Hoofdtekst
168. DE ZILVERE BEKER
Wat ik ollie vetelle gaot hek venomme van vader-zaliger. 't Mot lang geleje zun. En 't mot den olden Get Mannesen oavekomme zun bi'j den Bèèksen tol, toe e op een goeien aovend van Zeddam kwam.
Gi'j mot wette, dat Get lid was van 't bestuur van 't Bèèkse Sint Jansgild. Dat vierde pront ieder jaor zien fees zo um Sint Jan, een betje deveur, of een betje denao, al nao dat 't 't beste uut kwam. Dat fees nume ze 't pinksterbier. Net krek persies as now ook nog. Toetertied wier 't geholle op te dèèl van een van de grote hofstèje: Groot Lobberik, Broekhuze, Kemperwiek, den Ham en hoe tie allegaar hiete. Daor harre ze de ruumt en dat was neudig, iedereen trok ter hen; gin old wief bleef tuus. Dat geet ter now gans anders heer, sinds at willie 't gildenhuus hemme gebouwd. Jao, daor mok ollie bi'j goeien tied ook nog is wat van vetelle, dat mok. Oaver 't gildenhuus en zo wat heer, wik mao zegge.
Op dat gildefees daor wier goed gepruuf: een kleurke, een konjekske, of een brandewien; en ook gedans op te dèèl. De vrolluj nomme van huus een tuutje suker met veur ien 't bier of 't borreltje, uutgenomme at 't rood was. Dat was op zich al zuut zat. Mor ien dat andere, dat starke grei, deje ze ummer een göötje suker.
Zo 'k gezeid het, wier 't pinksterbier ien de zommer geholde, at te beesten ien de Mark wazze en de stalle lèèg. Mor ien den harfs of nog wiejer ien 't naojaor kwam der veur 't bestuur een feestaovend, as beloning veur de druktes en de moeite.
Gillie mot wette op 't pinksterbier harre de bestuursleje de hand meer as vol met bedienen um te zörge dat een ieder zien slumpke of slomp, al nao 't ter aan zat, kreeg. Dan wisse ze met hotte eur gat niet te barge. Knellis zol gezeid hemme: zi'j harren 't zo druk as een pan met vasselaovend! Een ampatte feestaovend kwam eur dik toe. En daoraan kwam stilzwieges altied een stuk van een varkeskont te pas, zo gezeid.
Now had Get, zo 'k gezeid het Get Mannessen, veur dat jaor te zörge dat de schink nie mankiere deej. Daorum was Get de bulten oaver gegaon nao Zeddam. Jao, jao, gegaon te voet; fietse wazze de toe nog niet. Get doch tege den aovend, tege tweedonker, weer aan deze kant van de bulte te zun. Mao hoe of 't kwam wet ik niet: 't viel anders uut. Hi'j had zich ien Zeddam velaterd en 't begon al een spierke te dummele, toe hi'j 't Zeddamse darp uutstappe en op Bèèk aan traoj. Maon was ter niet, of ze kwam eers later op. Mao Get was niet van de bangste. 't Was anders een hele ondernemming zo moederziel alleen den bos oaver te gaon bi'j nach of aovend. Get droeg de schink ien een grote meentkörf, met een krujzèèl oaver de rechterscholder, aan de linkerarm. Ien de rechterhand hiel e een stevige eikeknuppel, een schelholt uut 't eekbos. Daomet kon e, at 't neudig was, zien schink vededige tege wie 'm te nao kwam. En dat zol e doen ook, want hi'j had heel wat ien de mouwe.
Gin mins kwam um ientege. 't Wier hatstikke düuster tusse de beum, zodatte gin hand veur oge kon zien. Nog minder de wagespore ien de weg. Get was ter op vedoch en hiel zich op te been. Te lange les was e aan de Kruusallee en oaver de leste bult hen. Endelijk was e kot bi'j de plaats waor now 't tolhuus steet. Toetertied was ter gin huus of heerd te bekenne. Niks as bos. De Smachhoek was allemaol denne en eekbos bis aan de Olde Eltenseweg.
Toe Get tan daor was kek e zo vlak ien 't lich van een grote villa, een kas van een huus. Uut alle vinsters (en dat wazze de völ!) schiene een stark lich. 't Lei krek bi'j den timp van de Smachhoek, vlak bi'j de wegscheiïng, daor de ene weg op 't Bèèkse darp en den andere op Loerbèèk aangeet. Gi'j begriep 't al. Dat was now een richtig veurgeschef. Later stong op die plaots den tol.
Get ging efkes stil staon. Dromen hi'j? Was e now toch onveziens van de weg afgeraak? Hi'j wis niet wat 'm oaverkwam.
Toe te kotter bi'j kwam, zag e 't hele huus vol volk: manskeals en vrollie. Allegaar aan 't feesviere: pruve, meziek en danse. Get sting aan de grond vasgepööld. "Now geet mien de lamp uut", zol Knellis gezeid hemme. De kwamme de wat nao bute en neugen um drien um met te feeste. Mao Get doch aan zien schink. Offe dan vies was van een sluukske, vriege ze 'm. Mao dat was Get helemaol niet; nog niet van twee. Hi'j zette de meentkörf neer en zei datte zich wat velaterd had en vot mos um met de schink tuus te komme.
Toe wiere de luj nog vriendelijker en neugen um nog meer uut um met te doen. Zi'j goaten een zilveren beker vol met wien en presentieren um dat. Get goat zich den drank ien 't halsgat. Mor op 't eigeste moment stong e ien 't duuster. Alles was opéns weg.
Daor sting e met de zilveren beker ien de voes, helemaol utertied deur dat alles. Nao een hötje, toe te weer een betje bi'j gekomme was, bukken hi'j zich bis op te kni'je en tassen um zich hen. Toe von e de meentkörf weer; de schink was ter nog ien: "Dat was ook meer geluk as wiesheid!"
Die harre ze alzo niet metgenomme of opgevrète. As um dat toch oavekomme was, dan zolle gin hemmelse raod gewetten hemme. Hi'j zol der een slechte naam van kriege. Get bukke zich nog is, tasse weer heerum en von ook den eikeknuppel. Hi'j deej den beker bi'j de schink ien de körf, hieng 't krujzèèl weer oaver de scholder, nom de meentkörf aan den arm en stappe weer op huus aan. Toe te tuus kwam liep 't al nao half elf. Zi'j harre zich niet al te ongerös gemaak oaver 't lange uutblieve. Mao zi'j wazze stief verwonderd, toe Get vetelle wat um ien de Smachhoek was oaverkomme. En toe te zien zilveren beker uur te körf hale, stinge ze allegaar stom van de alterasie.
Den andere marge stappe Get met den beker nao de pasteri'j. Hi'j vetelle heerome wat um oaverkomme was en zette den beker op de taovel. De pestoor bekek 't ding van alle kante en lèze wat ter op sting. Toe zeie: "Get, ik wet waor e tunuheurt. Ik zal 'm daor wel bezörge".
Get ging met een gerös hat weer op huus aan, bli'j datte met die spoekeri'j now niks meer te maken had.
Wat ik ollie vetelle gaot hek venomme van vader-zaliger. 't Mot lang geleje zun. En 't mot den olden Get Mannesen oavekomme zun bi'j den Bèèksen tol, toe e op een goeien aovend van Zeddam kwam.
Gi'j mot wette, dat Get lid was van 't bestuur van 't Bèèkse Sint Jansgild. Dat vierde pront ieder jaor zien fees zo um Sint Jan, een betje deveur, of een betje denao, al nao dat 't 't beste uut kwam. Dat fees nume ze 't pinksterbier. Net krek persies as now ook nog. Toetertied wier 't geholle op te dèèl van een van de grote hofstèje: Groot Lobberik, Broekhuze, Kemperwiek, den Ham en hoe tie allegaar hiete. Daor harre ze de ruumt en dat was neudig, iedereen trok ter hen; gin old wief bleef tuus. Dat geet ter now gans anders heer, sinds at willie 't gildenhuus hemme gebouwd. Jao, daor mok ollie bi'j goeien tied ook nog is wat van vetelle, dat mok. Oaver 't gildenhuus en zo wat heer, wik mao zegge.
Op dat gildefees daor wier goed gepruuf: een kleurke, een konjekske, of een brandewien; en ook gedans op te dèèl. De vrolluj nomme van huus een tuutje suker met veur ien 't bier of 't borreltje, uutgenomme at 't rood was. Dat was op zich al zuut zat. Mor ien dat andere, dat starke grei, deje ze ummer een göötje suker.
Zo 'k gezeid het, wier 't pinksterbier ien de zommer geholde, at te beesten ien de Mark wazze en de stalle lèèg. Mor ien den harfs of nog wiejer ien 't naojaor kwam der veur 't bestuur een feestaovend, as beloning veur de druktes en de moeite.
Gillie mot wette op 't pinksterbier harre de bestuursleje de hand meer as vol met bedienen um te zörge dat een ieder zien slumpke of slomp, al nao 't ter aan zat, kreeg. Dan wisse ze met hotte eur gat niet te barge. Knellis zol gezeid hemme: zi'j harren 't zo druk as een pan met vasselaovend! Een ampatte feestaovend kwam eur dik toe. En daoraan kwam stilzwieges altied een stuk van een varkeskont te pas, zo gezeid.
Now had Get, zo 'k gezeid het Get Mannessen, veur dat jaor te zörge dat de schink nie mankiere deej. Daorum was Get de bulten oaver gegaon nao Zeddam. Jao, jao, gegaon te voet; fietse wazze de toe nog niet. Get doch tege den aovend, tege tweedonker, weer aan deze kant van de bulte te zun. Mao hoe of 't kwam wet ik niet: 't viel anders uut. Hi'j had zich ien Zeddam velaterd en 't begon al een spierke te dummele, toe hi'j 't Zeddamse darp uutstappe en op Bèèk aan traoj. Maon was ter niet, of ze kwam eers later op. Mao Get was niet van de bangste. 't Was anders een hele ondernemming zo moederziel alleen den bos oaver te gaon bi'j nach of aovend. Get droeg de schink ien een grote meentkörf, met een krujzèèl oaver de rechterscholder, aan de linkerarm. Ien de rechterhand hiel e een stevige eikeknuppel, een schelholt uut 't eekbos. Daomet kon e, at 't neudig was, zien schink vededige tege wie 'm te nao kwam. En dat zol e doen ook, want hi'j had heel wat ien de mouwe.
Gin mins kwam um ientege. 't Wier hatstikke düuster tusse de beum, zodatte gin hand veur oge kon zien. Nog minder de wagespore ien de weg. Get was ter op vedoch en hiel zich op te been. Te lange les was e aan de Kruusallee en oaver de leste bult hen. Endelijk was e kot bi'j de plaats waor now 't tolhuus steet. Toetertied was ter gin huus of heerd te bekenne. Niks as bos. De Smachhoek was allemaol denne en eekbos bis aan de Olde Eltenseweg.
Toe Get tan daor was kek e zo vlak ien 't lich van een grote villa, een kas van een huus. Uut alle vinsters (en dat wazze de völ!) schiene een stark lich. 't Lei krek bi'j den timp van de Smachhoek, vlak bi'j de wegscheiïng, daor de ene weg op 't Bèèkse darp en den andere op Loerbèèk aangeet. Gi'j begriep 't al. Dat was now een richtig veurgeschef. Later stong op die plaots den tol.
Get ging efkes stil staon. Dromen hi'j? Was e now toch onveziens van de weg afgeraak? Hi'j wis niet wat 'm oaverkwam.
Toe te kotter bi'j kwam, zag e 't hele huus vol volk: manskeals en vrollie. Allegaar aan 't feesviere: pruve, meziek en danse. Get sting aan de grond vasgepööld. "Now geet mien de lamp uut", zol Knellis gezeid hemme. De kwamme de wat nao bute en neugen um drien um met te feeste. Mao Get doch aan zien schink. Offe dan vies was van een sluukske, vriege ze 'm. Mao dat was Get helemaol niet; nog niet van twee. Hi'j zette de meentkörf neer en zei datte zich wat velaterd had en vot mos um met de schink tuus te komme.
Toe wiere de luj nog vriendelijker en neugen um nog meer uut um met te doen. Zi'j goaten een zilveren beker vol met wien en presentieren um dat. Get goat zich den drank ien 't halsgat. Mor op 't eigeste moment stong e ien 't duuster. Alles was opéns weg.
Daor sting e met de zilveren beker ien de voes, helemaol utertied deur dat alles. Nao een hötje, toe te weer een betje bi'j gekomme was, bukken hi'j zich bis op te kni'je en tassen um zich hen. Toe von e de meentkörf weer; de schink was ter nog ien: "Dat was ook meer geluk as wiesheid!"
Die harre ze alzo niet metgenomme of opgevrète. As um dat toch oavekomme was, dan zolle gin hemmelse raod gewetten hemme. Hi'j zol der een slechte naam van kriege. Get bukke zich nog is, tasse weer heerum en von ook den eikeknuppel. Hi'j deej den beker bi'j de schink ien de körf, hieng 't krujzèèl weer oaver de scholder, nom de meentkörf aan den arm en stappe weer op huus aan. Toe te tuus kwam liep 't al nao half elf. Zi'j harre zich niet al te ongerös gemaak oaver 't lange uutblieve. Mao zi'j wazze stief verwonderd, toe Get vetelle wat um ien de Smachhoek was oaverkomme. En toe te zien zilveren beker uur te körf hale, stinge ze allegaar stom van de alterasie.
Den andere marge stappe Get met den beker nao de pasteri'j. Hi'j vetelle heerome wat um oaverkomme was en zette den beker op de taovel. De pestoor bekek 't ding van alle kante en lèze wat ter op sting. Toe zeie: "Get, ik wet waor e tunuheurt. Ik zal 'm daor wel bezörge".
Get ging met een gerös hat weer op huus aan, bli'j datte met die spoekeri'j now niks meer te maken had.
Onderwerp
SINSAG 0502 - Der goldene (silberne) Becher. 
SINSAG 0502 - Der goldene (silberne) Becher. 
Beschrijving
Gert Mannesen zorgt dit jaar voor de schink voor het pinksterbier en gaat daarvoor te voet over de bulten naar Zeddam. Hij verlaat zich en gaat als het al donkert terug naar Beek met de schink in een grote meentkorf aan een kruizeel (draagtouw) aan de schouder en in de hand een eikenknuppel. Tenslotte over de laatste bult bij de Kruisallee komend, ziet hij midden in het bos een helder verlichte villa staan (een voorgezicht van de latere tol), vol met feestende mensen. Enigen komen naar buiten om hem uit te nodigen en Gert is niet vies van een slokje. Hij krijgt een grote zilveren beker met wijn gepresenteerd, giet [eig. met de woorden: in Gods naam] de drank naar binnen en staat meteen in het duister, alles is weg op de zilveren beker in zijn vuist na, die hij de verbaasde en ongeruste huisgenoten laat zien en de volgende dag naar de pastoor brengt, die leest wat er op staat en hem er zal bezorgen.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.109-111.
Commentaar
Pinksterbier is de naam van het feest van het Sint Jansgilde
Der goldene (silberne) Becher
Naam Overig in Tekst
Gert (Get) Mannesen
Gert (Get) Mannesen
St. Jansgilde
St. Jansgilde
Lobberik
Lobberik
Broekhuizen
Broekhuizen
Kemperwiek
Kemperwiek
Mark
Mark
Knellis
Knellis
Kruisallee
Kruisallee
Naam Locatie in Tekst
Beek
Beek
Ham
Ham
Zeddam
Zeddam
Smachhoek
Smachhoek
Eltenseweg
Eltenseweg
Loerbeek
Loerbeek
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20