Hoofdtekst
GE: Graad Engels
JB: Jaap Brand
GE: In het ene geval is zo'n heksenkrans samengesteld... U moet zich dus eerst dat.. dat hoofdkussentje in een oud bed voorstellen. Dus u hebt eh.. voor zo'n kinderbedje had je vroeger dus een strozak.
JB: Ja.
GE: En daar lag nog een zak met zacht kaf op. En daar lag... enzovoorts, ik hoef dat verder niet..
JB: Nee, nee.
GE: ..uit te leggen. Maar dat kopkussentje en het dek, dat was dus een...
JB: Een peluw.
GE: Een peluw met veren.
JB: Hmhm.
GE: Kippenveren. Eendenveren.
JB: Ja.
GE: Ganzenveren. Ganzenveren hier niet, maar kippenveren zullen we zeggen, hè. En dat kopkussentje dat.. fijn, dat.. daar zat die heksenkrans dan in. Kijk, maar meestal wordt er dan van verteld dat wanneer dat kind dood wur..was... dat.. dan geconstateerd werd..
JB: Ja.
GE: ..dat dat kopkussentje een heksenkrans bevatte. Maar dan was die heksenkrans, wa ik daarnet.., die kwam in allerlei versies voor. Je had er bijvoorbeeld die van kippenveren waren en doorvlochten met rood haar.
JB: Ja, ja.
GE: Heksenhaar. En je had er die bijvoorbeeld allemaal samengesteld en aan elkaar genaaid waren van de lapjes van divers textiel wat in de.. wat de huisnaaister dus op een dag zo bij elkaar veegt in een huishouwen,..
JB: Ja.
GE: ..wanneer ze kinderkleertjes en andere dingen gemaakt heeft. Allerlei dus nieuwe lapjes. Dat waren dus geen todden.
JB: Nee.
GE: Vodden.
JB: Ja.
GE: Todden zeggen we ook. Dus, maar dat waren nieuwe lapjes. En zo werd er.. worden ‘r allerlei versies van gegeven. Er zitten soms bloemen in, hè. Maar, dus het was een sliert..
JB: Ja, ja.
GE: ..en wanneer die sliert aan elkaar gehecht was,…
JB: Dan was het gebeurd.
GE: ..dan was het te laat. Dan was het kind dood.
JB: Juist.
GE: Hè. En zo.. Als je dat maar eerder g... Want meestal werd het ge.. geconstateerd..
JB: Achteraf.
GE: En nou.. now is nog.. now de oorsprong daarvan, ja, daar kun je allerlei fantasieën aan ophangen, maar ik stel me zo voor dat dat eigenlijk onhygiëne..
JB: Ja.
GE: ..onhygiënische toestanden waren.
JB: Dat zat aan elkaar geplakt gewoon.
GE: Het aan elkaar kitten van..
JB: Ja.
GE: ..veren..
JB: Ja.
GE: ..door zweet.
JB: Ja.
GE: En dan zich mengen met de rafel van eh.. kussens. En zo.. zo zo’n slierten, hè. Dus dat zal het wel zijn.
JB: Jaap Brand
GE: In het ene geval is zo'n heksenkrans samengesteld... U moet zich dus eerst dat.. dat hoofdkussentje in een oud bed voorstellen. Dus u hebt eh.. voor zo'n kinderbedje had je vroeger dus een strozak.
JB: Ja.
GE: En daar lag nog een zak met zacht kaf op. En daar lag... enzovoorts, ik hoef dat verder niet..
JB: Nee, nee.
GE: ..uit te leggen. Maar dat kopkussentje en het dek, dat was dus een...
JB: Een peluw.
GE: Een peluw met veren.
JB: Hmhm.
GE: Kippenveren. Eendenveren.
JB: Ja.
GE: Ganzenveren. Ganzenveren hier niet, maar kippenveren zullen we zeggen, hè. En dat kopkussentje dat.. fijn, dat.. daar zat die heksenkrans dan in. Kijk, maar meestal wordt er dan van verteld dat wanneer dat kind dood wur..was... dat.. dan geconstateerd werd..
JB: Ja.
GE: ..dat dat kopkussentje een heksenkrans bevatte. Maar dan was die heksenkrans, wa ik daarnet.., die kwam in allerlei versies voor. Je had er bijvoorbeeld die van kippenveren waren en doorvlochten met rood haar.
JB: Ja, ja.
GE: Heksenhaar. En je had er die bijvoorbeeld allemaal samengesteld en aan elkaar genaaid waren van de lapjes van divers textiel wat in de.. wat de huisnaaister dus op een dag zo bij elkaar veegt in een huishouwen,..
JB: Ja.
GE: ..wanneer ze kinderkleertjes en andere dingen gemaakt heeft. Allerlei dus nieuwe lapjes. Dat waren dus geen todden.
JB: Nee.
GE: Vodden.
JB: Ja.
GE: Todden zeggen we ook. Dus, maar dat waren nieuwe lapjes. En zo werd er.. worden ‘r allerlei versies van gegeven. Er zitten soms bloemen in, hè. Maar, dus het was een sliert..
JB: Ja, ja.
GE: ..en wanneer die sliert aan elkaar gehecht was,…
JB: Dan was het gebeurd.
GE: ..dan was het te laat. Dan was het kind dood.
JB: Juist.
GE: Hè. En zo.. Als je dat maar eerder g... Want meestal werd het ge.. geconstateerd..
JB: Achteraf.
GE: En nou.. now is nog.. now de oorsprong daarvan, ja, daar kun je allerlei fantasieën aan ophangen, maar ik stel me zo voor dat dat eigenlijk onhygiëne..
JB: Ja.
GE: ..onhygiënische toestanden waren.
JB: Dat zat aan elkaar geplakt gewoon.
GE: Het aan elkaar kitten van..
JB: Ja.
GE: ..veren..
JB: Ja.
GE: ..door zweet.
JB: Ja.
GE: En dan zich mengen met de rafel van eh.. kussens. En zo.. zo zo’n slierten, hè. Dus dat zal het wel zijn.
Onderwerp
TM 3109 - Heksenkrans in kussen
TM 3109 - Heksenkrans in kussen 
Beschrijving
Verteller vertelt over heksenkransen (van veren in het hoofdkussen) en de verschillende soorten die er voorkwamen, zoals heksenkransen met rode haren, aan elkaar genaaide stukjes stof en bloemen erin.
Bron
Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)