TINNEV189

175. HET PLANKEWAMES
De Rijsberg was in vroeger eeuwen één van de executieplaatsen in het Land van Bergh. Op de Galgeberg werden de veroordeelden omgebracht door de strop, op de Rijsberg bracht men ze ter dood door verbranding. Geen wonder dat de bevolking de Zondeweg, de Zondekolk en de Rijsberg zoveel mogelijk meed. Niet weinigen hadden er geheimzinnige geluiden gehoord, als ze bij avond of nacht er uit noodzaak voorbij moesten op weg naar de dokter of vroedvrouw in 's Heerenberg, of de veearts in Zeddam. En hadden niet anderen duidelijk van die geheimzinnige dwaallichtjes gezien? Het was aan de Zondekolk niet pluis; dat wist iedereen.
Een vijftig jaar geleden stond in de laagte bij de Rijsberg een vervallen woning tussen het hout. Het droeg de naam Plankewames. Aan deze naamwas voor de omgeving iets angstaanjagends verbonden. Er werd toen namelijk de volgende geschiedenis over verteld.
De hut werd eens heel lang geleden bewoond door een familie die in het dorp ongunstig bekend stond. Maar steeds had ze zich uit de handen van het gerecht weten te houden. Tot op een dag een meisje uit het Diemse langs de oude Peeskesweg, over de eenzame heuvels terugkeerde uit haar dienst in Lengel of Azewijn. Toen ze door een bui werd overvallen vroeg ze bij het beruchte krot om onderdak. De vrouw die er de scepter zwaaide wist al spoedig dat het meisje haar loon bij zich droeg. Toen de bui ophield vervolgde het meisje haar weg naar Didam. Enkele dagen later werd haar lijk gevonden in de omgeving van de Laakweg. Onmiddellijk viel de verdenking op de bewoners van het Plankewames. En men had niet mis geraden. Het geroofde werd opgespoord en eindelijk vielen de rovers door de mand. De jongen, een idioot, was niet toerekenbaar, maar door de moeder tot de misdaad overgehaald. Toen enige tijd later het vonnis op de top van de Rijsberg aan de vrouw werd voltrokken, waren de onschuldige vader en de achterlijke zoon aan het werk op een Lobithse steenoven. Toen de jongen de rookwolken van de brandstapel omhoog zag kringelen tegen de horizon riep hij juichend: "Vader, zie moeder is brannen op de Riesbarg". Dit moet de laatste executie geweest zijn op de brandstapel in het land van Bergh.

Bij de Rijsberg stond zo'n 50 jaar geleden een huis, Plankewames genaamd, waar eens een meisje uit het Diemse tijdens een regenbui om onderdak vroeg en enige dagen later vermoord om haar loon wordt aangetroffen bij de Laakweg. Op de verdenking volgt huiszoeking, het geld wordt gevonden en de rovers vallen door de mand. Als de vrouw wordt verbrand op de Rijsberg, zegt de achterlijke zoon tegen de onschuldige vader: "Vader, zie moeder eens branden op de Rijsberg."

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.113-114.

Land van Bergh    Land van Bergh   

Galgeberg    Galgeberg   

Zondekolk    Zondekolk   

's Herenberg    's Herenberg   

Plankewames    Plankewames   

Lengel    Lengel   

Rijsberg    Rijsberg   

Zondeweg    Zondeweg   

Zeddam    Zeddam   

Diem    Diem   

Peeskesweg    Peeskesweg   

Azewijn    Azewijn   

Didam    Didam   

Laakweg    Laakweg   

Lobith    Lobith   

2013-03-01 14:46:20