STOP0399_0404_21803

(Met getekende schets van ’t Vrijbos) Me gon met Bakelandts hol begunnen van ’t gonne dat’k èn horen zeggen over tsjestig jor van mijn vooroeders. En me gon heel die geschiedenisse vertellen van ’t gonne dat ‘k ik èn horen vertellen van vader en moeder, van heel ’t Vrijbus, ol de stamineen wor datten dor datten de herbergen die wor dat ze gingen gon kopen en verkopen en de busschen wor dat ze pakten en steelden ollemale, dat zijn nog ol dingen van mijn vooroeders. Zo me gon begunnen an de gaten wor dat z’in wunden. Me zijn hier up de bane, up de Malanedreve wor dat zijn drie gaten woren, wor dat z’ulder stief verborgen hielden o z’in repos woren. En ze kamen hier bij mekor in de strate, in de Krommedreve wor dat ze vergorden o ze wilden ulder slag slon. Ziejt, e o z’ulder slag geslegen an, kamen z’hier an dat punt te midden in ’t bus voor ulder geld te delen. Nu, dat wos e groot bus van eken bomen, grote, grote eken bemen. En ze gingen toen voort lansen de Krommedreve wor dat er niemand vele ging, niet anders of zieder en de busgarde en de gardesasse (koddebeier, garde chasse). ’t Er woren geen menschen die dor vele gingen omdat ezo e kromme dreve wos. Die dreve wos ezo genaamd en ze ging voort lansen ’t groot ekenbus wor dan d’er bomen stoen die schone kosten gedraaid zijn en gemakt zijn voor meulenormen, bomen van twee meters en holf toet twee meters tachtig deursneê, de roende. Nu ze gingen toen voort en ze boorden in dat bus en ze gingen van dor nor de roete van de Vrange Man, mor ’t wos toen de Vrange Weg. Ziejt, dagt wos lik e weg dat ze zieder lik voren hielden voor ulder, wor dat ze vrank en vrij mochten deuregon. Dat wos mor van een bewakt en dat wos van de gardesasse. Dat bus, de Bulte Assez, zein me wieder, Bulte Capron of Bulte Capron – ‘k kunnen de twee namen – die mens weunde dor in de middel van ’t bus wor, in dat kasteel, wor datten niet anders, dat niet anders gemakt wos dan van bomen en hoet. Nooit geen morten of geen vrovolk, niet anders of domestieken en koetsiers met zijn nachtwakers en zijn hoenden. En ze goengen dor voort, dor nu voor ’t moment, achter den oorloge veertiene, in achttiene, èn ze dor e nieuwe Bakelandtshol gemakt die nu nog bestaat en die nu nog te zien is in ’t Vrijbus bij "’t Munnige." En ze gingen van dor nor "’t Munnige" en ze gingen dor nor de baas en ze vroegen dor o de baas geen nieuws e wiste van de boeren. Want toen in dien tijd woren de boeren ollemale verplicht van zelve ulder beesten te gon anbieden die te kope woren. Zodus, Bakelandt wos dor, heel zijn koopmannen, ol zijn koopmannen en zijn dieven bleven in ’t bus. Dat kaam d’er immers nooit uut. Zieder wisten wor dat dat wos en de vergaringe wos an zijn gaten. Nu, o de baas etwot wiste, de boeren woren verplicht van te zeggen wor dat ze weunden. Zodus gingen ze toen voor te kopen. De beeesten mosten geleverd zijn up e zeker punt. Ze gingen ezo voort en ze kwamen up de roete nor Houthulst. Ze lieten de roete van Houthulst liggen voor ol dor nor Brugge te gono. O z’ulder beesten niet kosten verkopen ter plekke, gingen ze nor de mart nor Brugge of nor Torhout. Dat wos de weg ook deur ’t bus, mor vele minder bus. Ze keerden were en ze gingen van hier nor ’t Vrijbus. Dat wos ulder stamplekke dagelijks, dagelijks. ’t Vrijbus wos stief bewakt van gardesasse en van buswachter. En ze gingen ol de strate van de commissaris, de Commissarisstrate. Dat is e commissaris die hem e kommen uphangen èn in die dreve en die dreve naamde de Commissarisdreve. Zodus ze kwamen hier in ’t bus, in d’herberge "’t Buskasteel". En de baas zelve wos busgarde. Zodus ze gingen Bakelandt niet verklikken. Bakelandt wos eigentlik den koper en den betaalder. Zo, dor woren ze helegan bescheed. Dat wos de grotste herberge en de grotste commerçanten van, van heel zijn bus. Zo, ze woren dor overol uutgenodigd wor dat ze de beesten mosten levern. Pakt dat z’e beeste kochten in Staân, dat z’e beeste kochten in Westrozebeke of in Houthulst, ze mosten die beeste twee kilometer verder dragen, begon in ’t bus. Zodus, Bakelandt wos dor in die plekke. Bakelandt pakte de beeste, betaalde de beeste mor e kilometer verder wor dat ze mosten were nor huus gon, woren zijn dieven, zijn bende, ziejt, zijn anhangers. En zieder pakten dor terug ’t geld were. En dormee woren ze zieder oltijd gereed met dezelfde beesten datten hij dor betaalde, stoenten hij ’s anderndaags of twee dagen later in Brugge d’ermee. Ziejt, dat wos e hele, hele, hele grote staminee, allé ten minsten e grote herberge. En ze gingen toen van hier voort up de roete van Westrozebeke. Nor Westrozebeke sloegen ze niet vele geen slagen. Ze lieten meest de menschen gerust omdat den ene kant van Westrozebeke bus wos en den andern kant wos geen bus. En dor woren ze vrij voor de commerçanten, voor te kopen. Ziejt, mor ze kamen were en ze naasden were van Poelkapelle. En ze kwamen of ol Poelkapelle nor de Madone in "’t Buskasteel" die hier nu nog bestaat, herberge "’t Buskasteel". Dor woren ulder grotste kalanten (klanten) en naast van ol van ulder hol. En dor woren z’ook twee- of driemaal te weke. En ze woren dor ook gezeid wor dat er beesten woren of gelijk wuk, peerden of gelijk wuk, beesten. En ze zijn van dor voortgegon. Ze kamen toen ol hier. Ze gingen toen nor "den Treurniet". "Den Treurniet" wos ook wat bloter, ziejt, wat bloter in ’t blote. Mor "den Treurniet" wos goed gekend en bevriend dat ze dor ook oltijd nooit over e passeerden. Ziejt, ze zeggen ook "den Treurniet" omdat z’in de slag van achttienhoenderd achtendertig de menschen dor hoorden treuren en schreeuwen en dor is die herberge voren ezo genaamd. Wuk e slag wos dat Cyriel? Dat wos de slag van Passchendale. Zie je, in achttienhoenderddertig en ze zijn van dor voortgegon. En ze kommen hier bij de Schreiboom. De Schreiboom e toen geplant geweest. En an die boom, e’k ik, mijn oeders èn die boom nooit weten zetten. En die boom bestoend voor mijn in ’t jor veertiene ol meer dan tweehoenderd jor; En dat wos e boom, je koste dorin krupen met zesse, zeven d’rin krupen ol binnen en die boom groeide nog en die boom e lange, in Langemark is die boom goed bekend. Ja jaa’n, goed bekend die Schreiboom. En dor hoorden ze de menschen schremen toet dor van ’n oorloge met ’t vichten en de bajonetten tegare. Ja, wuk e schremen hoorden ze dor? Van de troepen van de slag van achttienhoenderddertig van Rozebeke en Passchendale up de bergen. Ziejt? Ze kosten dat toen goed horen. En hier zijn ze were voortgegon nor hier en ze kommen hier ol lansen de Beekstrate enee, ol lansen de Legestrate en ze gingen hier voort zè en ze kamen hier an "’t Land van Beloften", herberge "’t Land van Beloften". Dat wos ulder letste herberge en hier dein ze olles wuk dat ze mosten doen: kaarten, zingen, plezier maken en oltijd woren ze dor wel ekommen. En up een nacht, ’s navonds late, wos d’herberge omsingeld van e hele bende gendarmen en garden. En z’èn d’herberge binnengegon en z’èn gevraagd: "Is Bakelandt hier?" En Bakelandt zelve die zat en kaarten en gezeid: "Je moet lin niet zoeken, ik ben Bakelandt en pakt mij." En z’èn ’t niet gegloofd omdat ze de mens te goed kenden en omdatten van olle mens geern gezien wos en dat ze nooit hoord en èn datten moorden gedon et. Ze klapten datten een moord gedon et. En hij et dat nooit ofgelogen, gelove’k ik, mor volges dat’t schijnt en hij zegt datten een moord begon et omdatten aangeklaagd wos, datten gekend wos. Dat moet een geweest èn die bij hem ook gepakt en gestolen et en die d’ruut getrokken et. En ze betrouwden die mens niet omdatten te wel Bakelandt kende en z’èn dien vermoord omdat ze peinsden datten hem ging verron, ja, omdatten te wel ekend wos. En ze zijn van dor, ze kommen toen van dor were ’t bus in ol lans Langemark enee, were nor ulder hol en dor wos oltijd ’n een of ’n andern dag geld gedeeld an de die nateurlik die pakten en steelden kamen dor met ulder geld nor Bakelandt. Zo ’t is ol dat’k ik dorvan kunnen zeggen.

SINSAG 1320 - Andere Räubergeschichten.    SINSAG 1320 - Andere Räubergeschichten.   

De rovers van Bakelandt vertoefden vaak in herbergen in het Vrijbos. De rovers hielden zich schuil in spelonken. In de Malanedreef waren drie holen waar de rovers gingen rusten. In de Krommedreef hielden de rovers bijeenkomsten om de plannen voor hun inbraken te smeden. Na iedere inbraak kwamen de rovers bijeen in het bos om het geld te verdelen. Op de Vrange Weg durfde niemand anders te komen omdat de rovers er vaak vertoefden. In het bos stond een kasteeltje waarin een man woonde.
Na de eerste wereldoorlog heeft men in het Vrijbos een nieuw Bakelandtshol gemaakt, dat nu nog steeds te zien is bij ''t Munnige'. In die herberg gingen de rovers vaak vragen aan de herbergier welke boeren dieren verkochten. De rovers gingen ook twee of drie keer per week naar herberg ''t Boskasteel' omdat daar dieren werden verkocht. Bakelandt kocht het dier, maar de boer werd op zijn weg naar huis aangevallen door Bakelandts handlangers die het geld van de verkoop opeisten.
De rovers van Bakelandt hebben ooit een commissaris opgehangen.
Het Vrijbos werd bewaakt door een koddebeier en een boswachter. Omdat Westrozebeke maar voor de helft bebost was, kwamen de rovers daar niet vaak stelen. Soms kwamen de rovers in herberg 'den Treurniet'. Die herberg werd zo genoemd omdat men tijdens de slag van Rozebeke en Passendale in 1838 van bij de Schreiboom op die plaats mensen had horen jammeren en roepen. In herberg ''t Land van Beloften' kwamen de rovers vaak kaarten, zingen en plezier maken. Op een nacht werd de herberg omsingeld door politieagenten. De agenten kwamen binnen en vroegen: "Is Bakelandt hier?" Daarop antwoordde Bakelandt, die zat te kaarten: "Je moet niet verder zoeken. Ik ben Bakelandt. Neem mij maar mee". De agenten namen die uitspraak niet ernstig omdat ze die man goed kenden en omdat hij door iedereen graag was gezien.
Bakelandt heeft ooit één van zijn rovers vermoord omdat die man de bende ging verlaten en omdat Bakelandt bang was dat hij verraden zou worden.

S. Top, Leuven, 1964

4. Historische sagen

west-vlaams (vrijbos)

244A

Grootouders van de informant

fabulaat

Bulte Assez
Bakelandt

Bulte Capron

Schreiboom (Langemark)    Schreiboom (Langemark)   

Bakelandt (bende van)    Bakelandt (bende van)   

't Munnige    't Munnige   

herberg den Treurniet    herberg den Treurniet   

bende van Bakelandt    bende van Bakelandt   

Bakelandtshol (Vrijbos)    Bakelandtshol (Vrijbos)   

Boskasteel (herberg)    Boskasteel (herberg)   

Land van Beloften    Land van Beloften   

herberg 't Munnige    herberg 't Munnige   

Munnige ('t)    Munnige ('t)   

Treurniet (herberg)    Treurniet (herberg)   

herberg 't Boskasteel    herberg 't Boskasteel   

't Land van Beloften    't Land van Beloften   

Langemark    Langemark   

Malanedreef (Vrijbos)    Malanedreef (Vrijbos)   

Passendale    Passendale   

Krommedreef (Vrijbos)    Krommedreef (Vrijbos)   

Vrange Weg (Vrijbos)    Vrange Weg (Vrijbos)   

Rozebeke    Rozebeke   

Westrozebeke    Westrozebeke   

Vrijbos    Vrijbos