Hoofdtekst
Ellert en Brammert wienen twa reuzen. Dy wennen yn Drinte op 'e heide. It wienen rovers. Op in kear gong Ellert der op út. Doe seach er in fanke, dy nom er stikem mei.
Dat fanke moest dêr alle wurk by dy rovers dwaen.
Op in kear sei Ellert tsjin har: "Dû mast my skeare." En doe joech er har it skearmes yn hannen. Mar doe snijde it fanke him gau de strôtte troch. Doe wie Ellert dea.
Doe naeide it fanke út. Sy roan sa hurd as se mar koe.
Doe sette de oare rover, Brammert, har nei. Mar hy hat har net ynhelle. Sy is him ûntkom.
Dat fanke moest dêr alle wurk by dy rovers dwaen.
Op in kear sei Ellert tsjin har: "Dû mast my skeare." En doe joech er har it skearmes yn hannen. Mar doe snijde it fanke him gau de strôtte troch. Doe wie Ellert dea.
Doe naeide it fanke út. Sy roan sa hurd as se mar koe.
Doe sette de oare rover, Brammert, har nei. Mar hy hat har net ynhelle. Sy is him ûntkom.
Beschrijving
De reuzen Ellert en Brammert zijn rovers op de hei in Drente. Ellert neemt een keer een meisje mee die alles voor hen moet doen. Bij het scheren snijdt ze de keel van Ellert door en hij is dood. Het meisje vlucht en ontkomt aan Brammert die de achtervolging inzet.
Bron
Collectie Jaarsma, verslag 609, verhaal 2
Commentaar
Commentaar van Theo Meder bij de uitzending van Willem Wever (NCRV, najaar 2005):
4. Ellert en Brammert (Drente)
Het is een mooi verhaal, maar niet echt gebeurd natuurlijk. In de eerste plaats omdat reuzen nooit hebben bestaan.
Maar het verhaal klopt ook niet:
• wordt er nooit eens iemand vermist?
• gaan mensen overdag nooit op zoek naar de vermisten?
• die hut van Ellert en Brammert zou in werkelijkheid toch eens ontdekt moeten zijn?
• wat moesten Ellert en Brammert met al die rijkdommen? Ze konden ze toch niet verkopen of uitgeven.
• waarom sloopt Ellert het huis van Jaantien niet om haar alsnog te vangen? Zou voor een reus toch een koud kunstje zijn.
De sage van Ellert en Brammert is een verzonnen verhaal met twee functies: ten eerste is het een verklaringsverhaal, en ten tweede is het een waarschuwingsverhaal.
1. De snede of inkeping in de deur komt voor in veel Drentse deuren. Het was een ornament en werd 'stiepel' genoemd. Het verhaal verklaart als het ware hoe de stiepel is ontstaan: door een bijl (hetzelfde motief komt ook in de Gelderse sage van de Witte Wieven voor). Maar dat is natuurlijk een mooie verklaring achteraf. Daarnaast wordt er een verklaring gegeven waarom Orverlterveen niet meer bestaat. In werkelijkheid is het dorpje tijdens de Tachtigjarige Oorlog ten onder gegaan.
2. Het is een griezelverhaal dat mensen en kinderen moet waarschuwen. Namelijk dat het gevaarlijk was - zeker 's nachts - om in je eentje buiten het dorp te lopen, op de heide: er waren wel geen reuzen, maar gevaarlijke rovers zaten er wel. En mensen geloofden vroeger ook nog in bovennatuurlijke wezens als plaaggeesten en dwaallichten. Het verhaal leert de luisteraars een lesje over de onveiligheid van de wilde natuur: je kunt er maar beter niet 's nachts in je eentje gaan lopen, want je zou door rovers gevangen of zelfs vermoord kunnen worden.
Wat Willem Wever niet vertelt, is dat er in Drente een Ellertsveld en een Brammertshoop zijn. Deze geografische namen zouden wel eens de aanleiding kunnen zijn geweest om een verhaal over de rovers Ellert en Brammert te verzinnen.
De stiepel, de ondergang van Orverlterveen, rovers, Ellertsveld en Brammertshoop: voldoende ingrediënten om er een spannend verhaal bij te verzinnen.
4. Ellert en Brammert (Drente)
Het is een mooi verhaal, maar niet echt gebeurd natuurlijk. In de eerste plaats omdat reuzen nooit hebben bestaan.
Maar het verhaal klopt ook niet:
• wordt er nooit eens iemand vermist?
• gaan mensen overdag nooit op zoek naar de vermisten?
• die hut van Ellert en Brammert zou in werkelijkheid toch eens ontdekt moeten zijn?
• wat moesten Ellert en Brammert met al die rijkdommen? Ze konden ze toch niet verkopen of uitgeven.
• waarom sloopt Ellert het huis van Jaantien niet om haar alsnog te vangen? Zou voor een reus toch een koud kunstje zijn.
De sage van Ellert en Brammert is een verzonnen verhaal met twee functies: ten eerste is het een verklaringsverhaal, en ten tweede is het een waarschuwingsverhaal.
1. De snede of inkeping in de deur komt voor in veel Drentse deuren. Het was een ornament en werd 'stiepel' genoemd. Het verhaal verklaart als het ware hoe de stiepel is ontstaan: door een bijl (hetzelfde motief komt ook in de Gelderse sage van de Witte Wieven voor). Maar dat is natuurlijk een mooie verklaring achteraf. Daarnaast wordt er een verklaring gegeven waarom Orverlterveen niet meer bestaat. In werkelijkheid is het dorpje tijdens de Tachtigjarige Oorlog ten onder gegaan.
2. Het is een griezelverhaal dat mensen en kinderen moet waarschuwen. Namelijk dat het gevaarlijk was - zeker 's nachts - om in je eentje buiten het dorp te lopen, op de heide: er waren wel geen reuzen, maar gevaarlijke rovers zaten er wel. En mensen geloofden vroeger ook nog in bovennatuurlijke wezens als plaaggeesten en dwaallichten. Het verhaal leert de luisteraars een lesje over de onveiligheid van de wilde natuur: je kunt er maar beter niet 's nachts in je eentje gaan lopen, want je zou door rovers gevangen of zelfs vermoord kunnen worden.
Wat Willem Wever niet vertelt, is dat er in Drente een Ellertsveld en een Brammertshoop zijn. Deze geografische namen zouden wel eens de aanleiding kunnen zijn geweest om een verhaal over de rovers Ellert en Brammert te verzinnen.
De stiepel, de ondergang van Orverlterveen, rovers, Ellertsveld en Brammertshoop: voldoende ingrediënten om er een spannend verhaal bij te verzinnen.
Naam Overig in Tekst
Ellert 
Ellert 
Brammert
Brammert
Naam Locatie in Tekst
Drente
Drente
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21