SINVNS03 - Van Keuteldoemke

Van Keuteldoemke
Waz'n ainmoal 'n poar mensk'n, dei gain kiener kreeg'n.
Zai wol'n allernoarste geern 'n kiend hem'n en zeed'n wel rais teeg'n 'nkanner: "Har'n wie moar 'n kiend, al was 't nait grooter as 'n doem, wat zol'n wie blied weez'n."
Ien 't en word'n heur wensch'n verheurd, moar letterliek: zai kreeg'n kiend, dat zoo luddik bleef as 'n doem en dat ze doarom altied Keuteldoemke nuimd'n.
Op 'n keer zol'n zien ollers vervoar'n en har'n heur goud op 'n woag'n pakt. Veur wizzighaid har'n ze Keuteldoemke ien 'n spoan'ndeus legd, omdat hai anners makkelk weg word'n kon onner al dei drokte en revoazie van 't vervoar'n. Deus worde achter op woag'n legd, moar vil ongelukkig onner 't voar'n of, zunner dat 't vernoom'n worde, en bleef op weg leg'n.
D'r kwam'n twei gouwdaiv'n lans; dei zag'n deus leg'n en ain zee teeg'n anner: "Doar legt 'n deus op weg: zel'n wie hom rais oop'n moak'n en zain, of 'r ook wat ien is, dat wie bruuk'n ken'n ?"
"Ast duzze, heure!" raip Doemke oet deus.
Kerel dee 't doch en dou hai Keuteldoemke zag, zee hai: "Da'ster ain, dei wel tien tree ien 'n spientvat doun ken. Moar hai kon ons wel rais te pas koom'n bie 't zoakje, dat wie op touw zet hem'n."
"Dat kon wel weez'n," zee zien kammeroad, "hai's te minst'n luddik genog en zicht er aok nog al wat loek oet."
Dou vroug'n zai Doemke, of hai rais 'n keer mit heur aan 't steel'n wol.
"Joawel," zee dei, "da's rais wat nais en 'k hol van veranner'n."
Zai ging'n mit 'nkanner noa 'n boer'nploats en wol'n doar kees steel'n oet melk'nkoamer. Veur 't roam van melk'nkoamer zat'n iezer'n troalies, moar dat was veur Keuteldoemke gain bezwoar: dei kon er meer as deur. Gouwdaiv'n zet'n hom op vensterbank en hai laip deur troalies.
Ien melk'nkoamer raip hai hardop: "Hou zuk'nt mouje hem'n, gruine of witte?"
"Doe soaramsche schriwbek, wilt die stil hol'n," zeed'n kerels; moar Keuteldoemke raip nog rais weer: "Houn'nt mouje hem'n, gruine of witte?"
Deur 't geroup worde boer wakker en mouk gewag. Gouwdaiv'n, dei vernam'n dat heur kans hier verkeek'n was, naaid'n oet en Keuteldoemke kroop bezied onner 'n bos gruinte, dat doar lag en veur koi'n bestemd was. Dou boer ien melk'nkoamer kwam, vernam hai dus gain onroad en trok weer of en Keuteldoemke rouk onner zien gruinte rustig ien sloap.
Annerdoags mör'ns kwam knecht om te vour'n. Hai kreeg 't bos gruinte op vörk mit Keuteldoemke d'r bie en gooide dat veur 'n kou. Dei vrat 't haile bos op mit Keuteldoemke en ol, dei hai ien zien gehail deurslokte. Wat loater kwam maaid om te melk'n, en dou ze onner kou zat, begunde Keuteldoemke te zing'n:
Strip, strap, strol,
Geef de maaid heur emmer vol.
Maaid worde benouwd en dus gain kou melk'n, dei zing'n kon. Zai raip knecht en dou dei kwam, begunde Doemke weer te zing'n. Knecht har 't er ook nait op begreep'n en raip vrouw. Doar ging 't krekt zoo mit en zai raip boer. Dei heurde 't ook en ston' 't krekt zoo min. Hai docht dat kou wel behekst weez'n zol en gaf orders hom moar te slacht'n.
Dat ging aan. Kou worde slacht en ofhouw'n en annerdoags zol er 'n stuk van kookt word'n. 't Besloug zoo, dat Keuteldoemke doar krekt ien zat. Dei har 't er nait dik op verzain om ien pot stopt en opeet'n te word'n.
Hai begunde te schriw'n: "No zel'n ze mie opeet'n, no zel'n ze mie opeet'n!"
Boer lustte gain vlaaisch dat schriw'n kon, veural nait no 't kwam van 'n kou dei zong'n har. Anner'n ook nait.
"Geeft 't moar weg aan 'n schooier," zee boer.
Kwam 'n schooier en dei kreeg 't vlaaisch ien zien körfke.
Dou schooier op pad was, begunde Keuteldoemke weer te schriw'n: "No zit ik ien 'n schooierskörfke, no zit ik ien 'n schooierskörfke!"
Dat was schooier, hou'n zin dat hai anners oan 'n stuk vlaaisch har, ook te dol.
Hai gaf 't aan 'n wien'hond, dei krekt van pas d'r veurbie laip. Dei waster nait fies van, zing'n en schriw'n of nait, dat kon hom niks scheel'n en hai slokte 't ook mit hoed en hoar op.
"'t Wordt er nait beter op," docht Keuteldoemke; "dou 'k oet kou kwam zo'k eerst ien 'n boer'n-, dou ien 'n schooiers-, en no ben'k te lande koom'n ien 'n honnemoag," moar hai raip zoo hard as hai kon: "Rrt! rrt!" Hond mainde, dat zien boas hom achter 'n hoas aanstuurde en begunde te loop'n wat hai kon. Moar d'r was gain hoas en hond laip hom dood. Dou kroop Keuteldoemke tou zien achter deurke oet en zocht zien ollers hoes weer op.
(Groningen; tusschen 1800 en 1804 verteld door Trijntje Soldaats, in het Gronings overgezet door Joh. Onnekes; vgl. Boekenoogen in Volkskunde XIII, blz.111-113)

AT 0700 - Tom Thumb    AT 0700 - Tom Thumb   

ATU 0700 - Thumbling    ATU 0700 - Thumbling   

Een echtpaar wil heel graag een kind. Zelfs al zou het kind maar zo groot zijn als een duim, ze zouden er blij mee zijn. Hun wens wordt letterlijk verhoord. Het kleine mannetje valt op een dag van de wagen en wordt door twee dieven ingezet bij hun plannen. Het kleine mannetje wordt echter opgeslokt door een koe. Als de meid komt om de koe te melken begint het ventje te zingen. Uiteindelijk wordt besloten de zingende koe te slachten. Als de boer een stuk van de koe op wil eten hoort hij het geschreeuw van het mannetje. Uiteindelijk slaagt het kleine mannetje erin uit het vlees te ontsnappen en hij keert terug naar het huis van zijn ouders.

J.R.W. Sinninghe: Vijftig Nederlandse Sprookjes, Amsterdam 1942, p. 20-21

F535.1 - Thumbling.    F535.1 - Thumbling.   

F911.3.1 - Thumbling swallowed by animals.    F911.3.1 - Thumbling swallowed by animals.   

F913 - Victims rescued from swallower‘s belly.    F913 - Victims rescued from swallower‘s belly.   

In het Gronings overgezet door Joh. Onnekes (vgl. Boekenoogen in Volkskunde XIII, pp. 111-113)

Het betreft een Groningse vertaling van de optekeningen uit ± 1800-1804, in 1928 uitgegeven als Het Boek van Trijntje Soldaats.

Keuteldoemke    Keuteldoemke   

Doemke    Doemke   

2013-03-01 14:46:20