FAUST13 - Doctor Faustus disputeerde voorder met synen gheest Mephostophiles van het gheweldt des duyvels

Doctor Faustus disputeerde voorder met synen gheest Mephostophiles van het gheweldt des duyvels.

NAerdat Doctor Faustus wederom wat beter ghemoet was, so vraechde hy zijnen gheest Mephostophiles na de regieringe, raedt, gewelt, aengrijp, temteringe ende na de tyrannye des duyvels, ende hoe dat hy sulcx int eerste ghedreven hadde. Daerop dat den gheest antwoorde: ‘Dese disputatie ende vraghe, die ick u verclaeren soude, wert u, mijn heere Faustus, tot al te grooten mismoedicheyt ende achterdincken bringhen. Daerom en soudy alsulcken dinghen van my niet begheert hebben, want het gaet onse secreten aen. Ende mitsdien ick u sulcx niet ontseggen can, so suldy weten, dat so haest als den verstooten Lucifer totten val quam, so is hy Godt ende alle menschen tot vyant gheworden ende heeft onderstaen (gelijck hy noch doet) alderley tyrannye aen de menschen te bewijsen, ghelijck men noch dagelicx sien mach dat sommige haer uut vensteren doot worpen, haerselven verhangen, verdrincken ende haerselven doorsteken oft tot vertwijfelinghe comen. Ghelijck men oock sien mach, doen de mensche van Gode volcomelick gheschapen was, soo misgunde hem sulcx de duyvel ende hy bracht alsoo Adam ende Evam met alle hare nacomelinghen in sonden ende in onghenade des Heeren. Dit zijn, lieve Fauste, de aengrijpingen ende tyrannyen des duyvels. Alsoo dede hy oock met Caïn ende maecte oock dat het Israëlitische volck vremde goden te aenbidden quamen, deselve offerden ende met de heydensche wijven oncuyscheyt bedreven. Alsoo hebben wy oock eenen gheest die Saul gedreven heeft ende tot onsinnicheyt ghebracht heeft, dat hy hemselven quam te vermoorden. Noch isser eenen gheest, Asmo-
deus ghenaemt,aant. die seven mans in oncuyscheyt ghedoodet heeft. Desgelijcken isser oock eenen gheest Thagon, die dertichduysent menschen in ongeluck brachte, dat sy alle verslagen waren ende de arcke Gods ghenomen wert;aant. ghelijck er oock is geweest eenen Belial die David zijn herte ontstack dat hy zijn volck begonst te tellen, daerdoor dat tseventichduysent menschen te sterven quamen. Also handelde ooc eenen van onsen gheesten metten coninc Salomon dat hy quam de afgoden te aenbidden. Ende van dese gheesten zijn onser ontallicke vele, die de menschen soecken tot sonde te bringen. Ende also verdeylen wy ons noch over de geheele werelt uut, versoecken allerley list ende loosheyt, trecken de menschen af van het christelicke gheloove, bringhen deselve tot sonden ende stercken ons ten besten dat wy connen ofte mogen tegens Jesum. Wy quellen de zijne tot in den doot. Wy besitten de herten der princen ende der coningen deser werelt tegens de leere Jesu Christi ende harer toehoorders. Ende dit condt ghy, Fauste, wel by uselven bedincken.’ Doctor Faustus sprack wederomme tot hem: ‘So hebdy my oock beseten, maer segt my doch de waerheyt.’ Den gheest antwoorde: ‘Ja, waerom niet? Want so haest als wy u herte besagen, met wat gedachten dat ghy ommeghinct ende hoe dat ghy niemant anders tot uwe voornemen en coste ghebruycken als de duyvel, siet, doen maecten wy uwe gedachten ende uwe diepe speculaciën noch veel begheerlicker, soodat ghy nacht noch dach geslapen en cost, maer dat alle uwe gedachten ende sinnen u daertoe dreven, hoe dat ghy soudt mogen tot de tooverije geraken. Oock doen ghy ons beswoert, soo maecten wy u so verbolgen dat ghy u eer van den duyvel soudt hebben laten wechvoeren als ghy van u voornemen soudt gheweken hebben. Daerna so behertichden wy u noch meer, totdat wy in u herte geplant hadden dat ghy van u voornemen niet en mocht afstaen, namelick: hoe dat ghy eenen gheest tot uwen dienste mocht gecrijgen? Ten lesten brochten wy u daertoe dat ghy u met lijf ende siele aen ons overgaeft, gelijck ghy, Fauste, selve wel bevroeden cont.’ ‘Tis waer’ , seyde Doctor Faustus, ‘het en can oock nemmermeer anders wesen. Oock hebbe ick myselven ghevanghen. Hadde ick godsalige ghedachten gehadt ende my met den ghebede tot God ghehouden, noch oock den duyvel in my niet sooseer inwortelen laten, soo en waer my alsulcken elende aen lijf ende siele niet nakende. O wat hebbe ick ghedaen?!’ Den gheest antwoorde: ‘Daer laet ick u voor sorghen!’ Alsoo ghinck Doctor Faustus droevich van hem.

SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet.    SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet.   

Doctor Faustus vraagt zijn geest naar de regering, raad, geweld, aantasting, verzoekingen en tirannieën door duivels. Mephostophiles raadt hem de vraag af, omdat het antwoord Faustus alleen maar mismoedig maken zal. Zodra Lucifer uit de hemel verstoten was heeft hij Adam en Eva in zonde en ongenade van de Heer gebracht. De geest geeft nog een aantal voorbeelden van aantasting en verzoeking door duivels: ook Caïn bracht hij in zonde en ongenade, het volk Israël deed hij vreemde goden aanbidden, hij stuurde een geest naar Saul die hem tot zelfmoord dreef, etc.
De geest zegt dat zij, de duivels, de harten van prinsen en koningen over de hele wereld bezitten en opzetten tegen de leer van Jezus Christus. Ook Faustus is op een zelfde manier door de duivel gecorrumpeerd. Faustus wenst dat hij godzaliger geleefd had.

Carel Baten, Warachtighe historie van doctor Johannes Faustus. (ed. René Blankers) Jasper Troyen (?), Dordrecht 1592, 11v-12v
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0014.php

Faustus    Faustus   

Mephostophiles    Mephostophiles   

Lucifer    Lucifer   

Adam    Adam   

Eva    Eva   

Caïn    Caïn   

Saul    Saul   

Asmodeus    Asmodeus   

Thagon    Thagon   

Belial    Belial   

David    David   

Jezus Christus    Jezus Christus   

God    God   

Kaïn    Kaïn   

Wittenberg    Wittenberg