SWATER31 - Jacoba van Beieren

JACOBA VAN BEIEREN
In het kasteel Assumburg in Heemskerk bevindt zich een kerkerhol dat van alle licht en lucht is afgesloten door een dubbele eikehouten deur met een gat erin. Dat gat kon worden geopend om de gevangene eten en drinken te geven, als hij tenminste nog leefde. Daar zou Jacoba van Beieren gevangen hebben gezeten, want op reis naar haar eigenlijke bestemming, het slot Egmond-op-de-Hoef, was zij gegrepen door de heer van Assumburg die het erg op haar had voorzien. Twee mannen van Egmond echter hebben haar spoedig daarop met geweld bevrijd, waardoor een van de scharnieren van de deur is gebroken. Daarna hebben ze haar naar Egmond-op-de-Hoef gevoerd, waar zij veel geriefelijker werd ondergebracht. Van daar werd zij naar Hoorn gev erd om ten slotte op slot Teylingen te belanden, waar zij de "Jacobakannetjes" bakte om de tijd te verdrijven. Ook wordt wel gezegd dat ze de kannetjes leegdronk en ze daarna, over haar hoofd, in de slotgracht wierp.

Dat 's Vrouw Jacobaas kannetje, gelooft,
Die hier maer eens uyt dronck.
Smeet het dan over 't hooft
In de vijver dat het sonck.

Toen Jacoba eens in Monnikendam was, heeft zij met een kruisboog een pijl afgeschoten over enige huizen van het Noordereind en de Kerkstraat. Sindsdien moesten de bewoners van die huizen jaarlijks zes of meer penningen, het "spellegelt" genaamd, betalen, maar daartegenover stond dat zij grote voordelen genoten. Hun goederen konden nooit aan het graafschap Holland vervallen, welke misdaad zij ook begingen.
In de tijd van Jacoba van Beieren laaiden de Hoekse en Kabeljauwse twisten heviger op dan tevoren. Men verhaalt dat tijdens een feestmaal de vraag werd gesteld of de kabeljauw de hoek (vishaak) of de hoek de kabeljauw vangt. Zo ontstonden de bijnamen van deze beide partijen. De kabeljauwen droegen grauwe mutsen, naar de kleur van de vissen. Zij zeiden dat ze hun tegenstanders even gemakkelijk konden overwinnen als de kabeljauwen de kleinere vissen. De hoeken droegen rode mutsen, omdat de hoeken (vishaken) rood zijn gekleurd van het bloed van de kabeljauwen.

Jacoba van Beieren zit gevangen in het kerkerhol van een kasteel. Ze wordt door twee mannen bevrijd en naar een ander kasteel gebracht. Van daaruit belandt ze in het slot Teylingen, waar ze Jacobakannetjes bakt. Wanneer Jacoba van Beieren met een kruisboog over enige huizen schiet, moeten de bewoners van die huizen extra geld betalen. Hierdoor kunnen hun bezittingen nooit aan het graafschap vervallen. De Hoekse en Kabeljauwse twisten spelen in diezelfde tijd. De kabeljauwen dragen grijze mutsen in de kleur van een kabeljauw, omdat ze zeggen de hoeken te kunnen verslaan zoals de kabeljauwen de kleine vissen kunnen verslaan. De hoeken dragen rode mutsen, omdat de hoeken van vishaken rood zijn van het bloed van de kabeljauwen.

J.R.W. Sinninghe: Spokerijen in de Zaanstreek en Waterland. Zaltbommel 1975, p.34-35

Jacoba van Beieren    Jacoba van Beieren   

Assumburg    Assumburg   

Egmond aan den Hoef    Egmond aan den Hoef   

Van Assumburg    Van Assumburg   

Jacobakannetjes    Jacobakannetjes   

Noordereind    Noordereind   

Hoekse en Kabeljauwse twisten    Hoekse en Kabeljauwse twisten   

Heemskerk    Heemskerk   

Hoorn    Hoorn   

Teylingen    Teylingen   

Monnikendam    Monnikendam   

Kerkstraat    Kerkstraat   

Holland (graafschap)    Holland (graafschap)   

2013-03-01 14:46:20