Hoofdtekst
215.
De was is een boer, en dén was heel benauwd. Mor hi'j har wel graag völ wark gedaon. Arbeiers ware dalijk weer bi'j um weg. Hi'j was geraffenierd. Een jong zei tege zien vader: "lk gao mien bi'j dén boer aanmelde; daor mot de kos zo goed zien. En daor vedien ie ook meer as bi'j een ander. Ik gao de nao toe". Hi'j vroeg aan den boer: "Wat kank bi'j ow vediene?" "Jao", zeit den boer, "ai goed wark, dan kriej een goed loon. En gi'j krieg ook goed wat te ète; gi'j ziet wel wat ter op de taovel steet. 't Ête is hier prima. Mor ik hét een hond; dén hiet Selderi'j. At Selderi'j begint te blökke, dan moj opholde met ète en weer beginne te warke". "Dat is goed", had de jong gezeid. Atte hond blökte dan ginge wel nor 't wark. "Mao", zei den boer, "ai dan niet gaot, dan sni'j ik ow de ore af".
Op de afgesproake tied kwam de ni'je knech ien diens. 's Marges um vijf uur mosse beginne te warke; um acht uur ginge ze schafte en brood ète; de taovel was dan van alles prima veurzien. "lk hét goeien honger en zal mien is een goeie laog ien de maag legge", doch de knech. Mor hi'j was nog niet met de eerste botteram klaor toe Selderi'j al begon te blökke. "Hei niet geheurd dat Selderi'j geblök het?" vroeg den boer. "Jao, dat hek wel geheurd, mor ik hét pas één botteram op". "Jao, mor hi'j hét geblök, dus mao weer aan 't wark". En den boer spölle zo geweldig op datte knech graag weer ging warke. En zo ging 't 's middags, en zo ging 't 's aoves. Iederen aovend ging de knech met een hongerige pens nao bed. Eindelijk kon hi'j haos nie meer lope van lammenarigheid, en toe op een kier wieren um de oren ook nog afgesneje. Toe ginge nor hüs. Zien vader vroeg: "Wat doe gi'j now tüs; ik mene gi'j hielen 't zo lang vol?" "Dén boer is zon lelijke smerige keal. At Selderi'j blök dan moj opholle met ète".
Toe zei de tweede zoon: "Dan zal ik is as knech nao dén boer gaon". "Gi'j holt 't ter ook niet vol", zei zien olste bruur. "Jao, mor ik wet wel datte mien de ore niet afsni'jdt". "Dan probier 't mor, mor 't is een lelijke, vieze, smerige boer".
De tweede zoon ging nao den boer en vehure zich daor. Iedere kier atte geète mos worre dan blökke den hond en schandale den boer; van armoed ging de ni'je knech dan dalijk mao weer warke. Den boer was völ te benauwd um de minse wat te ète te geve.
Dat dure zo een hötje; toe ging dén tweede zoon ook weg bi'j den boer. Toe hi'j tüs kwam zei de jongste bruur, iemand dén altied veur bar dom wier geholle: "Gillie zun allebei zonder ore nor hüs gekòmme. Now wil ik is gaon". "Mien lieve man", zei zien vader, "twee wiezen hebben 't niet könne redden en now denk gi'j as onwat 't wel te könne klaorspölle?" "Mor ik probier 't toch". De vader bidde en smeke um 't toch niet te doen. "Now hek al twee jonges die zonder ore veur gek lope, en now wi gi'j ook nog gaon". Mao de dadde jong zei: "lk wil is zien wat taor loos is; ik gao". "Aj dan niet heure wilt, dan moj mao vule". "Dat zak ook wel. Mien bruurs hemme gevuuld; dan kan ik 't ook".
De dadde zoon kwam bi'j den boer en hi'j vehure zich. Hi'j zei: "lk zal goed warke, mor ik mot ook goed wat tusse de tand kriege". "Dat kump wel veur mekaar"', zei den boer, "kiek mor is op de taovel. Mor at Selderi'j blök, dan moj ütscheie met ète en gaon warke". De wekker liep 's marges um vijf uur af, de ni'je knech stong op en begon te warke; melke, voere en zoat tat bi'j boere gewoonte is. Jan warke as een pead tot acht uur; toe kwamme aan de taovel ien de grote kökke. "Ha", dochte, "dat zut ter goed üt: stapels brood, borde vol wos en schink. Wat kank mien now te goed doen". Bi'j Jan tüs kòke 't vet ook niet oaver den dekkel. Jan smere zich dri'j botterams tegeliek. Mor hi'j har van den eerste nauwelijks een hap genòmme of daor begon den hond al te blökke. Den boer riep: "Heur ie Selderi'j niet?" "Jaowel", zei Jan, "mao laot um nog mor een kier blökke. Ik hét nog niet geète. At ik genoeg hét kan den hond net zo lang blökke atte wil. Daor hét ik scheit aan". Den boer begon te dondere en te schandale. Mao Jan trok zich nörges wat van aan en schranse mao deur. Toete den bük vol had zeie tegen den boer: "'t Hèt mien lekker gesmaak boer; now gaok weer arbeie; ik kan de wel weer tege". 's Middags van 't eigeste laken een boks. Jan at zich lekker dik en trok zich niks aan van Selderi'j en van den boer.
De vader van Jan had zien jongste zoon al lang tüs verwach, mor hi'j kwam mao niet. Eindelijk, daor kwam Jan aan. Ni'jschierig vroeg vader medeen: "Hoe is 't?" "0 bes", zei Jan, "'t is ter goed. Ik krieg goed èten en drinke. Van Selderi'j trek ik mien niks aan". "Wat zun wi'j toch dom gewes", zeie de andere twee jonges. Jan hiel 't volbi'j den boer. Op een kier ging der een dochter van den boer trouwe. De zol een grote brullef kòmme. Jan mos de meid helpe met vleis braoie, soep kòke, pudding make enzovoart; de meid kon 't alleen lang niet af. Toe zei den boer: "lk mot ter üt; mao zörg daj vanaovend alles klaor hét". Dat zol veur mekaar kòmme.
De meid zette de soep op, dei 't vleis ter ien. Toe zei de meid: "Jan, now moj mien ook nog efkes selderi'j ien de soep doen". Jan ging nor achtere, slachtte den hond Selderi'j en kwam daor met ien de kökke, hi'j wis bes dat een andere selderi'j bedoeld was. De meid begon te karme: "Jan, wat hei toch aangevange? Atten boer dat heurt dan wudte stapelgek".
's Aoves daor kwam den boer weer aan. Den hond was weg. "Waor is tén?" De meid antwore: "Ik hét tege Jan gezeid: hi'j mos selderi'j ien de soep doen. Toe hétte den hond geslach en dén ien de soep gedaon". Och toe, lieve Maria-Jozef, daor haj de poppen aan 't dansen. Toen mos Jan bi'j den boer kòmme en kreeg ter van onder. Mao Jan zei: "Wij zun overeen gekòmme dat ik ow goed zol diene; ik heb alles gedaon wat de meid gezeid hét en wat hi'j gezeid hét. Wi'j hemmen afgespròke at gi'j ow niet aan de afspraok hiele, dan meuge ik ow de ore afsni'je". Medeen grep Jan 't zwaard van de muur en sloeg den boer btie oren af. "Ziezo, now hei eiges ook wat gi'j mien bruurs gedaon hét".
En toe was 't vetelsel üt. De gek was 't wieste van allemaol.
De was is een boer, en dén was heel benauwd. Mor hi'j har wel graag völ wark gedaon. Arbeiers ware dalijk weer bi'j um weg. Hi'j was geraffenierd. Een jong zei tege zien vader: "lk gao mien bi'j dén boer aanmelde; daor mot de kos zo goed zien. En daor vedien ie ook meer as bi'j een ander. Ik gao de nao toe". Hi'j vroeg aan den boer: "Wat kank bi'j ow vediene?" "Jao", zeit den boer, "ai goed wark, dan kriej een goed loon. En gi'j krieg ook goed wat te ète; gi'j ziet wel wat ter op de taovel steet. 't Ête is hier prima. Mor ik hét een hond; dén hiet Selderi'j. At Selderi'j begint te blökke, dan moj opholde met ète en weer beginne te warke". "Dat is goed", had de jong gezeid. Atte hond blökte dan ginge wel nor 't wark. "Mao", zei den boer, "ai dan niet gaot, dan sni'j ik ow de ore af".
Op de afgesproake tied kwam de ni'je knech ien diens. 's Marges um vijf uur mosse beginne te warke; um acht uur ginge ze schafte en brood ète; de taovel was dan van alles prima veurzien. "lk hét goeien honger en zal mien is een goeie laog ien de maag legge", doch de knech. Mor hi'j was nog niet met de eerste botteram klaor toe Selderi'j al begon te blökke. "Hei niet geheurd dat Selderi'j geblök het?" vroeg den boer. "Jao, dat hek wel geheurd, mor ik hét pas één botteram op". "Jao, mor hi'j hét geblök, dus mao weer aan 't wark". En den boer spölle zo geweldig op datte knech graag weer ging warke. En zo ging 't 's middags, en zo ging 't 's aoves. Iederen aovend ging de knech met een hongerige pens nao bed. Eindelijk kon hi'j haos nie meer lope van lammenarigheid, en toe op een kier wieren um de oren ook nog afgesneje. Toe ginge nor hüs. Zien vader vroeg: "Wat doe gi'j now tüs; ik mene gi'j hielen 't zo lang vol?" "Dén boer is zon lelijke smerige keal. At Selderi'j blök dan moj opholle met ète".
Toe zei de tweede zoon: "Dan zal ik is as knech nao dén boer gaon". "Gi'j holt 't ter ook niet vol", zei zien olste bruur. "Jao, mor ik wet wel datte mien de ore niet afsni'jdt". "Dan probier 't mor, mor 't is een lelijke, vieze, smerige boer".
De tweede zoon ging nao den boer en vehure zich daor. Iedere kier atte geète mos worre dan blökke den hond en schandale den boer; van armoed ging de ni'je knech dan dalijk mao weer warke. Den boer was völ te benauwd um de minse wat te ète te geve.
Dat dure zo een hötje; toe ging dén tweede zoon ook weg bi'j den boer. Toe hi'j tüs kwam zei de jongste bruur, iemand dén altied veur bar dom wier geholle: "Gillie zun allebei zonder ore nor hüs gekòmme. Now wil ik is gaon". "Mien lieve man", zei zien vader, "twee wiezen hebben 't niet könne redden en now denk gi'j as onwat 't wel te könne klaorspölle?" "Mor ik probier 't toch". De vader bidde en smeke um 't toch niet te doen. "Now hek al twee jonges die zonder ore veur gek lope, en now wi gi'j ook nog gaon". Mao de dadde jong zei: "lk wil is zien wat taor loos is; ik gao". "Aj dan niet heure wilt, dan moj mao vule". "Dat zak ook wel. Mien bruurs hemme gevuuld; dan kan ik 't ook".
De dadde zoon kwam bi'j den boer en hi'j vehure zich. Hi'j zei: "lk zal goed warke, mor ik mot ook goed wat tusse de tand kriege". "Dat kump wel veur mekaar"', zei den boer, "kiek mor is op de taovel. Mor at Selderi'j blök, dan moj ütscheie met ète en gaon warke". De wekker liep 's marges um vijf uur af, de ni'je knech stong op en begon te warke; melke, voere en zoat tat bi'j boere gewoonte is. Jan warke as een pead tot acht uur; toe kwamme aan de taovel ien de grote kökke. "Ha", dochte, "dat zut ter goed üt: stapels brood, borde vol wos en schink. Wat kank mien now te goed doen". Bi'j Jan tüs kòke 't vet ook niet oaver den dekkel. Jan smere zich dri'j botterams tegeliek. Mor hi'j har van den eerste nauwelijks een hap genòmme of daor begon den hond al te blökke. Den boer riep: "Heur ie Selderi'j niet?" "Jaowel", zei Jan, "mao laot um nog mor een kier blökke. Ik hét nog niet geète. At ik genoeg hét kan den hond net zo lang blökke atte wil. Daor hét ik scheit aan". Den boer begon te dondere en te schandale. Mao Jan trok zich nörges wat van aan en schranse mao deur. Toete den bük vol had zeie tegen den boer: "'t Hèt mien lekker gesmaak boer; now gaok weer arbeie; ik kan de wel weer tege". 's Middags van 't eigeste laken een boks. Jan at zich lekker dik en trok zich niks aan van Selderi'j en van den boer.
De vader van Jan had zien jongste zoon al lang tüs verwach, mor hi'j kwam mao niet. Eindelijk, daor kwam Jan aan. Ni'jschierig vroeg vader medeen: "Hoe is 't?" "0 bes", zei Jan, "'t is ter goed. Ik krieg goed èten en drinke. Van Selderi'j trek ik mien niks aan". "Wat zun wi'j toch dom gewes", zeie de andere twee jonges. Jan hiel 't volbi'j den boer. Op een kier ging der een dochter van den boer trouwe. De zol een grote brullef kòmme. Jan mos de meid helpe met vleis braoie, soep kòke, pudding make enzovoart; de meid kon 't alleen lang niet af. Toe zei den boer: "lk mot ter üt; mao zörg daj vanaovend alles klaor hét". Dat zol veur mekaar kòmme.
De meid zette de soep op, dei 't vleis ter ien. Toe zei de meid: "Jan, now moj mien ook nog efkes selderi'j ien de soep doen". Jan ging nor achtere, slachtte den hond Selderi'j en kwam daor met ien de kökke, hi'j wis bes dat een andere selderi'j bedoeld was. De meid begon te karme: "Jan, wat hei toch aangevange? Atten boer dat heurt dan wudte stapelgek".
's Aoves daor kwam den boer weer aan. Den hond was weg. "Waor is tén?" De meid antwore: "Ik hét tege Jan gezeid: hi'j mos selderi'j ien de soep doen. Toe hétte den hond geslach en dén ien de soep gedaon". Och toe, lieve Maria-Jozef, daor haj de poppen aan 't dansen. Toen mos Jan bi'j den boer kòmme en kreeg ter van onder. Mao Jan zei: "Wij zun overeen gekòmme dat ik ow goed zol diene; ik heb alles gedaon wat de meid gezeid hét en wat hi'j gezeid hét. Wi'j hemmen afgespròke at gi'j ow niet aan de afspraok hiele, dan meuge ik ow de ore afsni'je". Medeen grep Jan 't zwaard van de muur en sloeg den boer btie oren af. "Ziezo, now hei eiges ook wat gi'j mien bruurs gedaon hét".
En toe was 't vetelsel üt. De gek was 't wieste van allemaol.
Onderwerp
AT 1000 - Bargain Not to Become Angry 
AT 1000 - Bargain Not to Become Angry 
ATU 1000 - Contest Not to Become Angry.
ATU 1000 - Contest Not to Become Angry.
Beschrijving
Een jongen gaat bij een zeer gierige boer werken op voorwaarde, dat hij ophoudt met eten als de hond Selderij blaft. Zodoende krijgt hij niet veel te eten en op een keer worden hem de oren afgesneden. Zijn broer vergaat het net zo. Dan gaat de jongste, die voor dom wordt versleten, na lang zeuren en trekt zich niets aan van het geblaf van Selderij noch van het gescheld van de boer. Op een keer moet Jan de meid helpen met soep koken, moet selderij in de pot stoppen, slacht Selderij. De boer is boos en Jan snijdt hem met het zwaard aan de muur de oren af.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.196-197.
Commentaar
Onder TINNEV225 bevindt zich onder de Beeldknop een foto van de heer Derksen, de vader van Elisabeth Haan-Derksen.
Bargain Not to Become Angry
Naam Overig in Tekst
Selderij
Selderij
Jan
Jan
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20