Hoofdtekst
239.
De waren een keer een paar olde minskes: Koekenbri'j en Eerappelbri'j. Zi'j wonen wied in een bos. De man Koekenbri'j had 't toezich op 't bos. Die minse zatte de zwaor veur. Gi'j wet wel hoe dat vroeger ging. De was niet völ te vediene.
De twee minsen hadden een pèèd. Mao dén was zo mager as een lat. Koekenbri'j zei tegen Eerappelbri'j, de vrouw: "Ik gaot dat pèèd vekopen ien Hengelo op de mart. Wi'j motte geld hemme, wi'j könne nie langer meer bestaon, anders mowwe honger li'je."
Goed. Koekenbri'j die geet smarges tegen een uur of drie lopes met 't pèèd: hi'j was zo mager, daor koj de pet wel aan ophange, zon kapstok. "Die wor ie toch niet kwiet", had de vrouw gezeid.
Mao veurdat de man weggeet, had e nog zon klein stukske roggebrood kepot gemaak. Ook had e nog twalef cente. Die goait e de bi'j deur, deur 't roggebrood. 't Pèèd frit dat op. Deur de honger die de had frit e de cente de bi'j op.
Toe ging Koekenbri'j nao die mart. Hi'j kump ien Hengelo aan. Daor lopen allemaol van die joden, echte koopluj um wat te vediene. Zi'j liepen um mao veurbi'j. Hi'j met dat magere pead nève die grote boere met dikke belze. Nao zien pèèd keke ze gaar niet um. Mao daor ienéns mos zien pèèd scheite, een heel klein heupke, hè. Koekenbri'j geet nor um toe en klop um op de rug. "A braaf", zeit e, "braaf". En hi'j geet achter 't pèèd nor 't kleine heupke en geet taor met de vingers deur die stront heer, wao. En toe hult e de hand extra plat.
Drie jode komme de nève. Koekenbri'j leit ieder keer een cent uut de stront op de platte hand. "Braaf", klopt e 't pèèd nog is op de kont. Nog weer eentje. Hi'j hilt de twalef cente door uut. De jode die kieke met eur drieje met grote oge. Toe zeie ze: "Kan dat pèèd geld driete?" "Jao", zeit e, "dat kan zeker geld driete, mor ik het ter gin voer meer veur. Ak voer genoeg had, dan deej ik um noait weg. 't Spiet mien zo. Ik mot um vekope". "Hoe hiet gi'j dan?" "Koekenbri'j. Die ken ie toch wel". "Jao, die kenne wi'j wel. Gi'j woont ien 't bos, he?" "Jao". "Wat moj veur dat pèèd hemme?" "Aj 'm voere wilt en hi'j mik een helen hoop stront, dan köj net zo völ geld vedienen aj hemme wilt".
De jode zeie: "Vooruit mao". Een pèèd was ien die tied tweehonderd gulde weerd. Mao Koekenbri'j kreeg te zo al duzend gulden veur. Hi'j vekoch 'm aan die jode. Met duzend gulde ien de zak kwam e tuus en zei tege de vrouw: "Now kowwe weer vlot lève. Ik het een moaie cent vediend. Now köwwe teminste nog is weer veuruut".
En de jode met dat pèèd nao huus en die smieten den helen bak vol haver. En dat pèèd mao vrète, dat köj wel naogaon, hè. Zon pens, hè. Hi'j was helemaol rond, hi'j had 't nog noait zo goed gehad.
Koekenbri'j zeit tege de vrouw van um: "Ik het ze een betje belazerd. Now zölle ze wel komme. Mor in ieder geval, 't hindert niks. Ik zal met ow afsprèke: Ik het hier twee dezelfde duve, tottelduufkes. At tie luj now komme, en ik zit in 't bos aan 't holt hakke, dan gao gi'j nao boave en dan nem ie een roaie zaddoek, en stèèk tie met een staak boaven uut de schossteen. Ik kiek wel nao de schossteen en at ze der dan zun dan kom ik nao huus met den anderen duuf, die nem ik met".
't Péèd dat schiet. Een hoop man! En die jode mao rure, mao de kwam gin cent uut. Ze zagge der uut as zwijne. En niks gevonde. "Dén vieze vuile Koekenbri'j, dén zölle wi'j kriege. Hette ons moai besodemieterd. Mao now gao we nor um toe. Wi'j zöllen um is pikke".
Een paar dage der op toe ginge ze nor um toe, hè. Komme ze bi'j de vrouw. Kloppe ze aan. Slaon met de vuus op te deur. "Waor is te man?" "De man is ter niet. Hi'j is in 't bos aan 't wark. Een heel end vedder. Ik wet niet waor e zit. Mao moj um dan hemme?" "Wi'j motten 'm hemme, want hi'j het ons moai bedonderd". "Wach mor efkes", zei ze. Zi'j griep tèn duuf en lut tèn los. Dèn vlug de wildernis in. Den eigeste as Koekenbri'j had. En toe geet zi'j nao boave met een staak en stik de roaie zaddoek uut de schossteen. Koekenbri'j ziet dat en kump tuus mee ten duuf zo in de hand. De jode kieke daornao en denken al gaar niet meer aan dat pèèd. "Zeg", zeie ze, "kan dén duuf boodschappe doen?" "Jao", zeit Koekenbri'j, "boodschappe! Ik kan net zun waor ik wil. Dan lut te vrouw um los en dan hilt e mien op". "Vedikke", zeie ze, "dén wille wi'j wel kope. Wat moj veur dat ding hemme?" "Och", zei Koekenbri'j, "ik zun um niet graag kwiet, mor ik zun um geld velège. Wet ie wat? Geef mao vijftienhonderd gulde, dan köj um metnemme". Jode zun van die echte handelsluj en die hadde graag zon duuf. As zi'j örges nao toe moeste, nor 't buteland of zo, dan dure dat zo lang veur ze berichte deurkrege oaver den handel. En now konne ze dat ganwer. Dan deje ze den duuf een briefke aan de poot. En daor ginge de joden heer met ten duuf.
"Ziezo, vrouw", zei Koekenbri'j, "daor hewwe weer vijftienhonderd gulde. Now komme ze wel weer, mao dat maak ik wel ien odder". De jode met ten duuf nao huus toe, hè. Ze doen 'm een briefken aan de poat en sturen 'm van Aaron nao Mozes um berichten oaver te brenge veur den handel. Zi'j hadde al veertien dage gewach, mao den duuf kwam niet weer, koj wel naogaon.
Koekenbri'j zei in die tied: "Vrouw, wet ie wei doet? Ik het een heel olde viool. Dan bind ik ow een varkesblaos met bloed op te bös. Dan gao gi'j daor staon en dan geef ik ow de schuld dat gi'j 't gedaon het. En dan gao 'k nao de laai, griep 't broodmes en stèèk ne'k ter ow neerstèèk. Dan laoj ow valle. 't Bloed stroomp uut te blaos, en daor zölle ze wel van opkieke da'k ow van kant maak. Mao dat hindert niks, want dan begin ik op de viool te strieke en dan stao gi'j weer op".
Veertien dage daornao komme de jode. "Now het e ons toch bi'j de been gehad, now zöw um toch helemaol kauster make. Dat geet zo niet op". Zi'j komme daor aan en griepen 'm bi'j de schouwer. "Wat", zeit e, "mien griepe! Daor is de vrouw potvedomme schuld aan". Hi'j geet nao de laaj; de vrouw die zit taor; en hi'j stik deur de blaos met bloed; de vrouw lut zich valle; en 't bloed stroomp oaver de vloer. De jode stinge zo te kieke, dat hi'j de vrouw kepot gemaak had. "Das niet zo slim", zeit e. "Mot ze mao niet zukke flauwe kul aanvange. Wet ie wat? Ik zal wel effe nao achter gaon, daor he'k nog een olde viool. Daor he'k al zoveul minse met lèvend gemaak, dan maak ik eur ook nog wel weer lèvendig". De jode gleuve alles. Hi'j geet nor achter de kamer in, griep die olde viool en geet speule. Tieterietietie, terietietie, terietietom. Hi'j nom de vrouw op, zetten eur in een stoel en zi'j begon gewoon weer te praote. "Köj gi'j met tie viool minse lèvendig make?" vroege de jode. "0, dat he'k ow net precies al gezeid. Ik het al zovöl minse geholpe. Daor he'k niks gin bezwaor tege. Gi'j mot toch de minse mao helpe. Daor zi'j toch veur in de weald". "Jao mao", zeie de jode, "die viool zouwe hun toch wel hemme wille". "Jao mao, dat ding is veul geld wead", zei Koekenbri'j. "Dén is haos niet te koop. Ik het al zovöl..." "Gi'j mot um ons vekope. Gi'j het ons al zo duk besodemieterd. Now moj ons die viool vekope. Daor zit völ waarde in". "Aj um dan kope wil; ik mot ter völ geld veur hemme. Ik mot altied drieduzend gulde veur dat ding hemme. Anders köj um niet kope"."Das wel wat völ", zei den ene jood. "Dat kan mien niet schèle. Dan kriej 'm niet."
Goed. Koekenbri'j veköch die viool. En de jode nao huus toe. Toe komme ze tuus en zi'j zitte daor in gezelschap met te drie vrouwe van eur. En ze zitte daor te praote, en hemme de viool in den hoek neergezet. En toe griep ter één 't slagersmes en stik zien vrouw in de bös. Zi'j vilt neer. En dén andere nimp zien vrouw. En dén zien vrouw. En zi'j dondere de alledrie neer. Daor ligge ze. Ja, de viool gekrege. En zi'j gingen ok aan 't strieke. Tieterietietie, terietietie, terietietietom. En de jode spölle, en spölle. Mao gin één die lévendig wier. "Probeer gi'j 't dan is". Op 't les 't zweet liep 'm nève de kop. Tieterietietiet, teretietiet. En mao strieken, hè. Mao de vrouwe kwamme nie bi'j. "Now hette ons helemaol besodemetierd. Now geet e der aan".
Jao, dat wis Koetenbri'j wel. Hi'j zei: "Och, ik bun toch al een bejaorde man. Gi'j könt ow now goed redde, vrouw. De cente könne ze ow niet afnemme. Daor blieve ze wel af. Mor ik zal de wel aan motte. Now zölle ze zo wel kommen en make mien van kant. Wat ter met mien gebeurt wet ik niet, mor in ieder geval ze griepe mien wel".
En jaowel heur. Daor komme de joden aan. Ze griepen 'm bi'j den donder. "Now hoef ie niks gin apperate meer te hale en te doen; gi'j het ons zat besodemieterd; der aan". Now steet taor een grote ton. Daor dowwe ze um in, hè. Een biervat, za'k mao zegge, zon zuurkoolston. Daor zat ok een bomgat in veur luch nog. En toe ginge z'um vezupe. Dat wis hi'j. Heel in de verte hadde ze een diepe kolk, een meer. Daor moes hi'j nao toe, wier e nao toe gerold.
Toe zin ze zo ongeveer half weg; toe zette ze de ton de neer en zeit den ene: "Ik mot scheite". "Jao", zeit den anderen jood, "ik ook". Een jood, die zal noait in 't openbaar, in de ope luch, gaon zitte. Heel in de verte hadde ze struuk staon. Ze ginge daor nao toe. Daor ginge ze met eur drieën achter zitten, hè.
Koekenbri'j kiek deur 't bomgat en ziet in de verte een schaopherder. Toe ruup te deur 't bomgat: "Hee, hee". De schaopherder kik, wao. Hi'j lup ter met zon veertig schaope. "Waor kump dat vandan?" "Hee, hee", zeit Koekenbri'j. "Bi'j die ton moj zin". En dén scheper geet nao die ton, h'e. "Wat is ter dan?" zeit e. "Maak tat ding los. Ze wille mien börgemeester make. Mao wi gi'j 't zin?" "Ja", zeit de scheper, "ik zol 't bes wel wille zin. Ik het lang zat met die schaope gelope". "Mao dan moj hier in die ton", zeit Koekenbri'j; "maak 'm dan los". De ton zat zon betje dich. De scheper mik 'm los. Hi'j der uut en dowt dén scheper der in, mik 't ding weer dich. Intussentied komme de joden de weer aan en die rolle nao dat gat toe. Nog zon uur moeze ze rolle. Koekenbri'j geet bi'j die schaopkes staon, hè. Met 't schupke in de hand en een hundje de bi'j. Toe komme ze aan dat gat. Klabats, geet de ton der in met tén scheper, hè. Dén vezoap netuurlijk. Mao toe komme de joden weerum en toe komme ze bi'j Koekenbri'j néve. Ze zien um daor bi'j die schaope staon, wao. Die jode holle toch zo van vee en dat. "Hee", zeie ze, "bu gi'j weer hier? Hoe komp gi'j hier?" "Jao" zeit Koekenbri'j, "ik kan 't ollie niet vetelle. 't Is iets wonderbaarlijks wat ter gebeurd is. Gi'j goaide mien met de ton ien 't water. Toe die ton een betje aan 't zakke was, kon ik kieze wa'k hebbe wol. De liepe pède, koeie. Van alles liep ter. De liepen ok schaope, en toe denk ik: lao'k die schaopkes mao nemme, want die vin 'k moaier. En now stao 'k hier met een trop schaöp". De jode, die keken op. "Is tat waor?" "Gi'j ziet 't toch". En de jode die gaon nor 't gat. "Ploeps", ter in. "Ploeps", ter in. En den ander "ploeps", ter in. Toe ware die de bi'j vezoape. En toe was 't vetelsel uut.
De waren een keer een paar olde minskes: Koekenbri'j en Eerappelbri'j. Zi'j wonen wied in een bos. De man Koekenbri'j had 't toezich op 't bos. Die minse zatte de zwaor veur. Gi'j wet wel hoe dat vroeger ging. De was niet völ te vediene.
De twee minsen hadden een pèèd. Mao dén was zo mager as een lat. Koekenbri'j zei tegen Eerappelbri'j, de vrouw: "Ik gaot dat pèèd vekopen ien Hengelo op de mart. Wi'j motte geld hemme, wi'j könne nie langer meer bestaon, anders mowwe honger li'je."
Goed. Koekenbri'j die geet smarges tegen een uur of drie lopes met 't pèèd: hi'j was zo mager, daor koj de pet wel aan ophange, zon kapstok. "Die wor ie toch niet kwiet", had de vrouw gezeid.
Mao veurdat de man weggeet, had e nog zon klein stukske roggebrood kepot gemaak. Ook had e nog twalef cente. Die goait e de bi'j deur, deur 't roggebrood. 't Pèèd frit dat op. Deur de honger die de had frit e de cente de bi'j op.
Toe ging Koekenbri'j nao die mart. Hi'j kump ien Hengelo aan. Daor lopen allemaol van die joden, echte koopluj um wat te vediene. Zi'j liepen um mao veurbi'j. Hi'j met dat magere pead nève die grote boere met dikke belze. Nao zien pèèd keke ze gaar niet um. Mao daor ienéns mos zien pèèd scheite, een heel klein heupke, hè. Koekenbri'j geet nor um toe en klop um op de rug. "A braaf", zeit e, "braaf". En hi'j geet achter 't pèèd nor 't kleine heupke en geet taor met de vingers deur die stront heer, wao. En toe hult e de hand extra plat.
Drie jode komme de nève. Koekenbri'j leit ieder keer een cent uut de stront op de platte hand. "Braaf", klopt e 't pèèd nog is op de kont. Nog weer eentje. Hi'j hilt de twalef cente door uut. De jode die kieke met eur drieje met grote oge. Toe zeie ze: "Kan dat pèèd geld driete?" "Jao", zeit e, "dat kan zeker geld driete, mor ik het ter gin voer meer veur. Ak voer genoeg had, dan deej ik um noait weg. 't Spiet mien zo. Ik mot um vekope". "Hoe hiet gi'j dan?" "Koekenbri'j. Die ken ie toch wel". "Jao, die kenne wi'j wel. Gi'j woont ien 't bos, he?" "Jao". "Wat moj veur dat pèèd hemme?" "Aj 'm voere wilt en hi'j mik een helen hoop stront, dan köj net zo völ geld vedienen aj hemme wilt".
De jode zeie: "Vooruit mao". Een pèèd was ien die tied tweehonderd gulde weerd. Mao Koekenbri'j kreeg te zo al duzend gulden veur. Hi'j vekoch 'm aan die jode. Met duzend gulde ien de zak kwam e tuus en zei tege de vrouw: "Now kowwe weer vlot lève. Ik het een moaie cent vediend. Now köwwe teminste nog is weer veuruut".
En de jode met dat pèèd nao huus en die smieten den helen bak vol haver. En dat pèèd mao vrète, dat köj wel naogaon, hè. Zon pens, hè. Hi'j was helemaol rond, hi'j had 't nog noait zo goed gehad.
Koekenbri'j zeit tege de vrouw van um: "Ik het ze een betje belazerd. Now zölle ze wel komme. Mor in ieder geval, 't hindert niks. Ik zal met ow afsprèke: Ik het hier twee dezelfde duve, tottelduufkes. At tie luj now komme, en ik zit in 't bos aan 't holt hakke, dan gao gi'j nao boave en dan nem ie een roaie zaddoek, en stèèk tie met een staak boaven uut de schossteen. Ik kiek wel nao de schossteen en at ze der dan zun dan kom ik nao huus met den anderen duuf, die nem ik met".
't Péèd dat schiet. Een hoop man! En die jode mao rure, mao de kwam gin cent uut. Ze zagge der uut as zwijne. En niks gevonde. "Dén vieze vuile Koekenbri'j, dén zölle wi'j kriege. Hette ons moai besodemieterd. Mao now gao we nor um toe. Wi'j zöllen um is pikke".
Een paar dage der op toe ginge ze nor um toe, hè. Komme ze bi'j de vrouw. Kloppe ze aan. Slaon met de vuus op te deur. "Waor is te man?" "De man is ter niet. Hi'j is in 't bos aan 't wark. Een heel end vedder. Ik wet niet waor e zit. Mao moj um dan hemme?" "Wi'j motten 'm hemme, want hi'j het ons moai bedonderd". "Wach mor efkes", zei ze. Zi'j griep tèn duuf en lut tèn los. Dèn vlug de wildernis in. Den eigeste as Koekenbri'j had. En toe geet zi'j nao boave met een staak en stik de roaie zaddoek uut de schossteen. Koekenbri'j ziet dat en kump tuus mee ten duuf zo in de hand. De jode kieke daornao en denken al gaar niet meer aan dat pèèd. "Zeg", zeie ze, "kan dén duuf boodschappe doen?" "Jao", zeit Koekenbri'j, "boodschappe! Ik kan net zun waor ik wil. Dan lut te vrouw um los en dan hilt e mien op". "Vedikke", zeie ze, "dén wille wi'j wel kope. Wat moj veur dat ding hemme?" "Och", zei Koekenbri'j, "ik zun um niet graag kwiet, mor ik zun um geld velège. Wet ie wat? Geef mao vijftienhonderd gulde, dan köj um metnemme". Jode zun van die echte handelsluj en die hadde graag zon duuf. As zi'j örges nao toe moeste, nor 't buteland of zo, dan dure dat zo lang veur ze berichte deurkrege oaver den handel. En now konne ze dat ganwer. Dan deje ze den duuf een briefke aan de poot. En daor ginge de joden heer met ten duuf.
"Ziezo, vrouw", zei Koekenbri'j, "daor hewwe weer vijftienhonderd gulde. Now komme ze wel weer, mao dat maak ik wel ien odder". De jode met ten duuf nao huus toe, hè. Ze doen 'm een briefken aan de poat en sturen 'm van Aaron nao Mozes um berichten oaver te brenge veur den handel. Zi'j hadde al veertien dage gewach, mao den duuf kwam niet weer, koj wel naogaon.
Koekenbri'j zei in die tied: "Vrouw, wet ie wei doet? Ik het een heel olde viool. Dan bind ik ow een varkesblaos met bloed op te bös. Dan gao gi'j daor staon en dan geef ik ow de schuld dat gi'j 't gedaon het. En dan gao 'k nao de laai, griep 't broodmes en stèèk ne'k ter ow neerstèèk. Dan laoj ow valle. 't Bloed stroomp uut te blaos, en daor zölle ze wel van opkieke da'k ow van kant maak. Mao dat hindert niks, want dan begin ik op de viool te strieke en dan stao gi'j weer op".
Veertien dage daornao komme de jode. "Now het e ons toch bi'j de been gehad, now zöw um toch helemaol kauster make. Dat geet zo niet op". Zi'j komme daor aan en griepen 'm bi'j de schouwer. "Wat", zeit e, "mien griepe! Daor is de vrouw potvedomme schuld aan". Hi'j geet nao de laaj; de vrouw die zit taor; en hi'j stik deur de blaos met bloed; de vrouw lut zich valle; en 't bloed stroomp oaver de vloer. De jode stinge zo te kieke, dat hi'j de vrouw kepot gemaak had. "Das niet zo slim", zeit e. "Mot ze mao niet zukke flauwe kul aanvange. Wet ie wat? Ik zal wel effe nao achter gaon, daor he'k nog een olde viool. Daor he'k al zoveul minse met lèvend gemaak, dan maak ik eur ook nog wel weer lèvendig". De jode gleuve alles. Hi'j geet nor achter de kamer in, griep die olde viool en geet speule. Tieterietietie, terietietie, terietietom. Hi'j nom de vrouw op, zetten eur in een stoel en zi'j begon gewoon weer te praote. "Köj gi'j met tie viool minse lèvendig make?" vroege de jode. "0, dat he'k ow net precies al gezeid. Ik het al zovöl minse geholpe. Daor he'k niks gin bezwaor tege. Gi'j mot toch de minse mao helpe. Daor zi'j toch veur in de weald". "Jao mao", zeie de jode, "die viool zouwe hun toch wel hemme wille". "Jao mao, dat ding is veul geld wead", zei Koekenbri'j. "Dén is haos niet te koop. Ik het al zovöl..." "Gi'j mot um ons vekope. Gi'j het ons al zo duk besodemieterd. Now moj ons die viool vekope. Daor zit völ waarde in". "Aj um dan kope wil; ik mot ter völ geld veur hemme. Ik mot altied drieduzend gulde veur dat ding hemme. Anders köj um niet kope"."Das wel wat völ", zei den ene jood. "Dat kan mien niet schèle. Dan kriej 'm niet."
Goed. Koekenbri'j veköch die viool. En de jode nao huus toe. Toe komme ze tuus en zi'j zitte daor in gezelschap met te drie vrouwe van eur. En ze zitte daor te praote, en hemme de viool in den hoek neergezet. En toe griep ter één 't slagersmes en stik zien vrouw in de bös. Zi'j vilt neer. En dén andere nimp zien vrouw. En dén zien vrouw. En zi'j dondere de alledrie neer. Daor ligge ze. Ja, de viool gekrege. En zi'j gingen ok aan 't strieke. Tieterietietie, terietietie, terietietietom. En de jode spölle, en spölle. Mao gin één die lévendig wier. "Probeer gi'j 't dan is". Op 't les 't zweet liep 'm nève de kop. Tieterietietiet, teretietiet. En mao strieken, hè. Mao de vrouwe kwamme nie bi'j. "Now hette ons helemaol besodemetierd. Now geet e der aan".
Jao, dat wis Koetenbri'j wel. Hi'j zei: "Och, ik bun toch al een bejaorde man. Gi'j könt ow now goed redde, vrouw. De cente könne ze ow niet afnemme. Daor blieve ze wel af. Mor ik zal de wel aan motte. Now zölle ze zo wel kommen en make mien van kant. Wat ter met mien gebeurt wet ik niet, mor in ieder geval ze griepe mien wel".
En jaowel heur. Daor komme de joden aan. Ze griepen 'm bi'j den donder. "Now hoef ie niks gin apperate meer te hale en te doen; gi'j het ons zat besodemieterd; der aan". Now steet taor een grote ton. Daor dowwe ze um in, hè. Een biervat, za'k mao zegge, zon zuurkoolston. Daor zat ok een bomgat in veur luch nog. En toe ginge z'um vezupe. Dat wis hi'j. Heel in de verte hadde ze een diepe kolk, een meer. Daor moes hi'j nao toe, wier e nao toe gerold.
Toe zin ze zo ongeveer half weg; toe zette ze de ton de neer en zeit den ene: "Ik mot scheite". "Jao", zeit den anderen jood, "ik ook". Een jood, die zal noait in 't openbaar, in de ope luch, gaon zitte. Heel in de verte hadde ze struuk staon. Ze ginge daor nao toe. Daor ginge ze met eur drieën achter zitten, hè.
Koekenbri'j kiek deur 't bomgat en ziet in de verte een schaopherder. Toe ruup te deur 't bomgat: "Hee, hee". De schaopherder kik, wao. Hi'j lup ter met zon veertig schaope. "Waor kump dat vandan?" "Hee, hee", zeit Koekenbri'j. "Bi'j die ton moj zin". En dén scheper geet nao die ton, h'e. "Wat is ter dan?" zeit e. "Maak tat ding los. Ze wille mien börgemeester make. Mao wi gi'j 't zin?" "Ja", zeit de scheper, "ik zol 't bes wel wille zin. Ik het lang zat met die schaope gelope". "Mao dan moj hier in die ton", zeit Koekenbri'j; "maak 'm dan los". De ton zat zon betje dich. De scheper mik 'm los. Hi'j der uut en dowt dén scheper der in, mik 't ding weer dich. Intussentied komme de joden de weer aan en die rolle nao dat gat toe. Nog zon uur moeze ze rolle. Koekenbri'j geet bi'j die schaopkes staon, hè. Met 't schupke in de hand en een hundje de bi'j. Toe komme ze aan dat gat. Klabats, geet de ton der in met tén scheper, hè. Dén vezoap netuurlijk. Mao toe komme de joden weerum en toe komme ze bi'j Koekenbri'j néve. Ze zien um daor bi'j die schaope staon, wao. Die jode holle toch zo van vee en dat. "Hee", zeie ze, "bu gi'j weer hier? Hoe komp gi'j hier?" "Jao" zeit Koekenbri'j, "ik kan 't ollie niet vetelle. 't Is iets wonderbaarlijks wat ter gebeurd is. Gi'j goaide mien met de ton ien 't water. Toe die ton een betje aan 't zakke was, kon ik kieze wa'k hebbe wol. De liepe pède, koeie. Van alles liep ter. De liepen ok schaope, en toe denk ik: lao'k die schaopkes mao nemme, want die vin 'k moaier. En now stao 'k hier met een trop schaöp". De jode, die keken op. "Is tat waor?" "Gi'j ziet 't toch". En de jode die gaon nor 't gat. "Ploeps", ter in. "Ploeps", ter in. En den ander "ploeps", ter in. Toe ware die de bi'j vezoape. En toe was 't vetelsel uut.
Onderwerp
AT 1539 - Cleverness and Gullibility 
AT 1539 - Cleverness and Gullibility 
ATU 1539 - Cleverness and Gullibility.
ATU 1539 - Cleverness and Gullibility.
Beschrijving
De arme Koekenbrij gaat met zijn armzalige knol naar de markt in Hengelo, maar geeft eerst het beest een stuk roggebrood vermengd met 12 centen te eten. Op de markt wil niemand zijn scharminkel kopen, maar dan moet het paard schijten en Koekenbrij roert erdoor en haalt er centen uit. Drie Joden kijken er verbaasd naar en willen het paard kopen, geven er 1000 gulden voor, sluiten het thuis met een hoop vreten op en komen dan erachter dat ze beet genomen zijn en gaan naar Koekenbrij, die met zijn vrouw heeft afgesproken naar huis te komen als zij uit de schoorsteen vlagt. Ze laat een duif los en Koekenbrij komt met een identieke duif uit het bos en verkoopt deze bode voor 1500 gulden aan de Joden, die na twee weken weer boos naar Koekenbrij gaat, die zijn vrouw een bloedblaas heeft omgedaan en plots in de borst steekt. Ze valt bloedend neer, maar hij wekt haar op met zijn viool, die hij voor 3000 gulden aan de Joden verkoopt, die hun vrouwen overhoop steken, vergeefs fiedelen, kwaad Koekenbrij in een ton stoppen en gaan verzuipen. Ze moeten echter schijten, laten de ton alleen en Koekenbrij roept naar een langskomend schaper of hij burgemeester wil worden en wisselt met hem van plaats. Met de kudde schapen komt hij de Joden tegen, die hem geloven als hij zegt ze in het water te hebben gevonden, springen er ook in en verzuipen.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.217-220.
Commentaar
Cleverness and Gullibility
Naam Overig in Tekst
Koekenbrij
Koekenbrij
Aardappelbrij
Aardappelbrij
Joden
Joden
Mozes
Mozes
Aaron
Aaron
Naam Locatie in Tekst
Hengelo
Hengelo
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20