Hoofdtekst
Een wonderkiend
Dor was eens 'n kunningin en dee kunningin dee zou zoo gerre een kiendje hebben gehad. En elke morgen die God gaf, ging ze nor 'ren hof om op 'n eenzaam plekske te zitten bidden um e kiend.
Je, mar 't wou mar nie kommen.
Toen ze nauw op 'n goeie mergen wir zat te bidden, kwam er op ins 'nen engel uut den hemel vur der ston en dieën engel zee: "Zeit gerust, oe gebèdde zal verheurd worden, als we nog neege kieere de neie mon gehad hebben, zulde e kiendje kriegen, en dè kiendje zal zijn een wonderkiendje, want al wet 't oit zal wensen, dè zal vervuld worren."
Blij als honderdduzend man liep de kunningin no de kunning en vertelden 'm wè ze ondervonden had en de kunning (dè kunde denken) die was ook blij òf de tie een gulden gevonden ha.
Toen de negende neie mon er gewist was, krig de kunningin e knechtje, e jungske zoo skoon as ge 't van oe leve nie gezien het.
Elke morgen ging de kunningin nauw mit er jungske in den hof kuiere en 't wies as 'n kool en 't kreeg 'n kleur as 'n bellefleur en al de grouwte van 't hof van de kunning die haan er plezier in en die hielen er zoo veul af en die wou'n 't wel opete, zoo lekkeren jong waar 't.
Nauw moette weten de kunning die ha 'ne kok en dè waar 'ne slechte mens en dè ha al dik bie zin eige gedaacht: as ik dè jong is haa, dan kost ik veul perfijt hebbe van zijn wonderkunst.
En toen de kunningin op ne goeien dag dè't snikkend heit waar in den hof op een bank in slòp waar gevallen, viet ie 't kiendje stillekes weg en besmeerden ie de slip van de kunningin mi bloed. Hij brocht 't jungske no een bos in een hut en liet et dor groot brengen en hij ging no de kunning en vertelden em dè de kunningin nie goed op er jong gepast haa en dè-e wild bist 't haaj opgegete.
De kunning die was zoo kwod as ne riek, dè kunde denken; hij liet de kunningin in nen donkere kelder goje en liet dieje kelder dichtmetselen en dor moest ze dan mar van den honger sterve.
Mar onze lieven heeir, die wist dè ze gin skuld haa, die zurgde vur der en die stuurde er ieleken dag twee witte duive uit den himmel (dè waren engele) en die brochten er eten en drinken.
Dè haa nauw zoo zeuve joare geduurd, toen de kok bai zin aige dacht: kom, nauw worret teid dè-k is plezier heb van 't wonderjongske. Hai zee zinnen dienst op bai de kunning, ging no de hut wor 't jong verborgen waar en zee: "Me klein, wenst oe nauw is e groot skoon kasteel me ne skoonen hof der bei mi bloeme der in en frooitboime en ne vijver en e zomerheuske en alles."
Toen dè zoo'n tijdje geduurd hà, zee de kok: "Wenst oe nauw is e speulkamerodje, e maiske zoo skoon as ge mar denken kunt."
En 't woord was nog nie uit de jongen zenne mond of er ston e deurske vur 'm, zoo skoon, dè 't ne skilder nie skoonder kan uitskilderen.
Ielken dag speulden die kijnder mi mekaar en ze begoste hoe langer hoe meer van mekaar te haauwe.
En de kok die leefden op dè kasteel as ne grouwten heeir, smergens zijn borreltje, na de middag ging ie op jaacht, en 's ovens ston de fles weer op toffel.
Mar hai waar toch nie gerust: in zin hart hai ha mar skrik dè die jongen, die al meeir verstand begost te kriegen, no ze vader en no zin moeder zo gen wensen en hai begreep dè 't dan nies goeid mit 'm zo afloupe.
Dorum zee-ie op ne goeien dag tiggen de speulkamerod van de prins: "As ie nauw straks sleupt, dan go'de stillekes no zin bed en ge stoot-em mi di mes in zin hart en as ge 't ni doet, dan hèdde oewen langsten tijd gehad, dan moete zelf sterven."
"En as e bewijs dè ge het gedon wè'k oe gekommandeerd heb, moete me zin hart brengen en zin tong."
Mor dor hau ze ginne zin in; ze hiel veul te veul van de prins en ze dacht bai der eige: "Kommandeert oewen hont en blaft zelf."
Ze liet e sikske slachten (want er waar krek e sikske op de stal gekomme) en ze brocht 't hart en de tong van 't sikske no de kok en ze zee tigge de prins, dè 't ie zich verbergen moest.
Mar de kok die vertrauwden 't speul nie goed; hai ging is zuuke en hai von de prins in zin bed onder de dekes verburgen.
Mar de jonge prins dè sprong op en riep: "Ik wens dè ge inne zwarte poedel veranderd en dè ge niks meer zult ete as gloeiende houtskolen en dè de vlammen oewen smoel zullen lekken en omdè'k oe altijt zo kennen, zulde een gouw ketting an de hals dragen."
En 't woord was er nog nie uit of de kok veranderde in 'n zwarte poedel en 't meiske riep de knecht en liet 'm ne groote pot mi gloeiende houtskolen vurzetten en wezelik, de vlammen die lekten zinnen smoel.
De jonge prins begon nauw ijselijk no zin moeder te verlangen en me kost dè verlangen mor nie uut zinne kop geprot kriege en hij zee op 'n goeien dag dan ook tiggen ze kamerodje: "Ik go no me land terug en als ge wilt dan meugde meegon."
Mar 't meiske zag erg tiggen de wije reis op en om ter nauw gemekkelijk te maken, wenste de prins dè ze in 'n bloem zou veranderen. Dè gebeurde. Hij stak de bloem in zin knupsgat, viet zunne wandelstik en ging op reis mi de zwarte poedel achter um.
Na lang reizen en na alderhande wederwaardigheden kwam ie te lange leste aan de kelder wor zin moeder in gemetst waar.
Dur 't ramke riep ie: "Lieve, beste moeder, geëerbiedigde kunningin, leef- de nog?"
Mar de moeder die dacht dat 't de deuve waren, die er ielken dag eten en drinken brochten en ze zee: "Ik heb genoeg gegeten, engelkelief."
"Dor proat ik niet over," zee de prins. "Ik ben oewe zoon, warvan ze verteld hebbe dè 't ie dur e wild beest opgegeten is, mar dè waar gelooge, ik leef nog en hier ben ik."
De prins ging toen no de kunning en vroeg of ie ginne jager noodig had.
"Jo wel," zee de kunning, "mar dar was zo weinig wild in zijn bosse."
"Dès niks," zee de prins, "ik ken ze wel vinge."
"Dè wik dan toch wel is zien," zee de kunning, en ie riep al zijn oppassers bai mekaar en zoo gingen ze gelijk mi mekaar op de jacht.
Zoo gauw ware ze nie in 't bos aangekommen of de prins wenste alderhande wilt en op de slag kwammen er van alle kante haze en kaningtjes en herte en wilde verkes aangeloope en in een half uur han z'n hoog kaar vol mi wild.
De kunning lee gauw een groot feest aan, want in lang had ie zooveul wilt nie in zene kelder gehad en de neije jager moest an zin rechterhand zitten op d' eereplaats.
Toen ze gelijk zin best an 't ete waren, wenste de prins dè eene van de grouwte van 't hof is over zijn moeder zò spreken en hij han 't nog nie gewenst of den hofmaarskalk dee ston op en dee zee: "Majesteit, we hebben 't hier nauw zoo goed; der is van alles volop, mar hoe zou 't nauw mi de kunningin zijn? Zò ze nog leve of zò ze al lang van den honger gesturven zing."
De kunning wier beus en hij zee: "Sprik me hier nie van de kunningin," zee ie, "ze hee me jungske door e wild dier loaten opvreten."
Toen ston de neije jager op en ie zee: "Vader," zee ie, "ik ben oewe zoon en me moeder leeft nog," zee ie, "de wilde dieren hebbe me nie opgevreten," zee ie, "mar de kok," zee ie, "die'n auwe skelm," zee ie, "die hee me weggevat en die hee me moeder zinne slip mi bloed besmeerd," zee ie, en mee slipten ie de poedel mi de ketting vur de kunning en ie kommandeerde 'n pot mi gloeiende kole en den hond die aat ervan en de vlammen lekten zinne smoel.
Toen vroeg de kunning of ie den deugniet mocht zien zoo as ie 'em vrugger gekent ha en de prins ha dè nog nie gewens of de kok stong er mi zin wit sleufke vur, mi 'en wit mutske op zene kop en mi e groot mes in zen hand.
Zoo gauw haa'm de kunning nie herkend of hij liet em dur zin sjanderme vatten en in de gevangentore opsluiten.
Toen zee de prins: "Vader," zee ie, "wilde nauw ook het meiske zien, dè me sins den tijd dè'k wier gestole altijd zoo goed opgepuurd hee en dè me 't leven hee gespaard doe de kok me wou laten doodsteke," zee ie.
"Ger," zee de kunning en toen haalde de prins de bloem uit zin knupsgat en liet ze on de kunning zien. De kunning zee dè 't ie nog nooit zoo'n skoon bloem gezien had, mar toen de prins dè wenste, veranderde de bloem in 'n jong knap vrommes zoo skoon as ter in 't heeil land geen waar.
De kunning stuurde nauw zijn maarschalken no de kunningin um ze uit de kelder te verlossen en ze no 't kasteel terug te brengen. Mar de kunningin wo aan de feestmoltijd nie kommen aanzitten, ja, ze wo niks meer eten of drinken.
"Onze lieven Heer in den hemel," zee ze, "hee me nie vergeten, toen ik onskuldig in de kelder opgeslote zat en die zal me nauw wel gauw kommen hale," zee ze.
En zoo gebeurden et. No drie dagen stierf ze en toen ze mi groote pracht en rijkdom no 't kerkhof wier gebrocht, vlogen twee witte deuve bove den kist. Dè waren de engele die er altijd eten en drinken haan gebracht.
De kunning liet de schelmachtige kok mi een slichtmes in stukken kappen, mar hij begost no dien tijd te treuren, zijn hart waar gebroke en al heel gauw moeste z'm ook no de kerkhof dragen.
Nauw wier de prins kunning, hij trauwde mi zin vriendin en die wier toen kunningin en laang, laang jorre hebbe ze 't land bestuurt en as ze nie dood zijn, dan leve ze nog.
(Noord-Brabant, Helmond?; wellicht omstreeks 1890 verteld; Handschrift Sassen)
Dor was eens 'n kunningin en dee kunningin dee zou zoo gerre een kiendje hebben gehad. En elke morgen die God gaf, ging ze nor 'ren hof om op 'n eenzaam plekske te zitten bidden um e kiend.
Je, mar 't wou mar nie kommen.
Toen ze nauw op 'n goeie mergen wir zat te bidden, kwam er op ins 'nen engel uut den hemel vur der ston en dieën engel zee: "Zeit gerust, oe gebèdde zal verheurd worden, als we nog neege kieere de neie mon gehad hebben, zulde e kiendje kriegen, en dè kiendje zal zijn een wonderkiendje, want al wet 't oit zal wensen, dè zal vervuld worren."
Blij als honderdduzend man liep de kunningin no de kunning en vertelden 'm wè ze ondervonden had en de kunning (dè kunde denken) die was ook blij òf de tie een gulden gevonden ha.
Toen de negende neie mon er gewist was, krig de kunningin e knechtje, e jungske zoo skoon as ge 't van oe leve nie gezien het.
Elke morgen ging de kunningin nauw mit er jungske in den hof kuiere en 't wies as 'n kool en 't kreeg 'n kleur as 'n bellefleur en al de grouwte van 't hof van de kunning die haan er plezier in en die hielen er zoo veul af en die wou'n 't wel opete, zoo lekkeren jong waar 't.
Nauw moette weten de kunning die ha 'ne kok en dè waar 'ne slechte mens en dè ha al dik bie zin eige gedaacht: as ik dè jong is haa, dan kost ik veul perfijt hebbe van zijn wonderkunst.
En toen de kunningin op ne goeien dag dè't snikkend heit waar in den hof op een bank in slòp waar gevallen, viet ie 't kiendje stillekes weg en besmeerden ie de slip van de kunningin mi bloed. Hij brocht 't jungske no een bos in een hut en liet et dor groot brengen en hij ging no de kunning en vertelden em dè de kunningin nie goed op er jong gepast haa en dè-e wild bist 't haaj opgegete.
De kunning die was zoo kwod as ne riek, dè kunde denken; hij liet de kunningin in nen donkere kelder goje en liet dieje kelder dichtmetselen en dor moest ze dan mar van den honger sterve.
Mar onze lieven heeir, die wist dè ze gin skuld haa, die zurgde vur der en die stuurde er ieleken dag twee witte duive uit den himmel (dè waren engele) en die brochten er eten en drinken.
Dè haa nauw zoo zeuve joare geduurd, toen de kok bai zin aige dacht: kom, nauw worret teid dè-k is plezier heb van 't wonderjongske. Hai zee zinnen dienst op bai de kunning, ging no de hut wor 't jong verborgen waar en zee: "Me klein, wenst oe nauw is e groot skoon kasteel me ne skoonen hof der bei mi bloeme der in en frooitboime en ne vijver en e zomerheuske en alles."
Toen dè zoo'n tijdje geduurd hà, zee de kok: "Wenst oe nauw is e speulkamerodje, e maiske zoo skoon as ge mar denken kunt."
En 't woord was nog nie uit de jongen zenne mond of er ston e deurske vur 'm, zoo skoon, dè 't ne skilder nie skoonder kan uitskilderen.
Ielken dag speulden die kijnder mi mekaar en ze begoste hoe langer hoe meer van mekaar te haauwe.
En de kok die leefden op dè kasteel as ne grouwten heeir, smergens zijn borreltje, na de middag ging ie op jaacht, en 's ovens ston de fles weer op toffel.
Mar hai waar toch nie gerust: in zin hart hai ha mar skrik dè die jongen, die al meeir verstand begost te kriegen, no ze vader en no zin moeder zo gen wensen en hai begreep dè 't dan nies goeid mit 'm zo afloupe.
Dorum zee-ie op ne goeien dag tiggen de speulkamerod van de prins: "As ie nauw straks sleupt, dan go'de stillekes no zin bed en ge stoot-em mi di mes in zin hart en as ge 't ni doet, dan hèdde oewen langsten tijd gehad, dan moete zelf sterven."
"En as e bewijs dè ge het gedon wè'k oe gekommandeerd heb, moete me zin hart brengen en zin tong."
Mor dor hau ze ginne zin in; ze hiel veul te veul van de prins en ze dacht bai der eige: "Kommandeert oewen hont en blaft zelf."
Ze liet e sikske slachten (want er waar krek e sikske op de stal gekomme) en ze brocht 't hart en de tong van 't sikske no de kok en ze zee tigge de prins, dè 't ie zich verbergen moest.
Mar de kok die vertrauwden 't speul nie goed; hai ging is zuuke en hai von de prins in zin bed onder de dekes verburgen.
Mar de jonge prins dè sprong op en riep: "Ik wens dè ge inne zwarte poedel veranderd en dè ge niks meer zult ete as gloeiende houtskolen en dè de vlammen oewen smoel zullen lekken en omdè'k oe altijt zo kennen, zulde een gouw ketting an de hals dragen."
En 't woord was er nog nie uit of de kok veranderde in 'n zwarte poedel en 't meiske riep de knecht en liet 'm ne groote pot mi gloeiende houtskolen vurzetten en wezelik, de vlammen die lekten zinnen smoel.
De jonge prins begon nauw ijselijk no zin moeder te verlangen en me kost dè verlangen mor nie uut zinne kop geprot kriege en hij zee op 'n goeien dag dan ook tiggen ze kamerodje: "Ik go no me land terug en als ge wilt dan meugde meegon."
Mar 't meiske zag erg tiggen de wije reis op en om ter nauw gemekkelijk te maken, wenste de prins dè ze in 'n bloem zou veranderen. Dè gebeurde. Hij stak de bloem in zin knupsgat, viet zunne wandelstik en ging op reis mi de zwarte poedel achter um.
Na lang reizen en na alderhande wederwaardigheden kwam ie te lange leste aan de kelder wor zin moeder in gemetst waar.
Dur 't ramke riep ie: "Lieve, beste moeder, geëerbiedigde kunningin, leef- de nog?"
Mar de moeder die dacht dat 't de deuve waren, die er ielken dag eten en drinken brochten en ze zee: "Ik heb genoeg gegeten, engelkelief."
"Dor proat ik niet over," zee de prins. "Ik ben oewe zoon, warvan ze verteld hebbe dè 't ie dur e wild beest opgegeten is, mar dè waar gelooge, ik leef nog en hier ben ik."
De prins ging toen no de kunning en vroeg of ie ginne jager noodig had.
"Jo wel," zee de kunning, "mar dar was zo weinig wild in zijn bosse."
"Dès niks," zee de prins, "ik ken ze wel vinge."
"Dè wik dan toch wel is zien," zee de kunning, en ie riep al zijn oppassers bai mekaar en zoo gingen ze gelijk mi mekaar op de jacht.
Zoo gauw ware ze nie in 't bos aangekommen of de prins wenste alderhande wilt en op de slag kwammen er van alle kante haze en kaningtjes en herte en wilde verkes aangeloope en in een half uur han z'n hoog kaar vol mi wild.
De kunning lee gauw een groot feest aan, want in lang had ie zooveul wilt nie in zene kelder gehad en de neije jager moest an zin rechterhand zitten op d' eereplaats.
Toen ze gelijk zin best an 't ete waren, wenste de prins dè eene van de grouwte van 't hof is over zijn moeder zò spreken en hij han 't nog nie gewenst of den hofmaarskalk dee ston op en dee zee: "Majesteit, we hebben 't hier nauw zoo goed; der is van alles volop, mar hoe zou 't nauw mi de kunningin zijn? Zò ze nog leve of zò ze al lang van den honger gesturven zing."
De kunning wier beus en hij zee: "Sprik me hier nie van de kunningin," zee ie, "ze hee me jungske door e wild dier loaten opvreten."
Toen ston de neije jager op en ie zee: "Vader," zee ie, "ik ben oewe zoon en me moeder leeft nog," zee ie, "de wilde dieren hebbe me nie opgevreten," zee ie, "mar de kok," zee ie, "die'n auwe skelm," zee ie, "die hee me weggevat en die hee me moeder zinne slip mi bloed besmeerd," zee ie, en mee slipten ie de poedel mi de ketting vur de kunning en ie kommandeerde 'n pot mi gloeiende kole en den hond die aat ervan en de vlammen lekten zinne smoel.
Toen vroeg de kunning of ie den deugniet mocht zien zoo as ie 'em vrugger gekent ha en de prins ha dè nog nie gewens of de kok stong er mi zin wit sleufke vur, mi 'en wit mutske op zene kop en mi e groot mes in zen hand.
Zoo gauw haa'm de kunning nie herkend of hij liet em dur zin sjanderme vatten en in de gevangentore opsluiten.
Toen zee de prins: "Vader," zee ie, "wilde nauw ook het meiske zien, dè me sins den tijd dè'k wier gestole altijd zoo goed opgepuurd hee en dè me 't leven hee gespaard doe de kok me wou laten doodsteke," zee ie.
"Ger," zee de kunning en toen haalde de prins de bloem uit zin knupsgat en liet ze on de kunning zien. De kunning zee dè 't ie nog nooit zoo'n skoon bloem gezien had, mar toen de prins dè wenste, veranderde de bloem in 'n jong knap vrommes zoo skoon as ter in 't heeil land geen waar.
De kunning stuurde nauw zijn maarschalken no de kunningin um ze uit de kelder te verlossen en ze no 't kasteel terug te brengen. Mar de kunningin wo aan de feestmoltijd nie kommen aanzitten, ja, ze wo niks meer eten of drinken.
"Onze lieven Heer in den hemel," zee ze, "hee me nie vergeten, toen ik onskuldig in de kelder opgeslote zat en die zal me nauw wel gauw kommen hale," zee ze.
En zoo gebeurden et. No drie dagen stierf ze en toen ze mi groote pracht en rijkdom no 't kerkhof wier gebrocht, vlogen twee witte deuve bove den kist. Dè waren de engele die er altijd eten en drinken haan gebracht.
De kunning liet de schelmachtige kok mi een slichtmes in stukken kappen, mar hij begost no dien tijd te treuren, zijn hart waar gebroke en al heel gauw moeste z'm ook no de kerkhof dragen.
Nauw wier de prins kunning, hij trauwde mi zin vriendin en die wier toen kunningin en laang, laang jorre hebbe ze 't land bestuurt en as ze nie dood zijn, dan leve ze nog.
(Noord-Brabant, Helmond?; wellicht omstreeks 1890 verteld; Handschrift Sassen)
Onderwerp
AT 0652 - The Prince Whose Wishes Always Come True: the Carnation
AT 0652 - The Prince Whose Wishes Always Come True: the Carnation 
ATU 0652 - The Prince whose Wishes Always Come True.
ATU 0652 - The Prince whose Wishes Always Come True.
SINAT 0652 - Der Königssohn, dessen Gedanken immer in Erfüllung gehen
SINAT 0652 - Der Königssohn, dessen Gedanken immer in Erfüllung gehen
Beschrijving
De koning en de koningin krijgen een wonderkindje: alles wat het kindje ooit wenst, zal in vervulling gaan. De kok van de koning denkt profijt te kunnen hebben van die wonderkunst en hij ontvoert de jongen. Hij zorgt ervoor dat de koningin hiervan de schuld krijgt. De koning laat haar in een donkere kelder opsluiten, zonder eten of drinken. Zij krijgt echter elke dag eten en drinken van twee witte duiven. De jongen wenst een speelkameraadje, en er verschijnt een heel mooi meisje. Hij verandert de kok in een poedel en gaat op zoek naar zijn moeder. Hij verandert het meisje in een bloem, zodat zij gemakkelijk in zijn knoopsgat mee kan op reis naar zijn thuis. Hij komt bij de kelder waarin zijn moeder gevangen zit en vertelt wie hij is. Dan laat hij zijn vader zien wie hij is. Bovendien vertelt hij over de slechte kok en de onschuldige koningin. De kok wordt gedood. De koningin wordt uit de kelder gehaald, maar sterft na drie dagen. De twee duiven die haar jarenlang eten hebben gebracht,vliegen mee boven de kist. De prins en het meisje trouwen.
Bron
J.R.W. Sinninghe: Vijftig Nederlandse Sprookjes, Amsterdam 1942, p. 37-40
Motief
D141 - Transformation: man to dog.
D141 - Transformation: man to dog.
D212.1 - Transformation: man (woman) to carnation.
D212.1 - Transformation: man (woman) to carnation.
Commentaar
ca. 1890
Zie over dit sprookjestype ook Theo Meder: `Esmoreit: de dramatisering van een onttoverd sprookje', in: Queeste 3 (1996) 1, p.17-23. Zie onder Lexicon.
The Prince Whose Wishes Always Come True: the Carnation
Naam Overig in Tekst
God
God
Onze Lieve Heer
Onze Lieve Heer
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20