Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

ENGELS001510 - Sprookje

Een sage (mondeling), donderdag 20 december 1962

Hoofdtekst

Sprookje:
De koning van Bredinië lag zwaar ziek. Zijn heelmeesters raadden hem, iemand naar de “Glazen Berg” te sturen om Water van Gezondheid, Water des Levens en Vogel Venus te halen.
De koning had drie zonen. De oudste, de Kroonprins, vroeg de koning toestemming om de reis te mogen ondernemen. Hij kreeg deze, en ging op reis. Halfweg tegen de avond kwam hij in een stad, waar het kermis was, en bleef daar overnachten. Hij had veel geld bij zich. ’s Avonds ging hij de kermis op, en verkwistte niet alleen zijn hele geld, doch maakte een zware schuld. Men zette hem als gijzelaar vast, om zijn schuld betaald te krijgen. Er ging een jaar voorbij. Aan het hof gaf men de hoop op, hem nog weer te zien.
De tweede zoon bood zijn vader aan, om te gaan, doch de koning wilde hem niet graag laten gaan, omdat dit nu zijn troonopvolger werd. De derde zoon was een gek, en dus ongeschikt voor de troon. De tweede ging desondanks toch op weg. Hij kwam tegen de avond in dezelfde stad aan, en weer was het daar kermis, en weer verkwistte ook deze niet alleen zijn geld, doch kwam wegens schuld in de gevangenis. Weer ging een jaar heen. De jongste bood zich aan, om te gaan zoeken, en de koning had hiertegen niet zoveel bezwaar. Ook hij kwam de eerste avond in dezelfde stad, doch ging niet de kermis op. Hij kwam langs een vossenhol, en dacht: “Dit is een goed nachtverblijf.”
’s Nachts kwam de vos thuis, en zei: “Wat moet jij hier?”
De jongen vertelde van zijn opdracht, en van zijn broers. De vos hoorde hem aan, en zei: “Dat is goed. Je kunt morgenvroeg tijdig op pad gaan naar de Glazen Berg. Denk er om, als je hier terug wilt komen dat je geen mensenvlees koopt!”
De zoon ging voor dageraad op pad. Hij kwam bij de Glazen Berg, doch hij moest eerst de Glazen Brug passeren, en wel blootsvoets. Hij kwam op de Glazen Berg, en kreeg daar al het gevraagde. Hij had echter erg koude voeten van het barvoets lopen. Hij zag ergens een flinke dame te bed liggen, en dacht: “Die zal wel warme voeten hebben. Ik zal maar bij haar in bed kruipen!” Toen hij daar zijn voeten gewarmd had, stond hij op, schreef onder de tafel “Ferdinand, zoon van de koning van Bredinië” en de datum. Daarna aanvaardde hij de terugtocht, en kwam in de stad, waar zijn broers nog vastzaten.
Hij verbleef daar een nacht, doch ging er niet uit. Men vroeg hem, vanwaar hij kwam, en toen hij zijn verhaal verteld had zei men hem, dat zijn broers in de gevangenis zaten, en voor een losgeld, zo groot als de schuld, losgelaten konden worden. De derde had veel geld bij zich. Hij betaalde het losgeld, en kreeg zijn broers vrij. Hij had echter mensenvlees gekocht!
Ze reisden samen naar huis terug. De twee oudsten overlegden stiekem: “Hoe te doen, dat ze thuis niet achter onze misstappen komen? Die gek vertelt alles!”
Toen ze bij het paleis kwamen, sloten ze hun broer op in het “Sjinkelenhok” en zodoende kwamen ze bij hun vader met een verklaring over hun uitblijven, die geen kwaad bloed zette.
Ze hielden hun broer opgesloten, doch brachten hem voldoende eten. Twee jaar daarna kreeg de dame op de Glazen Berg, waarbij de jongste geslapen had, een kind. Ze vond onder de tafel de naam van de koningszoon. Deze dame nu was een dochter van de koningin van de Glazen Berg. Ze vertelde het haar moeder, en deze zond een groot leger naar Bredinië. De dochter belde aan, en beval: “Mijn man moet te voorschijn komen, dood of levend!”
Men stond verbaasd, en vroeg, wie dat dan wel mocht zijn. “Hij, die bij mij op de Glazen Berg is geweest. Komt hij niet te voorschijn, dan steken we de stad in brand!”
De koning riep zijn zoons, en vroeg, wie op de Glazen Berg was geweest. De oudste durfde niet voor de waarheid uitkomen. De zoon moest zich deftig kleden, en te paard buiten de stad naar de konings dochter rijden. Deze had de weg met scharlaken belegd. De ruiter durfde er niet op te komen, en reed er langs. De dochter zei: “Dat is mijn man niet, want de kerel schaamt zich!” Zij vroeg hem, of hij op de Glazen Berg was geweest, en wat hij daar gedaan had.
De prins antwoordde: “Water van gezondheid, water des levens, en vogel Venus halen.” “Anders niets?” “Neen, niet dat ik weet!” “Pak je dan weg, en breng mijn man hier!”
Toen kwam de tweede, en deze verging het insgelijks. Ten einde raad haalden de broers de jongste uit het hok. Deze was vervuild en had een lange baard. Men zette hem op het paard, en hij reed naar buiten. Hij reed over het scharlaken!
De koningsdochter riep uit: “Dat is mijn man!” doch ook hem vroeg ze, wat hij op de Glazen Berg gedaan had. Hij noemde ook, wat hij daar had gehaald. Op haar vraag: “En wat nog meer?” antwoordde hij: “Ik had koude voeten van de Glazen Brug, en heb me deze in bed bij een dame gewarmd.”
De derde zoon mocht toen naar zijn vader met het water van gezondheid, water des levens, en vogel Venus. De koning nam van het water, en vogel Venus begon te zingen, toen de zoon binnenkwam. De koning genas spoedig.
De jongste zoon ging met zijn princes mee, en kreeg haar tot vrouw. Er werd een grote bruiloft gehouden, waar veel gegeten, gedronken, gedanst en gezongen werd. Als ze daar niet mee zijn gestopt, zijn ze daar nog mee bezig.

Verslag 48, Omzetting in Heldens dialect van de verhalen, verteld door Reijnders, Petr. Johannes, Helden. Opgenomen onder no. L291-15. Helden, 17-2-1969. Aanvulling Helden, 1-3-1969
De keunig van Berdinië waas hell zeek. Hè hei drei zeun. Eemes roo de keunig aan, nao de Glazen berg te gaon, öm ’t water van gezongdheid; ’t water des Lèvens, en de vogel Venus te hale (Phoenix?). D’n adste zoon, dè de kroeën mos erve, vroog öm toustumming, en heel aan, öm d’r hèèn te gaon. Hè ging op reis nao de Glazen berg. Halfweeg kwaam ’n in ’n groeëte sjtad, en zoocht dao naochtverblief. ’t Waas tao kèrmis. Hè hei veul geldj bei zich. Hè ging dao zo hel loet, det te zjwaor sjöld makde’n, en dao veur in ’t kot kwaam. e Jaor ging veurbei, en hè kwaam neet terök.
D’n twidde zoon wo doe gaon, mèr de keunig hei ’t dao neet op, want as zienen adste neet weeröm kwaam, mos d’n twidde zienen opvolger wère, want zienen derde waas enne gek.
D’n twidde heel aan, en gong doe toch. Hè kwaam op zien reis s’aoves aan in de zelfde sjtad; dao waas ’t wèr kèrmis; en auch hè ging wèr op te lappen. Dordet te groeëte sjöldje makde kwaam auch hè in d’n bak. Wèr ging dao e jaor over hèèn.
D’n derde vroog an zie vader öm permissie, en ging d’r op oet. Hè kwaam s’aoves bei dezelfde sjtad, mèr ging d’r neet bènne. Hè vong e vossenhol, en hè daocht: “Dét ès e good naochtverblief.” sj’Naochs kwaam de voos, en vroog: “Wat mos toe hei?” De jong vertèlde zien reeë. “Dét ès good,” zaoch te voos: “Doe kons mergevreug op tied op paad.” “As te èèvel wèr hei trök kums; paos tan op, des te ongerweges géé minsevleis köps.”
Vördet ten de Glazen berg op koost, mos ’n over de Glaze brok, en nag wel op zien bèrvese veut. Hè kwaam aan, en vroog zich te vogel Venus; ’t water van gezongkdheid en ’t water des lèvens.
Hè zaag örges dor enne raam ’n flinke jong dame op bèd ligken, en hè daocht: “Die zal ’t bèd wel wérm hebbe. Ich gaon mich tao mien kao veut wérme.” Wie hè dao sjmerges op sjtong, sjreef ’n dao onger de taofel: Ferdinand; zoon van de koning van Berdinië; en d’n datum. ’s Aoves ging ’n de sjtad in, oe zien breurs vaost zoten. Hè ging dao èèvelèèl neet oet. Ze vrogen öm, oe e vandan kwaam. Hè vertèlde van zien twieë breurs, en kreeg te huren, det tie dao vaost zoten, tot eemes eur hieël sjöld betale zoo. D’n Derde hei nag geldj zat. Hè vroog, wieveul dét ’n d’r veur mos betalen, en koocht ze loos. Hè hei nou wél minsevleis gekoocht.
De drei troochte samen op hoes aan. De twieë adsten daochten: “Wie legke we det aan, det ze d’r an hoes neet aochter kome, wat we oet gevreten hebbe?” Ze sjloten eure jongsten broo kort bei hoes op in ’t sjinkelen-hok, en braochten öm dao idderen daag te èten, en zorgden, dét ze d’r an hoes neet aochter kwome.
Twieë jaor daonao woord op te Glazen berg bei die dame e kiendje gebore. Ze zooch nao de vader, en vong onger de taofel de naam van de gek. Ze vertèlden ’t an eur mooder, en trommelden e gans leger bei-ein, oe ze mèt nao ’t paleis van Berdinië troocht. Ze belde aan, en zaog: “Miene mins mot te veursjien komen; doeëd of lèvend. Dè bei mich kwaam op te Glazeren berg. Zoeë neet, dan sjtèèk ich eur sjtad in brangk.”
De keunig vroog: “Wèlken ès ’t geweest? D’n adste?”
“Dét weit ich neet. Laot ze ein veur ein bei mich an ’t paleis kome.” Ze troocht nao hoes, en leet de weeg nao ’t paleis mèt ’n tapijt van sjar-lake bekleije. D’n adste kwaam te pèèrd aan. Hè leep nèven ’t tapijt. De dame zaoch: “Det ès e neet. Dè sjamt zich.” Ze vroog öm, of ’n op te Glazen berg waas geweest. De zoon zaoch: “Jao.” “Wat hees te dao gedaon?” “De vogel Venus; ’t water van gezongkdheid en ’t water des Lèvens gehald.” “En, wat nag mieër?” “Weit ich neet.” Ze dreigde: “Pak tich wèg, en zorg, det miene mins d’r kumt; angers geit ’t uch neet good.”
Doe kwaam d’n twidde, en dè ging ’t van s’gelieke. Doe mos d’n derde wel op te proppe komen, en nao ’t paleis op te Glazen berg. Hè hei enne langen baard gekrege. Wie hè dao aan kwaam, en zie pèèrd vaostgebongen hei, leep e s’zonger prakkezeren over ’t sjarlaken tapijt. “Det ès tè van mich,” daoch te dame. Ze sjtèlden öm aug dezelfde vraoge. Wie ze vroeg: “En, wat nag mieër?”, zaoch hè: “Jao; ich hei kao veut van die glaze brok, en heb mich toe bei ’n dame in ’t bèd die veut gewèrmd.” De dame sjteurde’n öm toe nao hoes trök. Zie vader waas gét veuroetgegangen dor ’t water van gezongkdheid, en ’t water des lèvens, mér de vogel Venus hei nag niks oetgewèrkt. Wie dao d’n derde zoon aankwaam, begoos de vogel opèns te zinge. D’n aoje keuning waas toe in korten tied genèze.
Al gauw dao nao trouwde d’n derde mèt te princes van de Glazeren Berg. D’r waas e groeët broelefs-fieëst, oe flink gegeten en gedronke woord. As ze dao neet met oetgesjèdj zien, dan zin ze missjien d’r nag mèt bezig.

Onderwerp

ATU 0551 - Water of Life    ATU 0551 - Water of Life   

AT 0550 - Search for the Golden Bird    AT 0550 - Search for the Golden Bird   

AT 0551 - The Sons on a Quest for a Wonderful Remedy for their Father    AT 0551 - The Sons on a Quest for a Wonderful Remedy for their Father   

Beschrijving

De twee oudste koningszoons die voor hun zieke vader op weg gaan voor het water van gezondheid en leven en de vogel Venus, verkwisten onderweg hun geld en raken gevangen. De derde zoon bereikt het einddoel, verwarmt zich bij een vrouw en koopt op de terugweg zijn broers vrij. Na de bevalling van een kind vindt de dochter van de koningin het briefje met een naam, en eist dat haar man te voorschijn moet komen. De twee oudste zoons durven niet voor de waarheid uit te komen, de derde wel. Hij mag het water van gezondheid en leven en de vogel Venus naar de koning brengen die geneest.

Bron

Collectie Engels, verslag 15, verhaal 10 (Archief Meertens Instituut)

Motief

H1210 - Quest assigned.    H1210 - Quest assigned.   

H1331.1 - Quest for marvelous bird.    H1331.1 - Quest for marvelous bird.   

H1324 - Quest for marvelous remedy.    H1324 - Quest for marvelous remedy.   

L13 - Compassionate youngest son.    L13 - Compassionate youngest son.   

H1242 - Youngest brother alone succeeds on quest.    H1242 - Youngest brother alone succeeds on quest.   

Naam Overig in Tekst

Bredinië    Bredinië   

Glazen Berg    Glazen Berg   

Venus    Venus   

Glazen Brug    Glazen Brug   

Ferdinand    Ferdinand