BOERDE19 - Tgoede wijf maect den goeden man ende de goede man maect tgoede wijf

Tgoede wijf maect den goeden man ende de goede man maect tgoede wijf

Tgoede wijf maect den goeden man
Ende de goede man maect tgoede wijf.
Waer deen den anderen doghet an
Soe sijnt twee sielen ende een lijf.
Scaex soe speelden si, sonder kijf,
Een coopman ende sijn scone joncfrauwe.
Een Oesterlinc, met moede stijf,
Die leet daer vore: si mercten nauwe,
Doe ginc si haren man vertellen
Sine scone ghewaden, sijn dire ghesmide.
Hi sprac: ‘dats een van minen ghesellen:
Ic souden ons noden te maeltide,
Maer ic moet nu gaen riden.
In come niet weder voer overmorghen.’
Sijn maerte riep hi doe besiden;
Hi sprac: ‘Volgt mi, ic ride verborghen.
Draecht uwer vrouwen desen brief,
Ende segt dat ic die Oesterlinc sy;
Ic spracse gherne, ic hebse lief,
Die heden voer noene leet voer by.’
Die maerte sprac: ‘Lieve here, dat sy!’
Tot hare vrouwen dat si ghinc:
Si las den brief; het hadde haer vri.
Si sprac: ‘Brinct ons den jonghelinc!
Maer latet ierst wel doncker sijn.
Legt ons capune ende roest te viere;
Spoelt ons die flesschen ende haelt wijn!
Mijn man es wech; hine comt niet sciere.
Lijsken, haelt ons dien frisscaert hiere.’
Tot haren meester dat si ran.
Scoen ghewaden ende juwelen diere,
Ghelijc den Oesterlinc, dede hi an.
In die camer, achter tcleet,
Soe was dese goede man gheseten:
Hi sprac: ‘blaest ute die keerse ghereet!
Oec soe en mach niemen van ons weten.’
Men ghinc daer hoven, drincken ende eten.
Daerna ginghen si slapen ende onder.
Hi roncte ende blies der vulder spleten.
Dat hadde die vrouwe meer dan wonder:
Si waende ghehadt hebben dat wel stont.
Hi werp sijn inde in haren scoet;
Van der nacht boet hi haer den mont;
Hi hulsde, hi bulsde; die stanc was groet:
Te middernacht dat hi opstont,
Ende nam haer himde metter hant:
Daer in soe draeyde hi enen cloet.
Hi leidt oec weder daer hijt vant.
Des morghens, in der dagheraet,
Soe was dese goede man ghegaen.
Die vrouwe seide Lijsken al haren raet,
Die dorperheit die haer was ghedaen.
Van rouwen soe weende si meneghen traen.
Gheleerst, ghespoert, ghegort wel vaste,
Soe quam die weert in huus ghegaen.
Hi sprac: ‘Gaet koken, ic bringhe u gaste.’
Die Oesterlinc hier af niet en weet,
Al heeften die coopman met hem brocht:
Dat was der vrouwen herde leet.
Hi sprac: ‘Ic hebbe hem goet vercocht.’
Men ghinc daer hoven met groten lost.
Die vrouwe droech die gherichten toe.
Toten Oesterlinc sprac si, sonder gheruchte:
‘Hoe stoncti te nacht, vule, onrein coe!
Waer omme hebdi mijn himde ontreint?’
Si stortte die spise som op sijn cleet.
Hi sprac: ‘In weet niet wat ghi meint.’
Si verspauwen ende vloecten: dat was hem leet.
Met haren voete dat si hem heymelike smeet
Voer sijn schenen, dat hi bloet.
Si waent dat haer goede man niet en weet.
Die Oesterlinc sprac: ‘Es dwijf verwoet?’
Die vrouwe ghinc wandelen achter vloere,
Ende die weert ghinc sitten op sijn stat.
Die Oesterlinc sprac: ‘Dits quaets wijfs voere!
Die vrouwe heeft mi begoten al nat.’
Oec sprac hi in weet niet wat.
Die weert seide: ‘En sijt niet gram;
En was noit vremt gast, die hier at,
Die onbescouden van hier quam.’
Die Oesterlinc sprac: ‘In comer nemmere!
U wijf soude mi verspreken ende slaen!’
Dese vrouwe es bleven in haer ere:
Dat heeft haer goede man ghedaen.
Die quaden wille can wederstaen
Hi es bedwinghere van den viant.
Elc vrouwe neme hier exempel aen,
Ende gordt u in der eren bant!

Een echtpaar - een koopman en zijn vrouw - maakt kennis met een Oosterling, en de vrouw is duidelijk gecharmeerd van hem. Haar man bedenkt een list om haar een lesje te leren. Hij maakt een afspraakje met zijn vrouw, terwijl hij zich verkleedt als de Oosterling. In het donker gaan ze met elkaar naar bed, maar na de geslachtsdaad laat de man winden en poept hij in het hemd van de vrouw. De volgende dag komt de echte Oosterling weer op bezoek en de vrouw doet heel boos tegen hem. De Oosterling schrikt en begrijpt het niet, maar de echtgenoot legt hem uit dat hij de eer van zijn vrouw heeft gered: ze dacht overspel te plegen, maar had seks met haar eigen echtgenoot.

Handschrift van Hulthem: https://www.dbnl.org/tekst/will028belg10_01/will028belg10_01_0005.php (in de editie pp. 62-64)

Met een Oosterling kan een koopman bedoeld zijn uit de Hanzesteden, een bewoner van de kusten van de Oostzee.

Oosterling    Oosterling   

Lijsken    Lijsken