Hoofdtekst
Ieperdewiep en Aperdewaap
Daar was eens een gierige boer. En die boer kwam altijd kijken aan het venster van een schoenmaker, waar de nieuwe schoenen ten toon lagen. De schoenmaker, dat was een ‘groene’, een die altijd met vossemelk zat. Hij peinsde: ‘Die zou graag schoenen willen hebben, en hij kan van zijn geld niet scheiden. En hij zal ze toch betalen!’ En hij riep de boer binnen.
“Awel, Jan,” zei hij, “als ge wilt, kunt ge een paar schoenen voor niet krijgen. En ge moogt er het mooiste paar nog uitkiezen!”
Dat klonk in Jan zijn oren.
“Ja, hoe datte?” vroeg hij.
“Je moet niks doen dan u acht dagen aan een stuk stom houden. En als ze iets vragen, niks antwoorden dan ieperdewiep en aperdewaap,” zei de schoenmaker.
“Als ik niet meer moet doen, dan heb ik ze goedkoop!” zei Jan.
En hij met het beste paar schoenen naar huis.
Zijn wijf sloeg haar handen ineen.
“Ah Jan, waar hebt ge die schone schoenen vandaan?” zei ze.
“Ieperdewiep,” zei Jan.
“En wat kosten ze?” vroeg Trees.
“Aperdewaap,” deed Jan.
Trees werd gewaar dat er iets aan scheelde. Maar ze mocht vragen of zagen of opspelen al wat ze wilde, de boer liet niets anders horen dan ieperdewiep en aperdewaap.
Op den duur ging zij iemand uit de buurt roepen. Die kwam kijken maar het was koekoek-eenzang. Uit Jan was niets te krijgen dan ieperdewiep en aperdewaap.
Buurman vond dat ze den doktoor moesten roepen. Jan was immers ziek, daar viel niet aan te twijfelen.
Den doktoor kwam ook. En hij vroeg: “Wat hebt ge, mijn vriend?”
“Ieperdewiep,” verklaarde Jan.
De geneesheer onderzocht Jan.
En hij zei: “Ik word er geen ziekte aan gewaar. Maar als ik u was, dan zou ik meneer pastoor eens roepen. Wie weet of hij niet van den duivel is bezeten!”
Trees liep subiet naar de pastorij. En de pastoor beloofde in de namiddag te komen.
Direct na twaalven was hij er al, met de koster, die de wijwateraker en de kwispel bij zich had. Jan deed weer niets dan ieperdewiep of aperdewaap, als de pastoor iets vroeg.
“Ik geloof dat er iets mee bemoeid is,” zei de pastoor.
En hij begon wijwater te sprenkelen.
Woedend maakte Jan met zijn handen het gebaar van ‘uitscheiden’. En riep maar, met zijn armen omhoog: “Ieperdewiep! Aperdewaap!”
“Koster, giet!” riep de pastoor. “De duivel spreekt!”
En de koster goot Jan de hele emmer water over zijn kop, dat hij er van uitlekte.
Subiet wist het hele dorp dat Jan iets gekregen had. De schoenmaker lachte in zijn vuistje en hij ging eens naar de boer kijken. Trees was in huis en Jan zat in de kamer.
“Awel, Trees,” zei de schoenmaker, “als gij mij honderd frank geeft, zal ik uw Jan genezen.”
“Als dat eens waar was!” verzuchtte Trees.
En zij gaf prompt de honderd frank.
“Laat mij maar vijf minuten alleen bij Jan in de kamer, en hij spreekt weer zoals vroeger,” zei de schoenmaker.
Hij ging de kamer in. En hij zei: “Wel, Jan, hoe is het hier?”
“Ieperdewiep,” zei Jan.
“Ge hebt voet bij stuk gehouden, hoor ik.”
“Aperdewaap,” zei Jan.
“Awel, het is goed. Uw tijd is nog wel niet om, maar ik ontsla u. Van nu af moogt ge weer spreken. En de schoenen zijn van u: gij hebt ze wel verdiend!”
En de schoenmaker maakte dat hij weg kwam.
Onderwijl trad Jan weer in de kamer. En hij was zo content als wat: “Zie, Trees, nu heb ik mijn schoenen goedkoop, zeg. Die heb ik verdiend met niet te praten.”
En hij legde de hele afspraak met de schoenmaker uit.
“Wat, watte!?” riep Trees met een Franse colère (woede): “De schoenmaker is een grote deugniet: ik heb honderd frank moeten geven om je te genezen!”
Daar was eens een gierige boer. En die boer kwam altijd kijken aan het venster van een schoenmaker, waar de nieuwe schoenen ten toon lagen. De schoenmaker, dat was een ‘groene’, een die altijd met vossemelk zat. Hij peinsde: ‘Die zou graag schoenen willen hebben, en hij kan van zijn geld niet scheiden. En hij zal ze toch betalen!’ En hij riep de boer binnen.
“Awel, Jan,” zei hij, “als ge wilt, kunt ge een paar schoenen voor niet krijgen. En ge moogt er het mooiste paar nog uitkiezen!”
Dat klonk in Jan zijn oren.
“Ja, hoe datte?” vroeg hij.
“Je moet niks doen dan u acht dagen aan een stuk stom houden. En als ze iets vragen, niks antwoorden dan ieperdewiep en aperdewaap,” zei de schoenmaker.
“Als ik niet meer moet doen, dan heb ik ze goedkoop!” zei Jan.
En hij met het beste paar schoenen naar huis.
Zijn wijf sloeg haar handen ineen.
“Ah Jan, waar hebt ge die schone schoenen vandaan?” zei ze.
“Ieperdewiep,” zei Jan.
“En wat kosten ze?” vroeg Trees.
“Aperdewaap,” deed Jan.
Trees werd gewaar dat er iets aan scheelde. Maar ze mocht vragen of zagen of opspelen al wat ze wilde, de boer liet niets anders horen dan ieperdewiep en aperdewaap.
Op den duur ging zij iemand uit de buurt roepen. Die kwam kijken maar het was koekoek-eenzang. Uit Jan was niets te krijgen dan ieperdewiep en aperdewaap.
Buurman vond dat ze den doktoor moesten roepen. Jan was immers ziek, daar viel niet aan te twijfelen.
Den doktoor kwam ook. En hij vroeg: “Wat hebt ge, mijn vriend?”
“Ieperdewiep,” verklaarde Jan.
De geneesheer onderzocht Jan.
En hij zei: “Ik word er geen ziekte aan gewaar. Maar als ik u was, dan zou ik meneer pastoor eens roepen. Wie weet of hij niet van den duivel is bezeten!”
Trees liep subiet naar de pastorij. En de pastoor beloofde in de namiddag te komen.
Direct na twaalven was hij er al, met de koster, die de wijwateraker en de kwispel bij zich had. Jan deed weer niets dan ieperdewiep of aperdewaap, als de pastoor iets vroeg.
“Ik geloof dat er iets mee bemoeid is,” zei de pastoor.
En hij begon wijwater te sprenkelen.
Woedend maakte Jan met zijn handen het gebaar van ‘uitscheiden’. En riep maar, met zijn armen omhoog: “Ieperdewiep! Aperdewaap!”
“Koster, giet!” riep de pastoor. “De duivel spreekt!”
En de koster goot Jan de hele emmer water over zijn kop, dat hij er van uitlekte.
Subiet wist het hele dorp dat Jan iets gekregen had. De schoenmaker lachte in zijn vuistje en hij ging eens naar de boer kijken. Trees was in huis en Jan zat in de kamer.
“Awel, Trees,” zei de schoenmaker, “als gij mij honderd frank geeft, zal ik uw Jan genezen.”
“Als dat eens waar was!” verzuchtte Trees.
En zij gaf prompt de honderd frank.
“Laat mij maar vijf minuten alleen bij Jan in de kamer, en hij spreekt weer zoals vroeger,” zei de schoenmaker.
Hij ging de kamer in. En hij zei: “Wel, Jan, hoe is het hier?”
“Ieperdewiep,” zei Jan.
“Ge hebt voet bij stuk gehouden, hoor ik.”
“Aperdewaap,” zei Jan.
“Awel, het is goed. Uw tijd is nog wel niet om, maar ik ontsla u. Van nu af moogt ge weer spreken. En de schoenen zijn van u: gij hebt ze wel verdiend!”
En de schoenmaker maakte dat hij weg kwam.
Onderwijl trad Jan weer in de kamer. En hij was zo content als wat: “Zie, Trees, nu heb ik mijn schoenen goedkoop, zeg. Die heb ik verdiend met niet te praten.”
En hij legde de hele afspraak met de schoenmaker uit.
“Wat, watte!?” riep Trees met een Franse colère (woede): “De schoenmaker is een grote deugniet: ik heb honderd frank moeten geven om je te genezen!”
Onderwerp
AT 1351 - The Silence Wager 
AT 1351 - The Silence Wager 
ATU 1351 - The Silence Wager.
ATU 1351 - The Silence Wager.
Beschrijving
Een boer krijgt gratis schoenen van een schoenmaker als hij een week lang alleen nog maar Ieperdewiep en Aperdewaap zegt. De boer doet dit, en zijn ongeruste vrouw haalt de dokter en de pastoor erbij. De schoenmaker vraagt 100 frank aan de vrouw en belooft de boer te genezen. Dit lukt en de boer denkt dat hij nu gratis schoenen heeft, maar zijn vrouw is woedend dat ze er 100 frank voor heeft moeten betalen.
Bron
Tjaard W.R. de Haan: Nederlandse volkssprookjes. Derde druk, Utrecht / Antwerpen, 1978, pp. 13-15.
Commentaar
Het werd eerder gepubliceerd in 1954 door R. Lambrechts in het tijdschrift Volkskunde (55e jaargang, pp. 190-191). Naar verluidt is het verhaal verteld te Heist op den Berg door boer August Bruyndonckx, in 1876 te Busschot geboren en die boer hoorde het omstreeks 1895 van boer Tistje V. te Oosterwijk / Houtvenne.
Naam Overig in Tekst
Jan
Jan
Trees
Trees
Frans
Frans