Hoofdtekst
M: Wat ik vorige keer nog was vergeten te vragen: bent u Nederlands Hervormd?
G: Ja.
M: Zoals de meeste mensen in Broek vroeger Nederlands Hervormd waren.
G: Ja.
M: Ja. Dus u kerkt ook gewoon in de grote kerk?
G: Ja.
M: En u zei dat u in de crisisjaren weinig kon verdienen. Maar als je nou wat later kijkt: kan je dan zeggen dat u een grote boer was? Een boer met veel koeien?
G: Ik was een grote boer.
M: Een grote boer, ja.
G: En èh, dat wil ik nog wel effe kwijt. In die crisisjaren was het de tijd van de ouwe SDAP. En de ouwe SDAP... hier, in dat huissie - dat was toen een oud huissie, dat bestond uit één kamer, en een klompenhokkie, zo je dat noemde. In dat klompenhokkie stond ook de regenwaterput nog, waar ze uit drinken moesten. In die ene kamer - was tevens keuken, en zaten tevens bedsteden. En daar leefde een echtpaar in met vier kinderen. Die man die had geen werk; die had een rijwielzaakkie in Amsterdam-Noord, maar dat ging in de crisisjaren op z'n oor. Dus toen kwam 'ie van armoed in dit huissie wonen voor ƒ1,50 in de week. En hij ging werken in de steun. En wat betekende dat? Dat je het watertje hier in het dorp uitbaggeren moest, met zo'n beugel in een schuit. En dan moesten ze met een schep die schuiten leeghozen. Zes dagen in de week. En dan gingen ze 's zaterdagsmiddags naar huis met voor de man, vrouw en vier kinderen twaalf gulden. Dat waren de crisisjaren. Kan ik begrijpen dat een arbeider in vuur en vlam stond om verbetering in die rotsituatie te krijgen. Als ik arbeider geweest was, was ik een vurig socialist geweest. Maar wat ik zeggen wou, is dit: toen was ik dus boer hier. Met 24 koeien. Ik ben in '34 getrouwd, ik had geen cent te makken, dus ik ging naar de Boerenleenbank, en leende geld om te kunnen beginnen. En met die lening ging ik in zee. Toen was 't 1937, en toen kreeg ik een aanslag in de inkomstenbelasting.
Ik zeg: "Meneer, ik heb geen inkomen."
Zegt die inspecteur: "Kom maar naar me toe."
Ik zeg: "Ik kom."
En ik ben gekomen.
Ik zeg: "Alstublieft, hier heb u mijn boekhouding."
Die deed ik zelf. Ik was op de Landbouwschool geweest en eenvoudig boekhouden voor de boerderij, dat deed ik zelf.
Ik zeg: "Alstublieft, hier hebt u het hele verhaal."
"Ja," zegt 'ie, "inderdaad, u hebt geen inkomen."
M'n vader was bij ons in huis, tevens knecht, dus ik had geen vreemde knecht nodig, deed het met eigen krachten. Mijn vrouw die ging 's morgens om vier uur d'r bed uit, mee de koeien melken. 's Avonds ook. En ik had géén inkomen. Maar wat ik nou zeggen wou, en dat heb me ontzettend pijn gedaan: ik werd door de rooie rakker aangekeken als kapitalist! En dat deed me zeer. Want ik moest met hard werken met m'n handen m'n brood verdienen. En dat verdiende ik nog niet eens; ik had nog schuld bovendien. Het was onmogelijk om je brood te verdienen. Maar ik werd aangekeken als kapitalist. En dat deed dan zeer.
G: Ja.
M: Zoals de meeste mensen in Broek vroeger Nederlands Hervormd waren.
G: Ja.
M: Ja. Dus u kerkt ook gewoon in de grote kerk?
G: Ja.
M: En u zei dat u in de crisisjaren weinig kon verdienen. Maar als je nou wat later kijkt: kan je dan zeggen dat u een grote boer was? Een boer met veel koeien?
G: Ik was een grote boer.
M: Een grote boer, ja.
G: En èh, dat wil ik nog wel effe kwijt. In die crisisjaren was het de tijd van de ouwe SDAP. En de ouwe SDAP... hier, in dat huissie - dat was toen een oud huissie, dat bestond uit één kamer, en een klompenhokkie, zo je dat noemde. In dat klompenhokkie stond ook de regenwaterput nog, waar ze uit drinken moesten. In die ene kamer - was tevens keuken, en zaten tevens bedsteden. En daar leefde een echtpaar in met vier kinderen. Die man die had geen werk; die had een rijwielzaakkie in Amsterdam-Noord, maar dat ging in de crisisjaren op z'n oor. Dus toen kwam 'ie van armoed in dit huissie wonen voor ƒ1,50 in de week. En hij ging werken in de steun. En wat betekende dat? Dat je het watertje hier in het dorp uitbaggeren moest, met zo'n beugel in een schuit. En dan moesten ze met een schep die schuiten leeghozen. Zes dagen in de week. En dan gingen ze 's zaterdagsmiddags naar huis met voor de man, vrouw en vier kinderen twaalf gulden. Dat waren de crisisjaren. Kan ik begrijpen dat een arbeider in vuur en vlam stond om verbetering in die rotsituatie te krijgen. Als ik arbeider geweest was, was ik een vurig socialist geweest. Maar wat ik zeggen wou, is dit: toen was ik dus boer hier. Met 24 koeien. Ik ben in '34 getrouwd, ik had geen cent te makken, dus ik ging naar de Boerenleenbank, en leende geld om te kunnen beginnen. En met die lening ging ik in zee. Toen was 't 1937, en toen kreeg ik een aanslag in de inkomstenbelasting.
Ik zeg: "Meneer, ik heb geen inkomen."
Zegt die inspecteur: "Kom maar naar me toe."
Ik zeg: "Ik kom."
En ik ben gekomen.
Ik zeg: "Alstublieft, hier heb u mijn boekhouding."
Die deed ik zelf. Ik was op de Landbouwschool geweest en eenvoudig boekhouden voor de boerderij, dat deed ik zelf.
Ik zeg: "Alstublieft, hier hebt u het hele verhaal."
"Ja," zegt 'ie, "inderdaad, u hebt geen inkomen."
M'n vader was bij ons in huis, tevens knecht, dus ik had geen vreemde knecht nodig, deed het met eigen krachten. Mijn vrouw die ging 's morgens om vier uur d'r bed uit, mee de koeien melken. 's Avonds ook. En ik had géén inkomen. Maar wat ik nou zeggen wou, en dat heb me ontzettend pijn gedaan: ik werd door de rooie rakker aangekeken als kapitalist! En dat deed me zeer. Want ik moest met hard werken met m'n handen m'n brood verdienen. En dat verdiende ik nog niet eens; ik had nog schuld bovendien. Het was onmogelijk om je brood te verdienen. Maar ik werd aangekeken als kapitalist. En dat deed dan zeer.
Beschrijving
De verteller was een zogenaamde grote boer. Door de arbeiders werd aan aangekeken als een kapitalist, maar zeker in het begin had de boer alleen maar schulden en kon hij niets verdienen.
Bron
interview op 3 februari 1998 (band archief Meertens Instituut)
Commentaar
3 februari 1998
N.B.: de Unie van Waterland werd wel in de 17e eeuw, maar al in 1619 opgericht.
Naam Overig in Tekst
Nederlands Hervormd 
Nederlands Hervormd 
SDAP
SDAP
Amsterdam-Noord
Amsterdam-Noord
Boerenleenbank
Boerenleenbank
Naam Locatie in Tekst
Broek in Waterland
Broek in Waterland
Landbouwschool
Landbouwschool
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21