachter was eene zaal zichtbaar, prachtig versierd met groen en bloemen, als in een fraaien tuin. Niet lang duurde 't of hij vernam in de verte een wegslepend gezang, dat hem met behagelijken weemoed aangreep, zoodat hij zich als in een tooverwereld verplaatst gevoelde. Het gezang kwam langzaam nader en scheen eindelijk in de bloemenzaal te zijn. Jawel! dan kreeg hij zijne toekomstige bruid te zien, met zoovele kinderen aan hare zijde, als zij eens samen zouden krijgen. Zij naderde tot in de nabijheid der glazen tusschenwand, knikte hem toe met een vriendelijken glimlach, maar zwjjgende, en ging dan weer achterwaarts om tusschen het groen te verdwijnen. Hij werd opnieuw geblinddoekt en weggeleid zooals hij gekomen was, en weldra bevond hij zich weer buiten in de koude werkelijkheid. Was de verschijning, die hij gezien had, het beeld van een meisje, dat hij kende, dan wist hij dadelijk wat hem te doen stond. Maar hij kon ook eene hem geheel vreemde te zien krijgen. Dan moest hij wachten tot deze hem op den levensweg ontmoette. Zoodra dit gebeurde kon hij denken : zij moet de mijne worden. — Een meisje kon op dezelfde wijze haar toekomstigen man in dien zwarten spiegel te zien krijgen. Maar het kon ook gebeuren, dat iemand, die in den zwarten spiegel keek, daar geene met groen en bloemen versierde zaal zag, maar een rouwzaal, behangen met zwarte gordijnen. Hij hoorde dan ook geen zielverrukkend gezang, maar alles was stil als het graf. En nauwkeurig toeziende, zou hij in die zwarte sombere zaal zijn eigen doodkist hebben kunnen zien staan. Dit wilde nu juist niet zeggen, dat hij binnen kort zou moeten sterven, maar dat hij in ongehuwden staat zijn leven ten einde zou brengen. De moeite van naar eene vrouw te zoeken konde hij zich dus besparen.
Het meisje of de jongeling, die daar in den zwarten spiegel vertoond werd, was werkelijk de geest van hem of haar, die bestemd was met den toeschouwer in den echt te treden. Gesteld dat het meisje, 't welk getoond moest worden, op dat oogenblik in Friesland of waar dan ook was, dan viel zij, zoodra haar geest tevoorschijn trad, buiten kennis. Hare ziel moest voor eenige oogenblikken het lichaam verlaten, om zich te Amsterdam aan haren toekomenden echtvriend te laten zien. Lang duurde dit niet, want de ziel vloog heen en terug met de snelheid van den bliksem. Maar zoolang zij bewusteloos nederlag, verkeerden de bij haar aanwezigen in grooten angst, omdat zij met geenerlei middelen in het leven terug te brengen scheen. Kwam zij weer tot zichzelve, dan herinnerde zij zich, gedroomd te hebben, dat zij met haar man en kinderen in een fraaien tuin wandelde.
In later tijd kwamen er in Friesland tentjes op de kermissen met opschriften als: Spiegel der Liefde — Spiegel des geheims, enz., waar men ook de liefhebbers in de toekomst liet zien. Het volk noemde zulk een tent altijd «de zwarte spiegel».

SINSAG 0688 - Der Zauberspiegel    SINSAG 0688 - Der Zauberspiegel   

In Friesland werd verteld dat er in Amsterdam een 'zwarte spiegel' was. In deze spiegel kon je je toekomstige geliefde te zien krijgen. Achter een wand van glas zag je een prachtige tuin waarin je geliefde zou verschijnen met het aantal kinderen dat je samen zou krijgen. Lag er geen liefde voor je in het verschiet, dan zag je een rouwkamer met daarin een doodskist. Dit betekende niet dat je snel zou sterven, maar dat je alleen zou blijven. De getoonde geliefde was de ziel van de persoon die je later zou huwen. De ziel van de jongen of het meisje trad dan tijdelijk uit het lichaam om zich in de zwarte spiegel te tonen. Het lichaam van de geliefde viel dan kort flauw. Wanner de jongen of het meisje weer bijkwam, herinnerde hij of zij zich gedroomd te hebben over zijn geliefde. Later kwamen er in Friesland tentjes op de kermis die 'Spiegel der Liefde' of 'Spiegel des geheims genoemd werden. Deze werden in de volksmond de 'zwarte spiegel' genoemd.

Waling Dykstra: Uit Friesland's volksleven van vroeger en later: volksoverleveringen, volksgebruiken, volksvertellingen, volksbegrippen. Leeuwarden [1896], deel 2, 186-187

D1712 - Soothsayer (diviner, oracle, etc.).    D1712 - Soothsayer (diviner, oracle, etc.).   

T11.7 - Love through sight in magic mirror.    T11.7 - Love through sight in magic mirror.   

D1311.2 - Mirror answers questions.    D1311.2 - Mirror answers questions.   

D1323.1 - Magic clairvoyant mirror.    D1323.1 - Magic clairvoyant mirror.   

E721 - Soul journeys from the body.    E721 - Soul journeys from the body.   

E721.2 - Body in trance while soul is absent.    E721.2 - Body in trance while soul is absent.   

Onderdeel van het hoofdstuk "Duivelskunstenaars".

Heintje met den paardenpoot    Heintje met den paardenpoot   

Heintje    Heintje   

Spiegel der Liefde    Spiegel der Liefde   

Spiegel des Geheims    Spiegel des Geheims   

Friesland    Friesland   

Amsterdam    Amsterdam   

Amsterdam    Amsterdam   

E109p    E109p