TINNEV303 - De Lange Lente

289. DE LANGE LENTE
Lang geleje lèèfden der op een klein boerderi'jke een man en een vrouw. Narus was al zestig jaor en zien vrouw Leen had bi'jnao dezelfde lèèftied. 't Waren een paar goeie en eerlijke minse, mao zi'j waren arg dom. Ze harre vier melkbeeste, een eenwinter en twee kélfkes. Ook een old mager peadje; en ien 't schot lei een zog met keujes; en daornéve nog een schot met een trop engelanders. Een vieftig hoender liepe los um 't huus en harren oaveral vri'je toegang; 's nachs zatte ze op de zulder boave de beeste. Dat bezörge de beeste, en ook aan Narus en Leen, wel is völ jök.
Narus was zunig; Leen was krek andersum. Narus har alried een half pond tebak van zeuvetien cent van Theodorus Niemeyer veur den bozem staon. Hi'j kon lang met een pruum doen. Veur 't ète stoppe hi'j um ien de tabaksdeus. Nao 't ète dowwe hi'j um eers efkes ien de tebak; 't ni'je jeske gaf de proem dan weer genog pit. Zo was Narus altied ève zunig. Zien vrouw Leen kon 't geld, as ze teminste wat har, heel gemakkelijk misse. Zi'j koch graag wat ni'js; ook graag van die snipsnapperi'j. As Narus een paar cente har, dan dos hi'j die niet ien de kas of op de berreplank te legge, want Leen wis te dan völ te gauw raod met.
Ien de late hars, toe 't grès op was, har Narus een koe dén dreug was aan de Lange Jöd vekoch. En aan Sallie harre een paar engelanders vekoch. Hi'j har toe een paar cente bi'j mekaar veur de lange lente, de slechte tied van 't jaor, want dan wier de weinig geld gebeurd. Hi'j prakkeziere der oaver waor hi'j 't geld kon vestoppe, zodat Leen de niet bi'j kon.
Narus zoch zich een olde iesdere pot, grave een gat ien de koestal, en stoppe daor de pot met geld diep ien weg. "Daor zit 't goed", doch Narus, "Leen wet ter niks van, waor ik 't geld gelaoten het".
Mor 't kwam anders uut. Leen was op de gööt aan 't kénne. Ni'jschierig as vrollie zun kék ze deur een reet van de deur, toe Narus ien de koestal aan 't grave was. 's Middags onder 't ète vroeg ze aan Narus: "Wat harre gi'j ien de koestal toch te grave?" "Och", zei Narus, "ik hét daor wat old iesder ien de grond gestop veur de lange lente".
De ging een tied oaverhén.
Op een kier was Narus op de Hoge Kamp aan 't bouwe; Leen was ien de kökken aan 't eapels schelle. Opéns kwam der een keal met een mas op de rug. "Goeie marge, vrouw", zei e. "Is ter nog wat te vediene? Ik hét moaie schilderi'je bi'j mien. Ak rondkiek zo'k zegge daj de nog wel wat könt gebruke". "Pak ze mao niet uut", zei Leen, "want ik hét toch gin geld". "Luuster is", zei de keal, "umdat gi'j 't bunt, wi'k ook wel toese. Hei gin koper of old iesder?" "Jaowel", zei Leen. "Narus het ien de koestal wat begrave. Hi'j zei dat was veur de lange lente". "Dat kump goed uut", zeit de keal, "want ik bun de Lange Lente. Wies 't mien mao, dan graaf ik 't te wel uut". De vrouw gaf um een schup, nom um met nao de dèèl en zei: "Daor ien den hoek van de koestal mot 't zitte". Ien de tied dat de keal aan 't grave was ging Leen een pötje koffie zette en wiejer met 't eapels schelle.
De keal von de pot. Hi'j kon zien ogen haos niet gleuve, toe te al dat geld zag. Hi'j zette de pot bute klaor en ging toe weer nao binne. "Zo", zei e. "Ik het 't iezer gevonne. Umdat gi'j 't bunt, mag ie al de schilderi'je holde. Dan hoef ik te niet langer met te pokkele". Leen sprong ien 't rond; zo bli'j was ze de met.
Nao de vrouw bedank te hemme ging de keal met de olde pot en de lege mas weer wieier.
Leen hieng de kökke vol schilderi'je. Toe Narus um twalef uur nor huus kwam um te ète, kékke zich de ogen uut. "Hoe vin ie dan now onze kökke?" vroeg zien vrouw. "Waor hei 't geld vandan gehaald um dat allemaol te betale?" vroeg Narus op zien beurt. "Geld ha'k niet neudig. De keal gaf mien al deze schilderi'je veur 't betje old iezer dat gi'j begraven harre ien de koestal". "Vrouw, vrouw", karme Narus, "now buw al ons geld kwiet". "Mao gi'j hét toch gezeid dat gi'j 't iesder wolle beware veur de lange lente en den koopman zei dat hi'j de Lange Lente was". "Wat hét ten vieze keal ow te pakke gat. Waor motte wi'j now ien 't veurjaor van lève? Is de keal al lang vot?"
Narus hale 't pead weer uut te stal en galopiere de weg op en 't bos ien.
Een heel end ien 't bos zag Narus achter een wal met achter struuk een keal zitte. Hi'j sprong van het pead en vroeg of hi'j ook een keal har gezien met een mas op de pokkel en met een iesdere pot aan de hand. "Jao", zei de keal. "Een half uur geleje is zo iemand hier nève gekomme. Zal ik ter efkes met ow pead achter aan gaon? Ik ken um bèter as gi'j. Dan mot gi'j efkes op deze pet passe. Daor zit mien vogel des levens onder". Dat wol Narus wel. "Wes veurzichtig", zei de keal. "En kiek niet onder de pet. As ik niet gauw genog weerum bun, dan mag ie at te zon ondergeet veurzichtig onder de pet taste. Denk trum, niet eerder. Gi'j meug de vogel veurzichtig pakke en um vasholle, tot ik weerum bun".
De keal sprong op 't pead en galoppiere weg. Narus zat op de kni'je nève de pet met de vogel des levens.
De keal was al een moaien hot weg en Narus zat nog mor ummer te wachte. Eindelijk begon 't tegen den aovend te lope. Narus doch: "At ten vieze keal de met mien pead vandeur is, dan is de vogel des levens veur mien. Dan hol ik dén". Now was 't zo laat. Narus hiel één hand op de pet en vule met de andere hand de veurzichtig onder. Hi'j vule iets heel weeks. Toe hi'j doch: "Now hek um", toe lichtte hi'j de pet op en zag ienplaats van een mus een brunen hoop. "Verdomme, een hoop stront", grommen hi'j kwaod ien zien eige! Hi'j poetse de vingers af aan een gréspol en ging toe lopend weer op huus aan. "Dén vieze keal, dén daor achter de struuk uut de boks is gewes, mot den eigeste keal zun dén Leen te pakken hét gehad. Now buk 't pead ook nog kwiet".
Leen was bli'j, toe ze Narus weer zag. Ze was al bang gewes, dat hi'j verongeluk zol zun. "Hei den keal nog gekrege? En hei 't geld weerum?" "Vrouw, praot te mien niet oaver". Dén vieze keal hét eers ow te pakke gehad en daorna mien. Hi'j is te vandeur met ons pead. Ik bun net zo dom gewes as gi'j. Lao we de mao niet meer oaver praote".

AT 1541 - For the Long Winter    AT 1541 - For the Long Winter   

ATU 1541 - For the Long Winter.    ATU 1541 - For the Long Winter.   

AT 1528 - Holding Down the Hat    AT 1528 - Holding Down the Hat   

ATU 1528 - Holding Down the Hat.    ATU 1528 - Holding Down the Hat.   

VDK 1528 - Holding Down the Hat    VDK 1528 - Holding Down the Hat   

Narus en Leen, eerlijke, maar domme mensen van een jaar of zestig, wonen op een boerderijtje. Narus is zuinig, Leen niet en als Narus wat geld verdiend heeft, begraaft hij het in een ijzeren pot in de koestal, maar Leen ziet hem graven en vraagt later wat hij deed. Hij zegt wat oud ijzer in de grond te hebben gestopt voor de lange lente. Naderhand komt een marskramer met schilderijen, maar Leen heeft geen geld. Hij neemt ook koper of oud ijzer en Leen vertelt, dat Narus in de koestal oud ijzer heeft begraven voor de lange lente. De man zegt de Lange Lente te zijn, waarop ze hem de plek in de stal wijst en een schop geeft en koffie gaat zetten. De kerel kijkt zijn ogen uit bij het zien van al dat geld en laat al zijn schilderijen bij Leen, die ze ophangt. Narus kijkt zijn ogen uit en vraagt hoe ze dat betaald heeft. Ze zegt het oude ijzer aan de Lange Lente gegeven te hebben, waarop Narus hem te paard achterna gaat. Hij ziet een man, die een hoed op de grond gedrukt houdt, en vraagt of hij iemand gezien heeft, leent hem zijn paard om de marskramer te achtervolgen, terwijl hij de hoed overneemt met eronder de "vogel des levens". Als de man niet terugkomt, voelt hij onder de hoed naar de mus en grijpt in de stront, weet dat ook hij door de marskramer is beetgenomen en gaat terug naar Leen, wil er niet meer over praten.

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.243-244.

1974

For the Long Winter & AT 1528: Holding down the Hat

Leen    Leen   

Theodorus Niemeyer    Theodorus Niemeyer   

Lange Jöd    Lange Jöd   

Sallie    Sallie   

Hoge Kamp    Hoge Kamp   

Lange Lente    Lange Lente   

Narus    Narus   

2013-03-01 14:46:20