Hoofdtekst
169. DE KRAEJE ZÖLLEN 'T UUTBRENGE
Wat ik ollie vetelle gaot mot hier ien disse kontreie warkelijk gebeurd zun. Eiges hek 't niet metgemaak, want daorveur is 't völs te lang geleje. 't Is mien veteld deur Battele Knelles zien Kobus. En dén zien oavergrootvader dén zol 't nog belèèf hemme. Gillie marken al wel dat 't ongezuun lang gelejen is. 't Mot afgespöld hemme ien de Donderkoel; den leit aan de weg van Bèèk nao Zeddam. As ik 't genau mot zegge; aangevange is 't ien de Krösselsestraot. Daor stinge toetertied nog mao twee huus. Ien 't ene huzen twee mansluj, die daor samen eur pötje koaken deje. Daor kwam op een kwaojen aovend, zo tege tweedonker, een jonge dean van een jaar of viefentwintig, of daorum hen. Volges eur zegge kwam ze van Diem en mos ze nao Zeddam. Zi'j dörven èvel alleen den bos niet oaver, umdat ze nogal een arig betje geld bi'j zich had. De olde keals spitsen de ore. Zi'j kekke mekaar aan en presentieren um eur de bulten oaver te brenge. Dat wier deur de onneuzele dean aangenommen en zi'j gongen op stap. Bi'j de Donderkoel greppen de twee olde geldwolve de arme dean vas en wollen eur van kant make. Zi'j vieng aan te krijse en te krauwe van ings. En um hulp te roepe, dat begriep ie. Mao de weg was taor ien den aovend zo eenzaam, dat ter gin hulp kwam. Gin mins waoge zich daor saoves of snachs.
De keals oavermannen eur en drukken eur de kèèl dich. Ien doodsings karme zi'j nog: "De krèje zöllen 't uutbrenge". Toe de olden 't geld gevonnen harre, stoppe zi'j 't liek onder tek, blääj en strööisel.
Lange tied ging der oaver hen en gin haan krèje nao de moord. Een goeien hot later ('t was al weer veur de tweede kier winter geworre), ginge de twee schörke met de krujwage den bos op um holt te sprokkele. Mao zi'j zöllen 't wel niet zo heel nauw genommen hemme. Zi'j kwammen dan bi'j de Donderkoel. En of 't zo wèze moes 't zat ter vol met krèje. Gadrieme, 't krioele der van. Now dan, 's goed dan. Den enen olde stiet den anderen aan en vrieg: "Zolle deze krèjen 't uutbrenge?" Dén trok de scholders op offe zegge wol: "Ik wet van niks. Waoroaver hei 't toch?" Hi'j hiel zich van den domme.
Toe de twee saoves weer tuus wazze wier der aan de echterdeur geklop. 't Knipke gong umhoog en daor traoje twee peliesies ien huus. Ze mozze zich duken um deur 't deurke te könne. "Of ze mor is zegge wolle, wat tie krèje ien de Donderkoel uut moste brenge", vriege de veldwachters. Daor stinge ze. Ze wiere zo wit as kalk aan de muur en wisse niet hoe 't kon dat de veldwachters der achter gekomme wazze. 't Dure niet lang of de peliesie was van alles op de högte. Ien de Donderkoel wier 't gerèèmsel van de dean gevonne. Toe viele ze helemaol deur de ben. En de olde keals kwamme veur eur hele lèven ien de kas.
Wat ik ollie vetelle gaot mot hier ien disse kontreie warkelijk gebeurd zun. Eiges hek 't niet metgemaak, want daorveur is 't völs te lang geleje. 't Is mien veteld deur Battele Knelles zien Kobus. En dén zien oavergrootvader dén zol 't nog belèèf hemme. Gillie marken al wel dat 't ongezuun lang gelejen is. 't Mot afgespöld hemme ien de Donderkoel; den leit aan de weg van Bèèk nao Zeddam. As ik 't genau mot zegge; aangevange is 't ien de Krösselsestraot. Daor stinge toetertied nog mao twee huus. Ien 't ene huzen twee mansluj, die daor samen eur pötje koaken deje. Daor kwam op een kwaojen aovend, zo tege tweedonker, een jonge dean van een jaar of viefentwintig, of daorum hen. Volges eur zegge kwam ze van Diem en mos ze nao Zeddam. Zi'j dörven èvel alleen den bos niet oaver, umdat ze nogal een arig betje geld bi'j zich had. De olde keals spitsen de ore. Zi'j kekke mekaar aan en presentieren um eur de bulten oaver te brenge. Dat wier deur de onneuzele dean aangenommen en zi'j gongen op stap. Bi'j de Donderkoel greppen de twee olde geldwolve de arme dean vas en wollen eur van kant make. Zi'j vieng aan te krijse en te krauwe van ings. En um hulp te roepe, dat begriep ie. Mao de weg was taor ien den aovend zo eenzaam, dat ter gin hulp kwam. Gin mins waoge zich daor saoves of snachs.
De keals oavermannen eur en drukken eur de kèèl dich. Ien doodsings karme zi'j nog: "De krèje zöllen 't uutbrenge". Toe de olden 't geld gevonnen harre, stoppe zi'j 't liek onder tek, blääj en strööisel.
Lange tied ging der oaver hen en gin haan krèje nao de moord. Een goeien hot later ('t was al weer veur de tweede kier winter geworre), ginge de twee schörke met de krujwage den bos op um holt te sprokkele. Mao zi'j zöllen 't wel niet zo heel nauw genommen hemme. Zi'j kwammen dan bi'j de Donderkoel. En of 't zo wèze moes 't zat ter vol met krèje. Gadrieme, 't krioele der van. Now dan, 's goed dan. Den enen olde stiet den anderen aan en vrieg: "Zolle deze krèjen 't uutbrenge?" Dén trok de scholders op offe zegge wol: "Ik wet van niks. Waoroaver hei 't toch?" Hi'j hiel zich van den domme.
Toe de twee saoves weer tuus wazze wier der aan de echterdeur geklop. 't Knipke gong umhoog en daor traoje twee peliesies ien huus. Ze mozze zich duken um deur 't deurke te könne. "Of ze mor is zegge wolle, wat tie krèje ien de Donderkoel uut moste brenge", vriege de veldwachters. Daor stinge ze. Ze wiere zo wit as kalk aan de muur en wisse niet hoe 't kon dat de veldwachters der achter gekomme wazze. 't Dure niet lang of de peliesie was van alles op de högte. Ien de Donderkoel wier 't gerèèmsel van de dean gevonne. Toe viele ze helemaol deur de ben. En de olde keals kwamme veur eur hele lèven ien de kas.
Onderwerp
AT 0960 - The Sun Brings All to Light 
AT 0960 - The Sun Brings All to Light 
ATU 0960 - The Sun Brings All to Light.
ATU 0960 - The Sun Brings All to Light.
Beschrijving
Bij twee oude mannen aan de Krösselsestraat te Beek kwam een meisje op een avond aankloppen met de vraag om begeleiding naar Zeddam, wat ze niet alleen durft omdat ze aardig wat geld bij zich heeft. De twee geldwolven gaan met haar mee en overvallen haar bij de Donderkuil, waar ze terwijl haar de keel wordt dichtgeknepen weet uit te roepen: "De kraaien zullen het uitbrengen!" Ze nemen het geld en begraven het lijk. In de tweede winter daarna sprokkelen de mannen hout bij de Donderkuil, waar het vol zit met kraaien. De een vraagt: "Zullen deze kraaien het uitbrengen?" Maar de ander haalt zijn schouders op. Echter 's avonds komt de politie aan de deur; of ze zeggen willen, wat die kraaien in de Donderkuil moesten uitbrengen. Ze worden wit als kalk en weldra zijn de veldwachters erachter. In de Donderkuil wordt het geraamte van het meisje gevonden en de twee vallen door de mand en worden voor hun leven in de kast (= bajes) gestopt.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.111-112
Commentaar
The Sun Brings All to Light
Naam Overig in Tekst
Kobus
Kobus
Battele Knelles
Battele Knelles
Donderkuil (Donderkoel)
Donderkuil (Donderkoel)
Naam Locatie in Tekst
Beek
Beek
Zeddam
Zeddam
Krösselsestraat
Krösselsestraat
Diem
Diem
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20