LIJST124 - De duivel van Olburgen

I. De duivel
1. Zijn U verhalen bekend over mensen, die de duivel gezien hebben of omgang met hem hebben gehad (met hem gedanst hebben, met hem kaart hebben gespeeld), of kent U andere verhalen, waarin de duivel een rol speelt?
Gelieve elk verhaal te noteren op een afzonderlijk blad papier en in elk verhaal duidelijk aan te duiden hoe de duivel voorgesteld wordt (met bokshorens, bokspoten, paardenhoeven, sik, staat enz.).

De duivel van Olbörgen
Aangaande de buurtschap Olburgen en het dorp Dieren bestaat een overlevering, die nog van generatie op generatie wordt doorgegeven, over een duivel.
Het verhaaal heeft waarschijnlijk zijn oorsprong in een goed "Des Duvelshoff" dat blijkens het oud-archief van Doesburg o.a. in 1442 werd verkocht en beschreven als gelegen in het kerspel Dederen in de buurschap Olburgen. Het betrof een heel kleine duivel maar onevenredig zwaar van gewicht. De pastoor die hem ving verborg hem onder zijn kleding.
Ik geef het verhaal hieronder in dialect weer omdat m.i. het Alg. Ned. zich hiervoor slecht eigent.

De veerknech van 't Dierense veer nam met un goejen bekenden van de aoverkant, die-e hàd aovergehaald, un hartversterking toe de veerbel an de andre kant onderwiel twee keer vlak achter mekaar hard ging. Hi'j holderdebolder naor den aak want an de aoverkant stong de pestoor, maor die riep dat-te met de punt (pont) mos kommen. Daor was-ie eigenluk bli'j met want now kon-ne de pestoor bêter uut de wind blieven as in den aak, want de veerman stonk beheurlijk naor de janever. Hi'j verwachten 'n rapplement wègens ut lange wachten maor Heeroom zie allenig goejendag en stappen op de punt, maor toe gòng de punt zo diep in 't water dat de veerman de griezels aover de rug gongen.
Zin vrind zàt nog baoven toe-e weerum kwam en toen de veerman um van de zwaorte van de pestoor vertellen zei-e: Ij heb wel een borrel op maor zàt bi'j nog niet. 'k Wil Heeroom naogaon um te zien wat-ter veur bezunders met um is.
Onderwiel vertellen de veerman an alleman die 't maor hören wol van de zwaorte ven de pestoor, maor de meesten zeijen dat de veerman zàt was.
Un helen hört later kwam de vrind die de pestoor was naogegaon. Hi'j vertellen dat Heeroom aover de Lange Juffer (bosweg ter plaatse) was geloupen en veul had motten rusten, 't was um an te zien gewes, dat-te un zwaore vrach droeg. Op 't end was-se in de Wêversbergen ut spoor van de pestoor biester geworden maor op ens hat-te de duvel hören schettren zo al hi'j dàt mangs op Olbörgen ook wel geheurd har.
Effen later hatte de pestoor weerum zien kommen en met 'n gezwinde trad op Dieren angaon. Hi'j hat de duvel in de Wêversbergen achtergelaoten.
In 't begin zei-jen de mensen: As keerls gepruufd hebben ziet ze wel is meer vremde dingen. Maor toe het gedonderjaag van de duvel op Olbörgen fenaol uut was, mosten zi'j 't wel geleuven.

SINSAG 0934 - Teufel lässt sich tragen.    SINSAG 0934 - Teufel lässt sich tragen.   

Pastoor vangt een duivel die hij verborgen onder zijn kleding naar een afgelegen gebied brengt. De duivel is zo zwaar dat de veerpont waarmee de pastoor wordt overgezet, diep komt te liggen, en de pastoor onderweg geregeld moet rusten.

Volkskundevragenlijst 18 (1954) formulier F200p (Archief Meertens Instituut)

N846.2 - Priest as helper.    N846.2 - Priest as helper.   

G303.4 - The devil’s physical characteristics.    G303.4 - The devil’s physical characteristics.   

Dieren    Dieren   

Doesburg    Doesburg   

Olbörgen    Olbörgen   

Olburgen    Olburgen   

Dederen    Dederen   

Weversbergen    Weversbergen   

Lange Juffer    Lange Juffer   

Olburgen    Olburgen   

F199a    F199a   

F200p    F200p   

2013-03-01 14:46:22