Hoofdtekst
G: meneer Groot
M: Theo Meder
G: "Het Leeteinde. Als u teruggaat, gaat u hier het bruggetje over. Dan loop je de andere kant langs van het watertje. Dan kom je weer bij de brug van de kerk uit, dan ga je weer het bruggetje over en dan ben je op het zelfde pad weer. Dan kom je ook langs de oude school: in de tuin staan een paar beelden. En dat is - hoe heet 'ie nou ook alweer? - Claus! Beeldhouwer Claus. Die zit in die ouwe school. Maar dan liep ik op school, en dat plein waar nou die beelden staan, dat was ons speelpleintje. En als er een begrafenis kwam - dat was meest 's middags, om twee uur - dan hadden wij speelkwartier. En dan tikte meester - meester had een stok bij hem om ons op de donder te slaan; dat gebeurde wel eens een keer. Dan ging 'ie bij die blauwe stoep, en dan tikte 'ie die stok tegen de stoep. En dan moesten we dwars over het schoolplein op één lange rij staan, jongens pet in de hand. En dan kwam die begrafenis langs, en als 'ie voorbij was, dan mochten we dus verder gaan. Ja, dat zijn dingen die toch wel interessant waren vroeger. Dat werd je bijgebracht. Maar ook die notabelen, zal ik maar zeggen, daar moesten we ons pet voor afnemen. Want we droegen een pet. In het blote hoofd lopen, dat was er niet bij: dan werd je verkouden. Nou ben ik 86, en nou loop ik in m'n blote hoofd!"
M: "Die schoolmeester, was dat Arend Schoemaker?"
G: "Ja. Daar heb ik bij op school gelopen. Totdat ik van school af ging, en toen ging hij er ook af. Bèste kerel! Dat was ook een èh... Ze noemden 'm de Rooie Arend. Later dacht ik: Waarom Rooie Arend? Had 'ie rooiïge haren, rossige haren? Dat had 'ie niet. Wel een rooie snor. Maar ik denk dat het voortkwam... dat 'ie een sociaal-voelend mens was. Dat 'ie, laten we zeggen, een rooie rakker was. Maar één van het goeie soort! Eén van het Drees-soort, zullen we maar zeggen. Zo'n degelijke, eerlijke, gouwe kerel. Dat was 't."
M: "Ik kom 'm bij Bakker natuurlijk ook tegen, omdat ze goeie vrienden zijn geweest."
G: "Ja! Dat waren vrienden."
M: "Bakker en Schoemaker dat waren vrienden."
G: "Schoemaker en dokter Bakker dat waren vrienden, ja."
M: "Maar u heeft dus les van hem gehad ook?"
G: "Daar heb ik les van gehad. Dat was een goeie meester. Bèste kerel."
M: "Waren er nou ook nog echt verschillende klassen, of zat alles bij mekaar? Omdat het natuurlijk waarschijnlijk niet zo heel veel kinderen waren..."
G: "Nou, jongens en meisjes zaten bij mekaar. Maar er waren negen klassen. Het was om de negen maanden verhogen. Dat was bepaald een unicum. Maar zolang ik op school gelopen heb, is het zo geweest. Om de negen maanden was er verhoging, dat was op negen klassen. De eerst en de tweede waren bij mekaar, met een juffrouw. De derde en de vierde waren bij mekaar. De vijfde en de... Nee. Ja. De eerste en de tweede zaten bij mekaar. De derde en de vierde zaten bij mekaar. De vijfde en de zesde zaten bij mekaar. En dan had je de... zevende... Wacht eens effe. Ja, de negende klas dat was een herhaling van de achtste. Zo kreeg je evengoed je zes jaren vol. Want als je zes klassen had, om de negen maanden verhoging, dan zou je tekort schieten. Maar die negende klas, dat was een parallel met de achtste klas. Eigenlijk een herhaling."
M: "En die Schoemaker: in welke klassen gaf hij dan les?"
G: "Die had de hoogste klas."
M: "Die had de hoogste klas."
G: "En die had ontzag. Ja echt, die had ontzag. Je had niet veel te zeggen. Zijn wil was wet. Op een goeie manier. 's Winters, dan was er ijs. En dan kwam meester Schoemaker - het hoofd dus - alle klassen langs. Dan ging 'ie in de deur staan: 'Van huis naar school, en van school naar huis. Niet op het ijs! Eerst naar huis!' En je had ook het hart niet, dat je op het ijs ging. Dan had 'ie de verantwoording, zolang ze nog niet thuis zijn: 'Daarna is 't voor mij af'. Je zou het niet in je hoofd halen om Arend tegen 'm te zeggen! Zoals ze tegenwoordig Dirk of Klaas tegen de onderwijzer zeggen. Natuurlijk, ik ben oud, en het zal wel ouderwets wezen. Toch zit er in dat afstandelijke nog een goed ding. 't Is niet alleen afstand, maar ook respect voor iemand hebben. Respect hebben voor iemand! Voor je meerdere. Je hebt meerderen waar je tegenop kijkt. En da's niet verkeerd, da's goed. Als u mijn meerdere is... daar moet je toch een bepaald respect voor hebben. Die kinderen van tegenwoordig... Nou ja, laten we 'r maar niet over praten, want dan èh... Gister... Ja, we komen nou op een ander vlak hoor. Gister... Ik heb al verteld, ik ben voor de tweede keer getrouwd. Mijn vrouw heeft drie kinderen van zichzelf, van d'r man, ik heb vier kinderen van mezelf met m'n vrouw. Mijn vrouw is eerst getrouwd geweest met de man die met mijn zuster getrouwd was. Mijn zuster is getrouwd in de twintiger jaren, en toen was ze 32 jaar en toen stierf ze: ka... Had twee kinderen. Toen is mijn zwager hertrouwd, met wat nu mijn vrouw is. Zo zit het in mekaar. Maar één van haar kinderen, een dochter, die is 25 jaar geleden gaan werken bij de firma Chassan in de diamantshop op Schiphol. Daar werkte ze 25 jaar en gisteren heeft ze d'r voor het laatst gewerkt. Maar wat ik nou zeggen wil, dat is dit: 25 jaar heeft ze d'r met groot genoegen gewerkt, met veel plezier. Bèste omgang met de collega's, erg goed, ook met de baas. Nu is ze gisteren dus gestopt, en ze wilden een receptie geven, maar dat wou ze niet. Ze zegt: 'Daar hou ik niet van'. Maar het was toch een verrassing: het personeel en de mensen waar ze mee gewerkt had, die hebben er toch een feestdag van gemaakt. Dat is fantastisch. Maar: 'Vind je het nou niet erg dat je gestopt ben?' Ze zegt: 'Ik ben d'r het laatste jaar helemaal naarheen gegroeid, en het is me een opluchting, en ik ben ontzettend blij dat ik nu eens een keer kan stoppen.' Want ze is twee jaar geleden getrouwd, met een man met twee zoons, zoons van 20 en van 17. Een ontzettend goed huwelijk. En nou is ze huisvrouw. 'Dat is zo fantastisch. Zorgen dat je leuk woont, gezellig woont, man komt thuis, kinderen komen thuis, daar wordt voor gezorgd. Dat is prachtig. Dat is toch m'n ideaal.' En dat missen wij, oudere mensen, bij het zien van het brood aan de deur: de bakker hangt het in een plastic tassie aan de deur. Want moe is er niet. En als ik me dan herinner, hier op de boerderij: ik ging naar school, ik kwam van school vandaan. Dan kwam ik voor de deur... Dat moet je voorstellen: we liepen allemaal op klompen vroeger hier in 't dorp. De dochter van de dokter: die had schoenen aan. En dan kwam ik bij... 'M'n moeder z'n klompen staan er niet!' Nou, dan was je dag... dat was niks. Want je kwam binnen, en moeder was er. En ook: vader en moeder. Ik zei al op Overleek bij m'n grootouders: spelletjes doen, dammen, schaken, kaarten. Kaarten: de Noordhollanders, daar zitten nog altijd kaarters. En ik heb dus van mijn vader en moeder pandoeren geleerd. 's Zondagsavonds als ik een jaar of achttien was, dan ging ik met mijn kameraden op stap natuurlijk. En dan zei mijn moeder: 'Kom vanavond bij ons, dan gaan we pandoeren'. Dan zijn ze een dag van de straat af. En dat deden ze. Dus ik heb pandoeren geleerd. Gezellig, in huis. Wat je ouders je van kinds af aan in de dagelijkse omgang, als ze er de tijd voor nemen, bijbrengen, dat is onbetaalbaar en niet te vervangen. Ik ben oud, ik weet niet of het een wijs woord is wat ik zeg. Maar ik meen dat oprecht: dat missen vele van onze kinderen. Ik wil niet zeggen: dat is ook zichtbaar in alle rottigheid, want dat heb andere oorzaken."
M: Theo Meder
G: "Het Leeteinde. Als u teruggaat, gaat u hier het bruggetje over. Dan loop je de andere kant langs van het watertje. Dan kom je weer bij de brug van de kerk uit, dan ga je weer het bruggetje over en dan ben je op het zelfde pad weer. Dan kom je ook langs de oude school: in de tuin staan een paar beelden. En dat is - hoe heet 'ie nou ook alweer? - Claus! Beeldhouwer Claus. Die zit in die ouwe school. Maar dan liep ik op school, en dat plein waar nou die beelden staan, dat was ons speelpleintje. En als er een begrafenis kwam - dat was meest 's middags, om twee uur - dan hadden wij speelkwartier. En dan tikte meester - meester had een stok bij hem om ons op de donder te slaan; dat gebeurde wel eens een keer. Dan ging 'ie bij die blauwe stoep, en dan tikte 'ie die stok tegen de stoep. En dan moesten we dwars over het schoolplein op één lange rij staan, jongens pet in de hand. En dan kwam die begrafenis langs, en als 'ie voorbij was, dan mochten we dus verder gaan. Ja, dat zijn dingen die toch wel interessant waren vroeger. Dat werd je bijgebracht. Maar ook die notabelen, zal ik maar zeggen, daar moesten we ons pet voor afnemen. Want we droegen een pet. In het blote hoofd lopen, dat was er niet bij: dan werd je verkouden. Nou ben ik 86, en nou loop ik in m'n blote hoofd!"
M: "Die schoolmeester, was dat Arend Schoemaker?"
G: "Ja. Daar heb ik bij op school gelopen. Totdat ik van school af ging, en toen ging hij er ook af. Bèste kerel! Dat was ook een èh... Ze noemden 'm de Rooie Arend. Later dacht ik: Waarom Rooie Arend? Had 'ie rooiïge haren, rossige haren? Dat had 'ie niet. Wel een rooie snor. Maar ik denk dat het voortkwam... dat 'ie een sociaal-voelend mens was. Dat 'ie, laten we zeggen, een rooie rakker was. Maar één van het goeie soort! Eén van het Drees-soort, zullen we maar zeggen. Zo'n degelijke, eerlijke, gouwe kerel. Dat was 't."
M: "Ik kom 'm bij Bakker natuurlijk ook tegen, omdat ze goeie vrienden zijn geweest."
G: "Ja! Dat waren vrienden."
M: "Bakker en Schoemaker dat waren vrienden."
G: "Schoemaker en dokter Bakker dat waren vrienden, ja."
M: "Maar u heeft dus les van hem gehad ook?"
G: "Daar heb ik les van gehad. Dat was een goeie meester. Bèste kerel."
M: "Waren er nou ook nog echt verschillende klassen, of zat alles bij mekaar? Omdat het natuurlijk waarschijnlijk niet zo heel veel kinderen waren..."
G: "Nou, jongens en meisjes zaten bij mekaar. Maar er waren negen klassen. Het was om de negen maanden verhogen. Dat was bepaald een unicum. Maar zolang ik op school gelopen heb, is het zo geweest. Om de negen maanden was er verhoging, dat was op negen klassen. De eerst en de tweede waren bij mekaar, met een juffrouw. De derde en de vierde waren bij mekaar. De vijfde en de... Nee. Ja. De eerste en de tweede zaten bij mekaar. De derde en de vierde zaten bij mekaar. De vijfde en de zesde zaten bij mekaar. En dan had je de... zevende... Wacht eens effe. Ja, de negende klas dat was een herhaling van de achtste. Zo kreeg je evengoed je zes jaren vol. Want als je zes klassen had, om de negen maanden verhoging, dan zou je tekort schieten. Maar die negende klas, dat was een parallel met de achtste klas. Eigenlijk een herhaling."
M: "En die Schoemaker: in welke klassen gaf hij dan les?"
G: "Die had de hoogste klas."
M: "Die had de hoogste klas."
G: "En die had ontzag. Ja echt, die had ontzag. Je had niet veel te zeggen. Zijn wil was wet. Op een goeie manier. 's Winters, dan was er ijs. En dan kwam meester Schoemaker - het hoofd dus - alle klassen langs. Dan ging 'ie in de deur staan: 'Van huis naar school, en van school naar huis. Niet op het ijs! Eerst naar huis!' En je had ook het hart niet, dat je op het ijs ging. Dan had 'ie de verantwoording, zolang ze nog niet thuis zijn: 'Daarna is 't voor mij af'. Je zou het niet in je hoofd halen om Arend tegen 'm te zeggen! Zoals ze tegenwoordig Dirk of Klaas tegen de onderwijzer zeggen. Natuurlijk, ik ben oud, en het zal wel ouderwets wezen. Toch zit er in dat afstandelijke nog een goed ding. 't Is niet alleen afstand, maar ook respect voor iemand hebben. Respect hebben voor iemand! Voor je meerdere. Je hebt meerderen waar je tegenop kijkt. En da's niet verkeerd, da's goed. Als u mijn meerdere is... daar moet je toch een bepaald respect voor hebben. Die kinderen van tegenwoordig... Nou ja, laten we 'r maar niet over praten, want dan èh... Gister... Ja, we komen nou op een ander vlak hoor. Gister... Ik heb al verteld, ik ben voor de tweede keer getrouwd. Mijn vrouw heeft drie kinderen van zichzelf, van d'r man, ik heb vier kinderen van mezelf met m'n vrouw. Mijn vrouw is eerst getrouwd geweest met de man die met mijn zuster getrouwd was. Mijn zuster is getrouwd in de twintiger jaren, en toen was ze 32 jaar en toen stierf ze: ka... Had twee kinderen. Toen is mijn zwager hertrouwd, met wat nu mijn vrouw is. Zo zit het in mekaar. Maar één van haar kinderen, een dochter, die is 25 jaar geleden gaan werken bij de firma Chassan in de diamantshop op Schiphol. Daar werkte ze 25 jaar en gisteren heeft ze d'r voor het laatst gewerkt. Maar wat ik nou zeggen wil, dat is dit: 25 jaar heeft ze d'r met groot genoegen gewerkt, met veel plezier. Bèste omgang met de collega's, erg goed, ook met de baas. Nu is ze gisteren dus gestopt, en ze wilden een receptie geven, maar dat wou ze niet. Ze zegt: 'Daar hou ik niet van'. Maar het was toch een verrassing: het personeel en de mensen waar ze mee gewerkt had, die hebben er toch een feestdag van gemaakt. Dat is fantastisch. Maar: 'Vind je het nou niet erg dat je gestopt ben?' Ze zegt: 'Ik ben d'r het laatste jaar helemaal naarheen gegroeid, en het is me een opluchting, en ik ben ontzettend blij dat ik nu eens een keer kan stoppen.' Want ze is twee jaar geleden getrouwd, met een man met twee zoons, zoons van 20 en van 17. Een ontzettend goed huwelijk. En nou is ze huisvrouw. 'Dat is zo fantastisch. Zorgen dat je leuk woont, gezellig woont, man komt thuis, kinderen komen thuis, daar wordt voor gezorgd. Dat is prachtig. Dat is toch m'n ideaal.' En dat missen wij, oudere mensen, bij het zien van het brood aan de deur: de bakker hangt het in een plastic tassie aan de deur. Want moe is er niet. En als ik me dan herinner, hier op de boerderij: ik ging naar school, ik kwam van school vandaan. Dan kwam ik voor de deur... Dat moet je voorstellen: we liepen allemaal op klompen vroeger hier in 't dorp. De dochter van de dokter: die had schoenen aan. En dan kwam ik bij... 'M'n moeder z'n klompen staan er niet!' Nou, dan was je dag... dat was niks. Want je kwam binnen, en moeder was er. En ook: vader en moeder. Ik zei al op Overleek bij m'n grootouders: spelletjes doen, dammen, schaken, kaarten. Kaarten: de Noordhollanders, daar zitten nog altijd kaarters. En ik heb dus van mijn vader en moeder pandoeren geleerd. 's Zondagsavonds als ik een jaar of achttien was, dan ging ik met mijn kameraden op stap natuurlijk. En dan zei mijn moeder: 'Kom vanavond bij ons, dan gaan we pandoeren'. Dan zijn ze een dag van de straat af. En dat deden ze. Dus ik heb pandoeren geleerd. Gezellig, in huis. Wat je ouders je van kinds af aan in de dagelijkse omgang, als ze er de tijd voor nemen, bijbrengen, dat is onbetaalbaar en niet te vervangen. Ik ben oud, ik weet niet of het een wijs woord is wat ik zeg. Maar ik meen dat oprecht: dat missen vele van onze kinderen. Ik wil niet zeggen: dat is ook zichtbaar in alle rottigheid, want dat heb andere oorzaken."
Beschrijving
Als er een begrafenis voorbij kwam, moesten alle kinderen om het schoolplein zich in een rij opstellen en de jongens moesten hun pet afnemen uit eerbied. De schoolmeester die de verteller heeft gehad was Arend Schoemaker, de vriend van arts Cornelis Bakker. Arend Schoemaker had als bijnaam Rooie Arend omdat hij socialistische sympathieën had. Het was een goede meester, rechtvaardig en streng. Als er in de winter ijs lag, kregen de kinderen de opdracht om meteen van school naar huis te gaan, en van huis weer naar school. De meester was verantwoordelijk voor hen onderweg.
Bron
n.v.t. (interview, band archief Meertens Instituut)
Commentaar
28 november 1996
Naam Overig in Tekst
Claus 
Claus 
Arend Schoemaker
Arend Schoemaker
Rooie Arend
Rooie Arend
Cornelis Bakker
Cornelis Bakker
Dirk
Dirk
Klaas
Klaas
Chassan
Chassan
Naam Locatie in Tekst
Leeteinde
Leeteinde
Drees
Drees
Ka
Ka
Schiphol
Schiphol
Overleek
Overleek
Noord-Holland
Noord-Holland
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21