LYST084 - 't Rottenhuus

't Rottenhuus
Vrogger jäören, jäören, jao al wel meer as viefhonderd jäör elejen, was ter 'n keer hongersnood in de stad. 't Hele jäör deur was 't slech weer ewest, op verkeerde tiedens dreugte of nattigheid, hegelslag en nachvost. Däör was hoast niks egruujd en toen 't winter wier, kwamp der hongersnood. Veural de arme luu hadden 't slim te verduren, zo slim, dat ze deur de gasthuzen bedeeld mossen wodden. Mäör op 't leste konnen diee ook niks meer dooen. Däör was hoast gien eten meer te kriegen en diee nog wat had, kon der amperan zelf met deur de winter hen kommen. Noe woonden der an de Brink un rieke koopman, Govert heeten e, diee zien zolders stief vol rogge had. Mäör hiee wol der niks van kwiet, of 't mos veur zo'n allemeugenden hoop geld wezen, dat gien ieene dat betalen kon. Bidden en smeken baten nieet. Zelfs toen de zusters van alle gasthuzen uut de stad hem, uut name van onzen Lieeveneer, kwammen vraogen um wat van zien aoverdaod of te staon veur de ärmen, bleef e weigeren. Hiee wier zelfs hellig en hiee begon te vleuken en te raozen dat e lieever zag dat de rotten 't van zien zolders votslepten as dat e 't veur 'n rèdeleke pries ofstond. 't Was 'n echte kniepert. Dat heurden den oldsten van de rotten en hiee kommedeerden alle rotten uut de stad's aovens op de Brink bie mekare. Dat was däör diee aovend in de duusterniss zo'n gewriemel van diee bieesten dat de nachtwakers en de klepperluu der nieet konden lopen. Toen de rotten van den olden hadden eheurd wat ze mossen dooen, gingen ze met zien allen nao 't huus van Govert tooe. Deur gäöten en gaten kraopen ze 't huus in en stiekem näör de zolders hen. Däör liepen ze achtersteveuren in de roggebulten, zodat de körrels tussen hun häören bleven steken. Dan gingen ze weer näör buten en näör de gasthuzen tooe wäör ze op de zolders 't zaod van zich af schudden. Roeftem-raftem geiselden ze dan weer näör Govert zien huus hen um 't zelfde spölleken weer te beginnen. En toen 't eindlik dag wier, lag alle rogge op de zolders van de gasthuzen. "Merakel, merakel", riepen de zusters, toen ze 't gewaar wieren. "Merakel, onze Lieeveneer hef ons eholpen." Later heurden ze van de klepperluu dat Hiee däörveur de rotten had gebruukt. Noe konnen de ärmen weer wodden eholpen; en zonder ärge mankementen kwammen alle börgers van Deventer deur diee hongersnood hen. Vanof diee tied heeten 't huus van Govert, diee van helligheid doodging, 't Rottenhuus. En toen 'n keer 't dak mos wodden verniejd, hebt ze der vospannen op elegd met ummestebeurten un rotte en un zaodzak der op. Diee hebt ter jäören en jäören op-elègen. Toen 't rottenhuus op 't leste un olde brake was ewodden, hebt ze 't of ebraoken. Mäör op de Waoge bewaart ze altied nog un paar van diee vospannen. Däör kuij ze nog gaon kieken.

TM 2601 - Hoe het dorp (de stad, heuvel, straat, een plek of het stuk land) aan z'n naam is gekomen    TM 2601 - Hoe het dorp (de stad, heuvel, straat, een plek of het stuk land) aan z'n naam is gekomen   

De naamgeving van het huis zou voortgekomen zijn uit de weigering van een rijke koopman met zolders vol rogge om bij een hongersnood het graan tegen een redelijke prijs te verkopen, en dat hij het nog liever door de muizen en ratten laat meenemen. Een rat die dit hoort mobiliseert alle ratten van de stad om gezamenlijk de graanzolders van de koopman leeg te halen. Ze lopen achterstevoren door het graan zodat de korrels tussen de vacht blijft zitten, en gaan naar de zolders van de gasthuizen waar ze de vacht uitschudden. Vanaf die tijd heet het huis het Rattenhuis.

Volkskundevragenlijst 52 (1982) formulier F133p (Archief Meertens Instituut)

Oorspr. verschenen in Herman Korteling, Un Moespot Ampat, Deventer, Dialektkringe Salland, 1980

Govert    Govert   

Lieeveneer    Lieeveneer   

Rottenhuus    Rottenhuus   

Lieveheer    Lieveheer   

Hij    Hij   

Waag    Waag   

Rattenhuis    Rattenhuis   

Brink    Brink   

Deventer    Deventer   

Deventer    Deventer   

2013-03-01 14:46:22