RCELI0202_0203_733 - "De gnijdige" van Niel-bij-As

Hier in de Moorsberg woonde vroeger een heks. Dat was een heel oud vrouwmens. Heel Niel was daar bang voor. Maar hier in Niel waren verschillende wijver die de naam hadden van heks. Bij S., als ze daar 's avonds bijeen zaten te kallen bij een groot open vuur, dan kwamen de katten door het pèèzgaat binnen, en ze zetten zich allemaal met de rug naar het vuur. De mensen dorsten die katten niks doen en 's avonds als ze slapen gongen, dan lieten ze de katten aan het open vuur zitten. Dat bestond vroeger overal, dat open vuur. Daar lagen vlikken op, och sjabberten wie ze zegden, en somtijds ook wat turf en wat dikke kluppels. Dan hadden ze de koeketel over 't vuur hangen met 'nen emmer of zeven, acht water en wat heksel en gespik.Daar werd den helen avond onder gestookt. Toen leden de mensen veel armoei, maar ze waren ook me een klein beetje content. Maar van die katten! Op 'ne keer werd de baas dat moe. Als die katten daar waren, dan werd er nooit over heksen gesproken, want dat dorsten ze niet. Die zaten daar maar en die bougeerden niet. De baas werd kwaad. Hij dors er niet met de bessem op slaan, want als hij daarmee dors slaan, dan klemden ze zich aan de steel vast, en ze liepen er tegen op en ze kretsten uw heel handen en uw heel gezicht kapot. Toen pakte hij de voegschotel en die schepte hij vol: dat heksel kwam tot boventoe en daar lag 'nen houteren deksel op. Hij schepte dat eruit en hij schudt hun dat boven op hunne kop. 's Morgens gong hij de bos in en toen liepen daar 'nen helen hoop wijver met verbrande kop: aan hun haar verbrand en in hun gezicht. Van toen af waren de grote heksen in Niel gekend. Eén vrouw was er die keer niet bij. Overdag gong die altijd bij de mensen praten; dan waren ze altijd bang, en de keiner werden terug gehouwen, en als ze de hand zou vragen van de keiner, dan zei de moeder stillekes: 'God zegen mijn kind.' Die ouw heks, waar ik u van vertelde, die zat in de Moorsberg in een hol. Die veranderde zich in een kat. Dan zagen ze haar uit haar hol komen, en in de zomer zagen ze ze ooit tegen de berg liggen. Op zekere keer hadden de mannen de kop bijeengestoken. 'Wij gaan die heks verbranden', zegden ze. En toen hadden ze veel hout bijeengehaald. De kloekste gong voorop. Ze legden mutterten op het gat en dat staken ze aan. En toen was de heks dood, daar waren ze van verlost. Of ze verbrand was of verstikt, dat weet ik niet. Dat was eigenlijk een vreemde vrouw, van Duitsen adel, want die had hier veel goederen liggen.

SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.    SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.   

In in Niel woonden vroeger veel heksen voor wie iedereen bang was. Bij de familie S. kwamen de mensen uit de buurt 's avonds vaak op bezoek om wat te praten bij het vuur. Later op de avond kwamen er dan katten binnen, die met de rug naar het vuur gingen zitten. Omdat de mensen bang waren dat de katten heksen waren, lieten ze de dieren met rust. Op zekere dag was vader S. de katten echter beu. Hij durfde niet met een bezem naar de dieren te slaan, want dan zouden ze langs de steel omhoog klimmen en zijn handen en gezicht openkrabben. De man schepte een hoopje houtspaanders uit het vuur en gooide dat over de katten. Toen de man de volgende dag in het bos rondliep, kwam hij veel vrouwen tegen, wiens gezicht helemaal verbrand was. Vanaf die dag waren alle heksen in Niel bekend, op één na.
Die ene heks behoorde tot een Duitse adellijke familie en woonde in de Moorsberg in Niel. Ze ging vaak bij mensen op bezoek, waardoor iedereen zijn kinderen angstvallig bij haar uit de buurt hield. De heks veranderde zich ook vaak in een kat. Op een dag werd de kat door enkele dappere mannen verbrand, zodat men van de heks verlost was.

R. Celis, Leuven, 1954

2.1 Heksen

limburgs (bree en omstreken)

fabulaat

Duits    Duits   

Niel-bij-As    Niel-bij-As   

Moorsberg (Niel)    Moorsberg (Niel)   

Niel    Niel