ADESM0098_0106_29849 - 't Kasteelke

’t Kasteelke.G‘het gij op ’t Kasteelke de Brewaen, der weundegen twee groot officieren, in d’n oorlog van dertig of ezo hee dat geweest; da heettege ’t Kasteelke de Brewaen en der wa een bosselke veuren. Grote bomen, en Kamiel Van Aalst weundege der in, in dien tijd, en ie hoordege, s’hoordegen zilder altijd wat. Zolange dan ze zilder in huis waren, ze mosten zilder op zitten tot den tienen van den avond, ze zagen niks of s’en hoordegen niks, alles wa der stille en kalm. En van mee de moment dan ze gingen gaan slapen, natuurlijk, da waren al een groot gedeelte arm mensen in dien tijd, duzend keren, honderdduzend keren slichter of nui. En der stonden twee ardeunie beddens in die kamers. Ho, da waren veel kamers en wree gebouwd, zilde, enfin, da staat er nog, twee ardeunie beddens mee koppen in gesneen, in gekapt in den arduin è, da chic was. Nui, se gingen zulder slapen, se waren zulder nog maar schaas, en se sliepen ook in die beddens. De mensen ho’n tans geen geld veur ulder meubels en al te kopen link nui, da was ne kafzak mee wa kaf van de machine, en da was ulder bedde veur op te slapen. Enne, ze gaan zulder, waar, en ze sliepen zulder der in. Enfin, da waren natuurlijk schone, kostelijke beddies, maar da was iet die nie en koeste gescheed werden of nie uitgebroken werden, da was ingewerkt è, in die kamers. Enne, s’hoordegen zulder alles, s’hoordegen, on ze zulder in ulder bedde lagen, van mee de moment da da lucht dood was, s’hoordegen zulder der geld tellen, stikken van vijf fran reutelen, de kaffiemeulen ging, de stoelen wierden verzet. En da was onzeggelijk, hetgeent dat er daar in gebeurdege in da huis. “ho, zegt ie Kamiel Van Aalst, wa zoe dat toch zeen, wa mag dat zeen!” S’ ho’n naar de paster naar Eine geweest. De paster schuddege da van zijn nekke, waar. “Dat ’n es nie waar, da zijn dingen da ui veurestelt, ge zij der op verdacht en dat es iet die nie waar ’n es”. Zegt ie Kamiel: “Wildegij ne keer naar oenzen komen, zeit ie tegen de paster, è zegt ie, ge gaat gij mee gaan slapen bij oens, zeit ie, zegt ie, ge gaat gij dat suust horen link da me wij dat ’n horen”, zeit ie. En da was duzend en duzend en duzend en duzend en duzende franks dan ze teldegen, en stikken van vijf fran tellen en uitgieten op de tafel, en da reuteldege en da rammeldege. En Kamiel Van Aalst was ezo ook nog ne stoute, ne straffe mens, zie’t, en stout. En zegt ie: “’k Ga gaan kijken”, zegt ie tegen zijn wijf. Zeg ze: “’t ’n zal nie waar zijn! G’en gaat gij nie gaan kijken; zeg se, laat gij da gerust, zei ze, en we gaan her verhuizen, we gaan hier wig.” “Ik ga gaan kijken”, zeit ie; ie ging hij gaan kijken en as ie hij in huis kwam, der den was genene stoel verzet, die kaffiemeuen ha gegaan, gedraaid, en kaffie malen è, en kraken, horen krekelen, sjuust gelink da e zelve kaffie maalt, da geld tellen: ze zagen zulder niets, der en was niets nie gebougeerd. ’t Was stillekes beneen klome en ’t lucht omst eken, ewaar, da waren tons mee kiskes dien tijd, en lampkies. Der en was genen electriek, der en was niets in dienen tijd, da was een olielampke, of zowel een bougietje dan ze maaktegen van was en ’t een en ’t ander, wa vet. “Ja, zegt ie Kamiel, ik en wee nie wa dat dat es.” Maar op ne zekeren ogenblik, hij en Kamiel Birnaert staan tegare buiten te klappen, ook ne gebuur die ter teuen weundege. En in da bosselke, se slegen dat ga, en da was in de maneschink, en ’t zaten der vier heren in den top van nen boom te kaarten, mee een tafel en stoelen en heel dien, da was link nen terras die daar gemaakt was, en die zaten daar te kaarten. A dat een halve ure naardien was, ze wildegen, zied’het. “Zeg, we gaan kijken waar dat dat naartoe gaat, of waar dat dat vervaart, of wat dat dat es.” A dat een halve ure geduurd ha, der was een lawijt en een klawier, en ze begoesten zilder daar bomen te kappen suust link dat gij zoedt gezeid he’n, se gaan al die bomen uitdoen. En zo en kapte ge niet, zo en hette gij niet, en ’t was hij niets aan die boemen ’s anderdaags, ’t en was hij der niet aan. Nui, zegt ie Kamiel Van Aalst in de weke: “Dat es nui gelijk al iet. We gaan naar de paters naar Eine gaan.” – S’ho’n een meiske die de vallende ziekte kreeg, allez we gaan zeggen, link d’excessies, waar, de vallende ziekte. Maar, en die in da bedde sliep, ook in een bedde sliep van die ardeunie beddies. En diezelfste weke, se sliepen der mee drij joeies in, joeies dien al viere vijf jaar oud waren è, en se waren alle drije dood in de dexessen gevallen en nie meer uit g’raakt, deur die geesten dien der were kwamen è. En Jaegher den Tuiter da was nen blafonneur. En in de weenter, as ie geen werk ’n ha veur te plakken, gingt ie hij wa korveetjes gaan doen bij de mensen, alhier een beetse toesteken en metsen, ie was metser ook, aldaar een beetse. En ie was nui gevraagd, ewaar, van Landrie, van Boerie Landrie, gevraagd veur da Kasteelke ne keer te komen witten en t’arrangeren. Ie gingt dat doen. Da was alzo een brede schouwe, s’es ter nog, alzo de breedte link hier de veister ze. En al wederkanten een openinge derlangst, da was een schouwe die uitgewerkt stond, versta het, en daar van dien hoek tons, pak da die schouwe tot hier kwam tot alzo, da was natuurlijk tot vanboven, tot d’hoogte van de schouwe, tot waar da de blafond was, aldaar ook ezo ne kalevieter gelink da me zoe’n zegge da die breedte daar nu en es, en da was alzo zover uitgewerkt ze, da die schouwe zover uitstond. Jaeghere kuist dat al af veur te witten, en veur t’arrangeren ne keer, mee zijn treweel dat ie wa putses toeplaktege. Ie klopt en ie hoordege dat dat link holde was. Ie holt dat uit, ie doet dat open, zegt ie: “D’es hier holde, wa zoe dat zeen?” Ie klopt er op, en ie hoordege dat ’t geen metswerk en was, dat ’t houtewerk was. En da was een deure, en da was mee overgeplakt, en da was een deurke die opendraaidege al wederkanten en da zat vul lerie geld. Dien tijd wa dat lerie geld, en da zat vul lerie geld waar, der zaten millioenen in. Allez, lerie geld die grote dingen bedregen è. We gaan zeggen, g’het briefkes van duust fran, maar g’het er van tienduust en honderd duust zoe me moeten zeggen ewaar, in de grote dingen. Der zot van alle soorten van geld in van wirden, allez, van groten title è, in da lerie geld. En ie riep naar Boerie Landriets en ie ging dat gaan zeggen en Boerie kwam mee een karre, en s’holdegen daar ne hele karrebak, van ’n boerekarre, ne hele karrebak lerie geld uit. En op den andere kant klopt ie ook, ’t was ook holde, en op diene kant was ’t al zelvrie geld, een heel aalkuipe, zelvrie geld holdegen ze daar uit, en een zijie lapke mee een stringske grijs haar in gewonden en der was nog niet aan, en da zat er al een eeuwe in, zoe me moeten zeggen, daar en was niet aan. Drachtre, Jan Lefever gaat der gaan weunen. Kamiel Van Aalst was der verhuisd. E ja, drij joeies dood op acht dagen tijd en van de dexessen, natuurlijk die mens, wie ne zoedt er nie schui zeen of wie ne zoet er daar geen vreze van opdoen, waar. En al zukke toeren bijgeweund, link dan ze daar die bomen kaptegen en dan ze der zaten te korten. “Allez, zegt ie Kamie, we gaan daar nen dinge van maken, ik verhuis hier.” Jan Lefever komt der weunen, enent van Eine, ook getrouwd, en Jan was nen handwever, ie weefdege daar bij zijn wijf. Natuurlijk, as ie geweven ha dat ’t achte van den avond was, g’eten. En binst da Jan in zijn bedde was, rippereerdege zijn wijf zijn broek op ’t gat. Van die zitplanken, da was natuurlijk almale versleten en gedaan seffies. Jan es boven, gelink dat ie boven was, ie hoordege zijn getouwe gaan; en da getouwe, zo en weefde ge niet, zo en hette gij niet. “E, zegt ie, gedome, wa steekt ze zij uit, ze kan nie weven en ze zit op mijn getouwe, ze ga al mijn goe vermosen.” Ie ga beneen, zegt ie: “Wa doe gij, zegt ie, g’meug gij aan mijn getouwe nie gaan, g’gaat mij goe vermosen, g’keun gij nie weven!” – “’k En he kik nog nie wig eweest, ‘k en he kik aan ui getouwen ie eweest, zegt ze; zeg ze, kijk, ‘k zitte ui broek.” “E, zegt ie, en ik, ge moet mij toch nie zeggen dat ’t nie waar en es, zegt ie, ‘k hore goe genoeg, è zegt ie, da getouwe gaat, allez, ‘k en wee nie link ‘k en wee nie wat. Enne, zegt ie, past op dat ’t nie meer op en gaat, want, zegt ie, da zoe keunen gebeuren da kik ne helen halven dag mag opendoen ’t gaant dat ge vermoost het.” – “Ja maar, zeg ze, ‘k he kik op da getouwen ie geweest, g’moet da nie peizen, mens.” Gedome, ie ’n es maar schaas boven, ’t es were ’t zelfste, ie hoordege were da getouwe ezo gaan. Ie schiet hem beneen, ie ha da genoeg g’hoord, waar, maar ie en peisdege niet dan dat zukke dingen waren, ewaar. Ie schiet hem beneen zonder iet te zeggene, op zijn plakbare voetsche voeten, ewaar, dien trap beneen, ‘k zal ze nui wel he’n. Ie steekt de deur open en ze zit zij een broek te naaine. En as ie beneen kwam da getouwe en ging nie meer, en zolange dat ie op den trap was, hoordeg’iet. En zegt ie: “Dat ’n es toch in alle geval gij niet die dat doet, op den trap, enne ge zit mijn broek te naaien. Zegt ie: “Wa es dat, wa gebeurt er hier?” E zegt ie: “’k en he der effenaf het grof geloven ie aan gegeven, è zegt ie, nui moe ‘k beginnen bekennen dat ’t waar es.” Ie ga bove’n en ie steekt de deure were open van die kamere. Ie sliept ook in ene van die arduinie beddies. En ie draait hem omme waar, en ’t komt der ne grote grijzen here van achter de deure gedraaid, en ie krijgt een flitter daarvan, en heel zijn kake was verbrand. En ie n’ es heel zeker maar een jaar of twee drije dood, ie hee altijd in Eine Strate geweund, da zaagt er nog altijd twee vingers instaan, dat ’n hee noet meer uitgegaan. En Jan Lefever es daar vertrokken van dezelfste nacht nog, ie wildege daar nie meer blijven. Je, daar h’n toeren gebeurd.

SINSAG 0477 - Begegnung mit Geistern.    SINSAG 0477 - Begegnung mit Geistern.   

SINSAG 0455 - Der Geist neckt: Wagen vom Wege gestossen.    SINSAG 0455 - Der Geist neckt: Wagen vom Wege gestossen.   

Op 't Kasteeltje de Brewaen hadden vroeger twee officieren gewoond. Zodra de latere kasteelbewoner, K., 's avonds in zijn arduinen bed ging slapen, hoorden hij en zijn vrouw allerlei geluiden. De koffiemolen maakte lawaai, de stoelen werden verplaatst en men hoorde een gerinkel alsof iemand vijffrankstukken aan het tellen was. K. ging naar de pastoor van Eine (Ename?), die de gebeurtenissen toeschreef aan K.’s verbeelding. De man bleef echter aandringen en stond erop dat de pastoor een nacht in het kasteel zou doorbrengen. Op een nacht stond K. op om te kijken wat er gaande was. In de kamer was echter niets te zien. Toen K. buiten met een buurman stond te praten, zag hij in de maneschijn plots vier heren in de top van een boom zitten, die op stoelen zaten en aan een tafel aan het kaarten waren. En half uur later was er buiten veel lawaai te horen; de bomen werden allemaal omgehakt. De volgende ochtend leek het echter alsof niemand de bomen had aangeraakt. In het kasteel gebeurden nog andere vreemde dingen. Eén van de meisjes die ook in een arduinen bed sliep, kreeg epilepsie. Drie jongens kregen stuipen en stierven. Op een dag vond een stukadoor die in het kasteel aan het werk was, in de schoorsteen een holte waarin een fortuin aan lederen geld verborgen lag. Wat verderop vond hij ook nog zilveren geld en een grijs zijden doekje. Omdat K. de spokerij beu werd, besloot hij te verhuizen. Na K. kwam er een handwever in het kasteel wonen. Toen de wever 's avonds ging slapen, hoorde hij dat zijn weefgetouw vanzelf begon te weven. Telkens wanneer de man ging kijken, stond het weefgetouw stil. De wever ging weer naar boven en zag een grote grijze heer van achter de deur verschijnen. Plots kreeg de wever een oorveeg van die heer, waardoor zijn wang helemaal verbrand was. Nog diezelfde nacht is de wever uit het kasteel vertrokken.

A. Desmyter, Gent, 1955

1.4 Luchtgeesten

oost-vlaams (zuiden: bevere en oudenaarde)

28

fabulaat

Brewaen (kasteeltje de)    Brewaen (kasteeltje de)   

Kasteeltje de Brewaen    Kasteeltje de Brewaen   

Bevere    Bevere   

Eine    Eine   

Ename    Ename