Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

SPEULD01 - Verbrande Berend

Een sage (internet), donderdag 09 december 2021

Hoofdtekst

Verbrande Berend
Hij trekt in een grote cirkel rondom het Veluwse dorp Speuld. Hij werd op 24 juli 1773 op de Galgenberg bij Arnhem aan een paal gewurgd en daarna werd zijn lijk tot pulver verbrand. Geen halve maatregelen. Het is niet bekend of hij ook werd uitgestrooid.
Er was iets niet goed in Berends hoofd. Maar in die tijd was er nog geen psychiatrische hulp. Hij had een drang tot moorden en leefde zich uit op de schapen op de Speuldse heide. Hij haatte de Veluwse wolbeesten. Hij vond ze afzichtelijk en kon hun geur niet verdragen. Daar moest hij wat aan doen. Om voor een moment weer wat innerlijke vrede te vinden.
In Speuld dacht men dat Berend wolvenbloed had. Maar dat is een belediging van de wolf.
De herders zagen dat er gebruik was gemaakt van een mes. Die had geen wolf in zijn gereedschapskist. Maar vooralsnog verdacht men ook Berend niet. Want die was te suf om zoiets te bedenken, meenden zij. Echter hoe konden zij zich vergissen.
De herders bewaakten vanaf de eerste slachtingen hun schapen met geladen geweer. Daartoe had men blijkbaar toen nog geen vergunning nodig. Herders mochten schieten.
Dat frustreerde Berend enorm. Maar hij kreeg een idee. Het was zijn verdorven geest die het ingaf. Ten einde raad stak hij als vergelding in donkere nachten hokken met schapen in brand.
Wie deed nou zoiets?
Dus begon men langzamerhand toch Berend te verdenken. Er waren geen andere Speulders die zoiets op hun geweten konden hebben. En van zo’n rare snuiter als Berend kon je alles verwachten. Maar Berend dacht slim te zijn. Hij smeerde zich in met z’n eigen bloed en deed het voorkomen dat hij door kwaad volk was overvallen. Die slechteriken zouden ook wel de hokken in brand hebben gestoken. Maar door vloog Speuld niet in.
Hij kon praten als Brugman. Het was niet logisch. Waarom zouden zij dat doen? De boeven en rovers, die altijd honger hadden. Zij zouden dan ongetwijfeld de schapen op de barbecue hebben gelegd. Peper en zout en alles dik voor elkaar. Misschien wat sambal.
Het Speuldse volk besloot Berend ’s nacht stiekem te volgen. Dat was niet zo moeilijk, want hij keek zelden achterom. En zo werd hij op heterdaad betrapt.
“Mmm, ik steek alleen maar een sigaartje aan,” was zijn alibi. Nee, Berend dat geloven we niet.
Berend werd terecht gesteld, maar uiteraard keerde zijn geest terug naar de Speuldse velden.
Hij gaat nu in grote cirkels rondom het dorp, waarbij het lijkt of hij in vuur en vlam staat.
Het gaan in cirkels is eigenlijk een teken van machteloosheid. Het is een soort gevangenschap, zoals veel aardgebonden geesten zich in de kelder van hun eigen gedachtenwereld bevinden. Hun dwaalgebied, daar kunnen ze niet uit. Zij zetten eigenlijk zichzelf gevangen.
Het gebied binnen de cirkel is anders dan daarbuiten. Gevoelige mensen kunnen in het binnengebied een heimelijk, maar diep verlangen opvangen. Het is een hunkering naar het oude leven. En een drang de oude daden te herhalen. Het is een soort heimwee.

Onderwerp

SINSAG 0193 - Der Feuermann-Brandstifter    SINSAG 0193 - Der Feuermann-Brandstifter   

Beschrijving

Berend doodde in Speuld schapen en stak later schaapskooien in brand. Hij werd voor straf gewurgd en verbrand en zijn brandende ziel doolt nog altijd rond.

Commentaar

Theo Meder
Wat een mooi verhaal. Hoe kom je eraan? En... zou ik het mogen opnemen in de Nederlandse Volksverhalenbank?

Hans Den Haan
Theo Meder Opname in de Nederlandse Volksverhalenbank is uiteraard prima. Het stamt uit mijn boek de "Toeristische sagengids van de Veluwe". Maar voor hier, deze groep, heb ik het totaal herschreven. Waar ik het oorspronkelijk vandaan heb zou ik niet meer weten. In het Gelders sagenboek van Sinninghe kan ik het niet vinden. Het zou ook Jac. Gazenbeek kunnen zijn geweest. Maar in de boeken van hem die ik hier heb staan, kan ik het ook niet vinden. En ook niet Van de Wall Perné. Het was in 2007 dat de eerste druk van mijn boek verscheen. Inmiddels zitten we bij de vierde.

Naam Overig in Tekst

Veluwe    Veluwe   

Speuld    Speuld   

Galgenberg    Galgenberg   

Arnhem    Arnhem   

Berend    Berend   

Brugman    Brugman   

Naam Locatie in Tekst

Speuld    Speuld   

Plaats van Handelen

Speuld    Speuld