Hoofdtekst
Daar zit wat in. Ik herinner mij, ja, nu u dat zegt, ik herinner me, toen ik op de mijn kwam in 1940, dat op een gegeven moment nog eh.. verboden was, zonder dat dat ergens geschreven stond, maar eigenlijk een.. een.. een stilzwijgende afspraak, dat je ondergronds niet zou fluiten. Want dan maakte je de berggeest, die maakte je kwaad. Ehm.. wanneer we op de liftkooi stonden, om dan eh.. met mekaar te praten, dat was in het begin, nee, ook niet.. nog niet getolereerd.
Ik herinner me dat toen nog mensen waren, ja, en toch ook nog wel ettelijke jaren na de Tweede Wereldoorlog, die op de liftkooi een kruis maakten en dan gewoon heel stil stonden, terwijl ze naar beneden gingen. Omdat ehm.. d’r werd wel gezegd, ja, je leven hangt nu letterlijk aan een draad, hè, en.. en daar hoeft maar iets te knappen en dan ben je weg. Dus op dat moment zei de.. de.. de vrome man: je bent in Gods hand. En die.. die.. die was op dat ogenblik, dat duurde een minuut of anderhalf voordat je beneden was, was die echt stil en ingetogen. Ik weet dat verschillende van die jonge kerels die daar flauwekul stonden te maken, nou, die.. die kregen het wel gezegd van: dat doe je niet op de kooi. Hè. Maar ehm.. dat is toch tamelijk snel na.. na de Tweede Wereldoorlog verdwenen.
Maar die berggeest, ja. Ehm.. uiteindelijk, u zegt ondergronds, gemeenschap eh.., van heel erg vroeger al, en dan praat ik van.. van voor de middeleeuwen, ehm.. mijnbouw, voornamelijk ontstaan op ertsen en dergelijke, goud en zilver, die speelden zich af in het gebergte. Dat was sowieso al erg geheimzinnig. Daarbij hadden die oude mijnbouwers, die hadden een.. een pak aan, waarbij bijvoorbeeld die.. zo’n soort monnikskap zat, die je over het hoofd kon trekken. Die beschermde tegen gruis, wat.. wat achter in de nek ging. En ze hadden een, da’s leder, dat was een.. een leren, geen voorschoot, maar een achterschoot, dus als het ware, waar ze op konden zitten, als het.. de grond vochtig was. Ehm.. door die kleding die ze hadden leken ze een beetje op wat je een kabouter noemt. En door dat geheimzinnige van dat mijnwerk, wat zich in eerste instantie in het gebergte afspeelde, eh.. sowieso wel een heel vreemd waas had, is die vergelijking van berggeest, van kobolden, eh.. is met elkaar verweven en in de ouwe, ouwe geschiedenis is dan ook te lezen van eh.. bergmunchen, van venediger, die eh.., nou ja, bepaalde geheimzinnige krachten hadden, en die je gunstig moest stemmen om toegelaten te worden tot die onderaardse schatten, en die bij ehm.. kwade invloeden je tegenwerkten.
En, ja, toch kom ‘k zo van het een op het ander, ja. Ik herinner me toch ook, dat we in de jaren al 1950 eh.. bezoek ondergronds kregen van eh.. onderwijzers, onderwijzeressen, omdat we de.. de schooljeugd wat meer over de mijn wilden laten weten, dat bij de ouwe chef ondergronds op de Maurits, de heer Paulsen, eh.. toch in het begin wel bezwaren bestonden tegen het feit dat vrouwen ondergronds kwamen. Want dat was zo'n punt waar die berggeest nu eigenlijk helemaal niet van gediend was. In hoeverre hij dat nu echt serieus bedoeld heeft, dat is moeilijk na te gaan, want het was zo'n figuur die hield er nogal wat van om zo die.. die ouwe dingen in leven te houden. Daar heeft ie mij ook wat mee geïnspireerd om daar eh.. naar te gaan zoeken, maar ik herinner me dat ie dat herhaaldelijk gezegd heeft. Een vrouw eigenlijk niet ondergronds, want dat brengt ongeluk. En daar zijn ook weer allerlei verhalen over.
Ik herinner me dat toen nog mensen waren, ja, en toch ook nog wel ettelijke jaren na de Tweede Wereldoorlog, die op de liftkooi een kruis maakten en dan gewoon heel stil stonden, terwijl ze naar beneden gingen. Omdat ehm.. d’r werd wel gezegd, ja, je leven hangt nu letterlijk aan een draad, hè, en.. en daar hoeft maar iets te knappen en dan ben je weg. Dus op dat moment zei de.. de.. de vrome man: je bent in Gods hand. En die.. die.. die was op dat ogenblik, dat duurde een minuut of anderhalf voordat je beneden was, was die echt stil en ingetogen. Ik weet dat verschillende van die jonge kerels die daar flauwekul stonden te maken, nou, die.. die kregen het wel gezegd van: dat doe je niet op de kooi. Hè. Maar ehm.. dat is toch tamelijk snel na.. na de Tweede Wereldoorlog verdwenen.
Maar die berggeest, ja. Ehm.. uiteindelijk, u zegt ondergronds, gemeenschap eh.., van heel erg vroeger al, en dan praat ik van.. van voor de middeleeuwen, ehm.. mijnbouw, voornamelijk ontstaan op ertsen en dergelijke, goud en zilver, die speelden zich af in het gebergte. Dat was sowieso al erg geheimzinnig. Daarbij hadden die oude mijnbouwers, die hadden een.. een pak aan, waarbij bijvoorbeeld die.. zo’n soort monnikskap zat, die je over het hoofd kon trekken. Die beschermde tegen gruis, wat.. wat achter in de nek ging. En ze hadden een, da’s leder, dat was een.. een leren, geen voorschoot, maar een achterschoot, dus als het ware, waar ze op konden zitten, als het.. de grond vochtig was. Ehm.. door die kleding die ze hadden leken ze een beetje op wat je een kabouter noemt. En door dat geheimzinnige van dat mijnwerk, wat zich in eerste instantie in het gebergte afspeelde, eh.. sowieso wel een heel vreemd waas had, is die vergelijking van berggeest, van kobolden, eh.. is met elkaar verweven en in de ouwe, ouwe geschiedenis is dan ook te lezen van eh.. bergmunchen, van venediger, die eh.., nou ja, bepaalde geheimzinnige krachten hadden, en die je gunstig moest stemmen om toegelaten te worden tot die onderaardse schatten, en die bij ehm.. kwade invloeden je tegenwerkten.
En, ja, toch kom ‘k zo van het een op het ander, ja. Ik herinner me toch ook, dat we in de jaren al 1950 eh.. bezoek ondergronds kregen van eh.. onderwijzers, onderwijzeressen, omdat we de.. de schooljeugd wat meer over de mijn wilden laten weten, dat bij de ouwe chef ondergronds op de Maurits, de heer Paulsen, eh.. toch in het begin wel bezwaren bestonden tegen het feit dat vrouwen ondergronds kwamen. Want dat was zo'n punt waar die berggeest nu eigenlijk helemaal niet van gediend was. In hoeverre hij dat nu echt serieus bedoeld heeft, dat is moeilijk na te gaan, want het was zo'n figuur die hield er nogal wat van om zo die.. die ouwe dingen in leven te houden. Daar heeft ie mij ook wat mee geïnspireerd om daar eh.. naar te gaan zoeken, maar ik herinner me dat ie dat herhaaldelijk gezegd heeft. Een vrouw eigenlijk niet ondergronds, want dat brengt ongeluk. En daar zijn ook weer allerlei verhalen over.
Onderwerp
TM 3118 - De Berggeest (het mijnspook)
TM 3118 - De Berggeest (het mijnspook) 
SINSAG 0401 - Der verborgene Schatz.
SINSAG 0401 - Der verborgene Schatz.
Beschrijving
Verhalen over werken in de kolenmijn.
Ondergronds mocht je niet fluiten en in de liftkooi moest je stil zijn. Vrouwen in de mijn, dat kon eigenlijk niet. Hield je je niet aan de voorschriften, dan kon je de berggeest kwaad maken of ongeluk over je afroepen.
Mijnwerkers droegen heel vroeger speciale kleding, waaronder een soort monnikskap. Hierdoor leken ze enigszins op kabouter. De verteller noemt ook kobolden, bergmunchen en venediger. Om het werk in de berg en ondergronds hing een waas van geheimzinnigheid.
Ondergronds mocht je niet fluiten en in de liftkooi moest je stil zijn. Vrouwen in de mijn, dat kon eigenlijk niet. Hield je je niet aan de voorschriften, dan kon je de berggeest kwaad maken of ongeluk over je afroepen.
Mijnwerkers droegen heel vroeger speciale kleding, waaronder een soort monnikskap. Hierdoor leken ze enigszins op kabouter. De verteller noemt ook kobolden, bergmunchen en venediger. Om het werk in de berg en ondergronds hing een waas van geheimzinnigheid.
Bron
Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)
Motief
F456 - Mine spirits.
F456 - Mine spirits.
F456.4 - Miscellaneous mine spirit motifs.
F456.4 - Miscellaneous mine spirit motifs.
Commentaar
- Verteller onbekend. VODA_043_01 t/m 15 worden verteld door dezelfde persoon.
- Verteller vertelt dat hij (vanaf 1940) in staatsmijn Maurits (Lutterade, Geleen) werkte. Lutterade, Geleen is daarom aangehouden als lokatie.
- Datum van opname is onbekend. De opgegeven datum is hoogstwaarschijnlijk de datum waarop het verhaal is uitgezonden op de radio. Het verhaal zal dan vóór 25 juli 1973 zijn opgenomen.
- Bergmunchen (Bergmännchen)?
- Venediger? (F450.0.1 Voetter (generalized underground spirit))??
- Verteller vertelt dat hij (vanaf 1940) in staatsmijn Maurits (Lutterade, Geleen) werkte. Lutterade, Geleen is daarom aangehouden als lokatie.
- Datum van opname is onbekend. De opgegeven datum is hoogstwaarschijnlijk de datum waarop het verhaal is uitgezonden op de radio. Het verhaal zal dan vóór 25 juli 1973 zijn opgenomen.
- Bergmunchen (Bergmännchen)?
- Venediger? (F450.0.1 Voetter (generalized underground spirit))??
Naam Overig in Tekst
Tweede Wereldoorlog
Tweede Wereldoorlog
staatsmijn Maurits
staatsmijn Maurits
de heer Paulsen
de heer Paulsen