KOORD014 - Alva vlucht uit Amsterdam

De 'IJzeren Hertog' kwam in 1573 naar Amsterdam om zelf de leiding op zich te nemen van de strijd tegen de opstandige Hollanders. Hij had zijn intrek genomen in de Warmoesstraat tegenover de Papenbrugsteeg. De jongens op het stadhuis, d.w.z. de aanzienlijke Amsterdamse families, waren in die dagen nog altijd op de hand van de Spaanse koning Philips II. Maar toen de Spanjaarden op de Zuiderzee werden geklopt, de victorie bij Alkmaar begon en Don Louis de Requensens tot opvolger van Alva werd benoemd, kreeg het aanzienvan deze gevreesde veldheer een geduchte deuk. We lezen hierover bij Jan Wagenaar, dat 'zijn beeldtenis, welk bij de voornaamste Spaansch-gezinden, in de beste vertrekken, te pronk plagt te hangen, nu in eenen hoek verfoeid lag, of in de afzigtelijkste plaats van 't huis geraakte'.

De Duc voelde zich blijkbaar niet erg veilig meer in Amsterdam. Bovendien werd hij 'geplaagd door zwaare schulden'. 'Weg wezen,' dacht hij.

Om zijn schuldeisers te misleiden, liet hij op 28 oktober 1573 'met de trompette' aankondigen, dat iedereen de volgende dag zou worden betaald! 's Nachts vluchtte hij de stad uit, zodat zijn crediteuren naar hun geld konden fluiten. 'Waarvoor ook eenigen van de rijkste geslagten, die hem meer dan 't hunne geborgd hadden, zo behoeftig gemaakt werden, dat vrouw en kinderen, om aan 't brood te komen, om eene geringe daghuur moesten gaan werken'.

De vlucht uit de Amstelstad was volgens de volksmond niet zo gladjes verlopen. Misschien vertrouwden de schuldeisers de zaak niet en stonden ze in de Warmoesstraat voor de deur om meneer de hertog in de gaten te houden. Deze zag toch kans weg te komen, op de hielen gevolgd door zijn bewakers. Hij rende de O.Z. Voorburgwal op, dook een van de vele steegjes in en verdween door een openstaande deur, die hij voor de neus van zijn schuldeisers met een harde klap dichtsloeg. De achtervolgers begonnen woedend op de deur te rammen en maakten zoveel herrie, dat een van de bewoners geheel ontdaan van boven kwam en de deur opendeed. In hun haast om binnen te komen gooiden ze de man die open had gedaan ondersteboven, renden naar binnen en doorzochten het hele huis. Geen spoor echter meer van Alva, die, terwijl iedereen in het huis nog driftig naar hem rondspeurde, kans had gezien door een andere deur in het steegje te komen en een goed heenkomen te zoeken.

Er werden nog drie afgevaardigden van Amsterdam achter hem aangestuurd maar het haalde niets uit. Nadat 'Requen- sens, den agttienden November, te Brussel ingehaald was, verliet Alva de Nederlanden en zijne schulden bleeven onbe- taald....'

Alva had zulke hoge schulden, dat hij besloot uit Amsterdam te vluchten. Men vertrouwde het niet en wachtte hem op, waardoor er een achtervolging volgde. Toch wist Alva te ontsnappen en de schulden werden nooit afbetaald.

Koord, Ch.: Oude Amsterdamse Volksverhalen. Heerlen 1981. p. 107-108

Alva    Alva   

Filips II    Filips II   

Don Louis de Requensens    Don Louis de Requensens   

Warmoesstraat    Warmoesstraat   

Papenbrugsteeg    Papenbrugsteeg   

Amstelstad    Amstelstad   

Oudezijds Voorburgwal    Oudezijds Voorburgwal