TINNEV195

181.
Bart van Bindsbergen vertelt:
De was is een huusholling en daor weure drie jonges. En zo dat vroeger was, dan was ter gewoonlijk nie anders wark — dat was now eenmaol op tat platteland — dan bi'j een boer. De vader zei: ,.Jonges, één van ollie motte mor is uut; gi'j leert wat, en bi'j huus hewwe veur dén trop gin wark". O, dat wolle ze graag doen, allemaol. "Lao we mor is bi'j den oldste beginne", zeie. En zo tat was; dan ging vader smarges met, want 't was wied lope duk nao de boerderi'je toe, En toe harre ze dan een hot gelope; toe ware ze daor bi'j een boerderi'j gekomme; en har vader gezeid: "Lao we daor mor is aan gaon". Daor weure ze dan aangegaon; toe harre ze de boer gevraog — hi'j was aan de deur gekòmme — "köj nog een knech gebruke?" "Jao", had den boer gezeid, "die kan ik altied gebruke; ik heb zon hoop wark; jaowel, kòmp te mor ien". Ja; zi'j ware der ien gekòmme en de vrouw had koffie gezet, en ze hadde koffie gedronke. Toe ha vader gezeid: "Gij mot um goed behandele, en ik zal ow niet vraoge van geld of wat 't koste mot; gi'j mot goed veur um zin, en gi'j mot um een oddelijk loontje geve". "Jao", harre gezeid, "dat kump wel veur mekaar. Mao", harre gezeid tege de vader, "de is één deel da mok ow zegge. Ik heb hier een hond, en dén hond dén hiet Selderi'j. En now is 't zo, a wi'j smirrigs aan 't ète zin en den hond blök, dan mot de knech weer beginne te warke". "Jao", har vader gezeid. "Now", harre gezeid, "dat gebeurt altied niet. Mao wi'j hemme dat now eenmaol zo gemaak, at tén hond blök en gi'j heb 't half op, dan mot tén knech weer beginne te warke", "Jao", harre gezeid "dat vin ik now niet...". "Jao", had tén jong gezeid, "dat kömp wel goed, vader. Gao mao nao huus toe; dat red ik wel". Ja, vader was gegaon.
En den andere mirrig, met 't ète, 't har ook bes gegaon. "Zo, miene jong. Hoe geet 't?"
Mor den tweeden middag, toe zitte ze aan taofel, en daor blök den hond. Toe zeite: "Ja, Selderi'j blök, now moj weer gaon". "Jao, ik heb eigelijk nog niet geëte". "Jao, dan moj vanaovend mao wiejer ète, mao now blök Selderi'j; in de mirrigure at Selderi'j blök, dan moj gaon". En hi'j mos gaon. Dat ston dén knech niet aan.
Aj vuul wiere dan sneej den boer ow een stukske van 't oor af. En at hi'j vuul wier koj um een stukske van 't oor afsni'je. 't Is kinderachtig, mor 't is zo. En den tweeden middag daor blök den hond weer. "Jao mor", zei de jong, ,dat nem ik niet". Toe zeit den boer: "Wor ie vuul?" "Jaozeker", zei e. "Een stukske van de oren af", zei e. De jong medeen nao huus toe.
Kömp de jong tuus. "Zi'j de now al weer?' "Jao", zei e, "zi'j hemme mien een stukske van de oren afgesneje". "Zon viezen boer", zeit vader. Dat har um van te veure gezeid, hè. Toe zeitten tweede: "Laot mien der is nao toe gaon".
Dén tweede de nao toe. Toe zeite tege de boer: "Ik wol veur mien bruur hier ien de plaats komme". "0", zeit e, "das goed. Mor at Selderi'j blök, dat wet ie". ,Jao, dat wet ik'.
Dén tweede daor ook aan 't wark. En smirrigs met 't ète; 't had een paar mirrige goed gegaon; mao zo op een middag toe blök tén hond weer. Toe zeit den boer: "Jong, now moj weer gaon warke". "Jao", harre gezeid, "das goed". Hi'j gaon warke. Dat had zo goed gegaon een paar daag; net zo lang toe blök tén hond weer "Jao mor. Nee, dat kan 'k niet vol holde; dat doe 'k niet, nee". "Woj vuul?" "Jao", harre gezeid, "ik wor zeker vuul". "Een stukske van de oren af". En hi'j geet ook nao huus met een stukske van de oren af.
Mao dén andere, dat was zon domme; dén dadde. "Vader lao mien asteblief ok is gaon". "Och jong", harre gezeid, "hi'j sni'jt ow de hele oren af". ,Nee", zeie "vader, hi'j sni'jt mien de oren niet af. Lao mien now is gaon". "Vruit dan, gaot mao".
Dén dadde de nao toe; nao dén boer. Dén zeit tege zien vrouw: "Daor kömp ter alweer één aan, mao zi'j warken allemaol fijn veur niks. 't Kos mien gin cent." "Jao, zo motter nao toe". "Jao, jao", zeie.
En daor kump ten dadden aan, en dén begon dan ook bi'j den boer te warke. "Gi'j wet 't van ow bruurs: aj smirrigs aan 't ète sind en Selderi'j blök, dan moj beginne. "Jao boer", harre gezeid. "En ei vuul wodt, ja dan sni'j ik ow een stukske van 't oor af". "Jao", hadde gezeid, "dat wet ik ook".
Toe ze smirrigs weer aan 't ète weure gewes, had dén hond geblök. "Jao", harre gezeid, "Selderi'j blök". "Jao, dat heur ik wel boer". "Jao, mao dan moj gaon warke". "Ik èèt eers dat betjen èten op. Of woj ook vuul, boer?" "Nee", had dén boer gezeid, "nee". Toe hadde gezeid: "Ik ok niet. Ik wod ook niet vuul". "Jong, mao gi'j mot now toch gaon warke". "Ik heb zo 't èten op, boer; en dan nem ik gauw een half ureke, en dan gao we weer warke". "Jao mao, jong. Of woj vuul?" "Wodt gi'j vuul, boer?" "Nee", had de boer gezeid, "ik ook niet". "Nee", had de jong gezeid, ,.dan is 't dalijk goed". Hi'j had goed geëte; en was taor blieve zitte. Toe had de boer tege de vrouw gezeid: "Das een helen anderen, dén. Das een rare". "Jao", had de vrouw gezeid.
Den andere mirrig; dén hond was al weer aan 't blökke gegaon, want dén wol ook wat te vrèten hemme. "Now moj heure. Wi'j hemme dat zo gemaak". "Jao boer, gi'j hét tat wel zo gemaak, mao wi'j motte toch eers ète". "Jao, nee, dat is zo niet", zeit den boer. "Woj vuul boer?" "Nee, dat niet. Gi'j wodt toch ok niet vuul?" "Nee boer". Toe denk ten boer: "Daor komme wi'j niet af van dén. Hoe doe we dat? Wet ie wa we doen? Wi'j willen urn wies make da we marge op visite gaon bi'j dén gunnen boer. En dan make wi'j um wies dat hi'j soep mot koke; a we weer kòmme da we dan soep hemme. Dat doe we ien de schuur; dat ding is toch old. Wi'j make dat zo: atte dén oven aanstik dat tat ding ien brand vlug". Mao dén knech dén had tat afgeluusterd; hi'j had dat geheurd. "Ja", dat lao we mao doen", had tat wief gezeid, "dat lao we mao doen".
Den anderen dag: "Zeg is knechje, wi'j gaon op visite bi'j dén boer; mao wi'j zölle alles klaor zette. Mao wèges brandgevaor doe we dat ien de schuur. Dan kö gi'j toch wel den oven aanmake en kòke soep" ,Jaowel boer", harre gezeid, "dat hek tuus ook altied morre doen; dat kan 'k hadstekke goed". "Dan is 't goed jong' .
Um een uur of tien den anderen dag had den boer de kar achter 't huus gezet— hi'j had zon ding van een kar gehad—en 't pèèd te veur en daor harre hèèr gereje. De vrouw riep nog nao: "Gi'j mot ook selderi'j ien de soep doen". "Jao", harre gezeid, "das goed". En daor ri'je ze hen. En Jan de schuur ien. Mao now had Jan al een gat ien de schuur gehad, want zi'j harren um òpgeslòte. Hi'j hildt tén hond op en sleet tén hond mette aaks veur de kop, en stop tén hond ien de pot,met de kachel aan. En met tatte dén aanstik: een grote vlam—daor had tén keal wel òlie of zowat iengegòte. En hi'j dat gat deur nao bute toe. Toe züt hi'j den boer nog iets of wat gaon; 't ding begint te brande. Toe denkte: "Potdome, ik gao met um". En hi'j hilt 't jonge pead; 't was een jonge van dén olde; hi'j had zo gehinnik; hi'j wol met den olde met, wao. Hi'j dat pèèd uut te stal, en daor sprinkte op, en den helter hulte zich aan vas. En daor geet hèèr. En dat pèèd den olde nao. Hi'j wint al, hi'j wint. Toe kiek tie vrouw achterum en zeit: "Kiek is, vader, wie kump ter aan? Wie is tat?" Toe kiek ten boer achterüt en zeit: "Das tén gek. Hi'j zit op 't völle. Goddome", harre gezeid. "Zörge datte niet bi'j ons kömp". "Wet ie wat? Wi'j ri'jen onder dén barg door bi'j dén boer". Vroeger hei die barge waor ze hööi ien deie, en daor koj ok karre onder neerzette. Hi'j ri'jdt onder dén barg. En net tatte der onder is kömp tén jong met tat völle en ri'jdt ter ook bi'j onder. 't Völle nao dat olde pèèd.
"Bliksemse jong, wat maak ie toch? En de schuur steet ien brand". "Jao", zeit de jong, "dat wòk ow kòmme zegge dat de schuur ien brand steet". "Mao, hoe is tat tan? Donderse jong, hoe hei dat tan gedaon?" Toe vroeg de jong: "Wor ie vuul, boer?" "Jao", zeit ten boer, "wie zol niet ...". "Kom hier boer", zeite, "de oren af. Kom. En ok een stukske van de neus".
Bron: Kobus van Binsbergen.

AT 1000 - Bargain Not to Become Angry    AT 1000 - Bargain Not to Become Angry   

ATU 1000 - Contest Not to Become Angry.    ATU 1000 - Contest Not to Become Angry.   

Een man met drie zonen doet de oudste in dienst bij een boer, die als voorwaarde stelt: stoppen met eten als de hond Selderij blaft; en wie boos wordt, een stukje van het oor. De oudste baalt weldra, dat hij door het geblaf van Selderij niet genoeg te eten krijgt en raakt een stuk oor kwijt, de 2e broer idem. De 3e broer, een domme, trekt zich niets aan van Selderijs geblaf, blijft gewoon dooreten en vraagt de boer of hij boos wordt; deze besef, dat de jongen anders is dan de anderen en wil hem kwijt, zegt hem soep te koken in de oude schuur; hij moet er selderij in doen, slaat de hond dood en stopt hem in de pot. Als hij het vuur aanmaakt, komt er een grote steekvlam, de boer had er olie opgegoten en de jongen weet de ontsnappen door een gat in de schuur. Hij achtervolgt op een veulen de boer, die zich met zijn vrouw in een hooiberg verstopt, maar het veulen rent de merrie na. De boer is boos en de jongen snijdt hem de oren af en ook een stukje van de neus.

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.137--139.

Onder de Beeldknop van TINNEV192 bevindt zich een foto van Bart van Bindsbergen

Bargain Not to Become Angry

Selderij    Selderij   

Jan    Jan   

2013-03-01 14:46:20