Hoofdtekst
Doe hi te scepe gaen began,
Vant hi thooft van eenen doden man
Voor hem ligghende up tsant:
140 Die vloet dreeft an tlant.
Dat hooft was arde groot:
Nye en sach hi des ghenoot;
Dat voor hooft was hem breet
Wel vijf voete, God weet.
145 Doe bemaendijt wel diere
Bi Gode, vele sciere,
Dat hi hem dade verstaen,
Hoe zijn leven was ghedaen.
Thooft jeghen Brandane sprac
150 Ende seide: "al doet mi onghemac,
Ic wilt di segghen saen,
Hoe mijn leven was ghedaen:
Ic was een heydin man;
Om mijn ghewin quam ic daer an,
155 Dat ic arde dicwile woet
Over des zeewes vloet.
Ic was groot ende stranc
Ende ic was wel C voete lanc;
Dus woedic in die diepe zee
160 Ende dede den ghenen wee,
Die hier up die zee baren
Met scepen wilden varen:
Hem nam ic have ende goet.
Eens so wies zeere die vloet
165 Met eenen storme, die was stranc.
Al haddic ghesijn noch so lanc,
Ic en hadde niet vonden gront,
Daer ic teerst toter borst in stont.
Doe en conste ics niet ghenesen:
170 Dus moeste mijn sterfdach wesen,
Also van allen dinghen moet,
Sijn si quaet ofte goet,
Sonder die pine der hellen,
Daer die zielen in quellen,
175 Ende daer si sonder eenich hende
Dooghen wee ende allende,
Ende ooc dat paradijs,
Dat den saleghen es wijs,
Daer si hebben eewelike
180 Die bliscap arde rike."
Doe sprac Sente Brandaen
Weder arde saen:
"Of ic Gode verbidden can,
Dat hi hu weder hus lives jan",
185 Sprac Sente Brandaen,
"Soutstu doopzel willen ontfaen
Ende pinen om die Gods hulde?
Ic verghave di dine sculde.
So mach di werden wijs,
190 Dat eeweghe paradijs."
Doe sprac die heydin man:
"Moestic weder sterven dan?"
"Ja ghi", sprac Sente Brandaen,
"Dies en mochti niet ontgaen."
195 Doe sprac die heydin man:
"Of ic mi doopte ende ic dan
Niet en conste wederstaen,
Ic en worde den viant onderdaen.
Hi pijnt hem nacht ende dach,
200 Hoe hi den meinsche bedrieghen mach.
Of hi mi maecte so lief
Den scat, dat ic ware een dief;
Ende ic dade al sulke werke,
Die onse sceppere verbiedet sterke,
205 Dan soudemen ter hellen
{6} Mine ziele vele mee quellen,
Dan so nu ghequellet es;
|180rb| Dies bem ic wel ghewes;
Want die doopzel hebben ontfaen
210 Enter Gods wet af staen,
Also scriftuere leert hier,
Die ziele wert int helsche vier
Vele meer ghepinet al te fel,
Dan wi zijn, dat weet ic wel.
215 Want ons niemen en leert
No te zijnre wetten keert.
Dus vreesic, waert dat ic doopsel ontfinghe
Ende mijnre wet dan af ghinge,
Waert vrouch of spade,
220 Bi des viants quade rade,
Omme have ofte om goet,
Also menich meinsche doet,
Dat men mi dan ter hellen
Vele mee soude quellen,
225 Dan ic nu ghepijnt bin;
Want mine ghelike pijntmen min,
Dan die doopsel hebben ontfaen
Ende harer wet af zijn ghegaen.
Nochtan so vreesic mee die noot,
230 Die mi weder soude doen die doot,
Wanneer so weder tote mi quame,
Ende soe mi bename
Beede sitten ende staen
Ende loopen ende gaen
235 Ende heten ende drincken
Ende spreken ende ghedincken
Horen ende spreken,
Ende mine aderen souden breken,
Ende mine ziele soude varen
240 Weder ter aermer scaren.
Al ware al de weerelt dijn,
Ende soe ooc ware root ghuldijn,
Ende ghise mi mocht gheven
Ende daer toe met blischepen soude leven
245 Noch IIm der jaren,
Ic en naemse niet te waren,
Dies ghelooft, dor den noot;
So sterc es die pijne der doot.
Dies willic weder varen
250 Te mijnre aermer scaren
In die deemsternesse."
"So vare dan ghewesse,
Daert di God jonne, saen",
Sprac de goede Sente Brandaen.
255 Dus voer die heydin man,
Aldaer hem God ghejan,
Ter stede daer God woude.
Sente Brandaen keerde houde
Te scepe om sinen noot,
260 Also hem God selve gheboot.
Vant hi thooft van eenen doden man
Voor hem ligghende up tsant:
140 Die vloet dreeft an tlant.
Dat hooft was arde groot:
Nye en sach hi des ghenoot;
Dat voor hooft was hem breet
Wel vijf voete, God weet.
145 Doe bemaendijt wel diere
Bi Gode, vele sciere,
Dat hi hem dade verstaen,
Hoe zijn leven was ghedaen.
Thooft jeghen Brandane sprac
150 Ende seide: "al doet mi onghemac,
Ic wilt di segghen saen,
Hoe mijn leven was ghedaen:
Ic was een heydin man;
Om mijn ghewin quam ic daer an,
155 Dat ic arde dicwile woet
Over des zeewes vloet.
Ic was groot ende stranc
Ende ic was wel C voete lanc;
Dus woedic in die diepe zee
160 Ende dede den ghenen wee,
Die hier up die zee baren
Met scepen wilden varen:
Hem nam ic have ende goet.
Eens so wies zeere die vloet
165 Met eenen storme, die was stranc.
Al haddic ghesijn noch so lanc,
Ic en hadde niet vonden gront,
Daer ic teerst toter borst in stont.
Doe en conste ics niet ghenesen:
170 Dus moeste mijn sterfdach wesen,
Also van allen dinghen moet,
Sijn si quaet ofte goet,
Sonder die pine der hellen,
Daer die zielen in quellen,
175 Ende daer si sonder eenich hende
Dooghen wee ende allende,
Ende ooc dat paradijs,
Dat den saleghen es wijs,
Daer si hebben eewelike
180 Die bliscap arde rike."
Doe sprac Sente Brandaen
Weder arde saen:
"Of ic Gode verbidden can,
Dat hi hu weder hus lives jan",
185 Sprac Sente Brandaen,
"Soutstu doopzel willen ontfaen
Ende pinen om die Gods hulde?
Ic verghave di dine sculde.
So mach di werden wijs,
190 Dat eeweghe paradijs."
Doe sprac die heydin man:
"Moestic weder sterven dan?"
"Ja ghi", sprac Sente Brandaen,
"Dies en mochti niet ontgaen."
195 Doe sprac die heydin man:
"Of ic mi doopte ende ic dan
Niet en conste wederstaen,
Ic en worde den viant onderdaen.
Hi pijnt hem nacht ende dach,
200 Hoe hi den meinsche bedrieghen mach.
Of hi mi maecte so lief
Den scat, dat ic ware een dief;
Ende ic dade al sulke werke,
Die onse sceppere verbiedet sterke,
205 Dan soudemen ter hellen
{6} Mine ziele vele mee quellen,
Dan so nu ghequellet es;
|180rb| Dies bem ic wel ghewes;
Want die doopzel hebben ontfaen
210 Enter Gods wet af staen,
Also scriftuere leert hier,
Die ziele wert int helsche vier
Vele meer ghepinet al te fel,
Dan wi zijn, dat weet ic wel.
215 Want ons niemen en leert
No te zijnre wetten keert.
Dus vreesic, waert dat ic doopsel ontfinghe
Ende mijnre wet dan af ghinge,
Waert vrouch of spade,
220 Bi des viants quade rade,
Omme have ofte om goet,
Also menich meinsche doet,
Dat men mi dan ter hellen
Vele mee soude quellen,
225 Dan ic nu ghepijnt bin;
Want mine ghelike pijntmen min,
Dan die doopsel hebben ontfaen
Ende harer wet af zijn ghegaen.
Nochtan so vreesic mee die noot,
230 Die mi weder soude doen die doot,
Wanneer so weder tote mi quame,
Ende soe mi bename
Beede sitten ende staen
Ende loopen ende gaen
235 Ende heten ende drincken
Ende spreken ende ghedincken
Horen ende spreken,
Ende mine aderen souden breken,
Ende mine ziele soude varen
240 Weder ter aermer scaren.
Al ware al de weerelt dijn,
Ende soe ooc ware root ghuldijn,
Ende ghise mi mocht gheven
Ende daer toe met blischepen soude leven
245 Noch IIm der jaren,
Ic en naemse niet te waren,
Dies ghelooft, dor den noot;
So sterc es die pijne der doot.
Dies willic weder varen
250 Te mijnre aermer scaren
In die deemsternesse."
"So vare dan ghewesse,
Daert di God jonne, saen",
Sprac de goede Sente Brandaen.
255 Dus voer die heydin man,
Aldaer hem God ghejan,
Ter stede daer God woude.
Sente Brandaen keerde houde
Te scepe om sinen noot,
260 Also hem God selve gheboot.
Beschrijving
Als Brandaan naar zijn schip wil gaan, vindt hij het zeer grote hoofd van een overleden reus. De heidense man raasde voor zijn dood over zee om schepen aan te vallen en te beroven. Brandaan vraagt hem of hij zijn leven terug wil. In ruil daarvoor moet de reus zich wel laten dopen. De reus wil dat niet omdat hij bang is dat hij opnieuw in de fout gaat en als dat gebeurt, wordt hij in de hel nog meer gepijnigd dan nu het geval is.
Bron
E. Bonebakker (ed.), Van Sente Brandane, naar het Comburgsche en het Hulthemsche handschrift. Amsterdam, 1894.
Commentaar
1380-1425
De indeling van de tekst is overgenomen uit: De reis van Sint Brandaan. Een reisverhaal uit de twaalfde eeuw, W. Wilmink (vert.) en W.P. Gerritsen (inl.). Amsterdam, 1996.
Naam Overig in Tekst
God 
God 
Brandane
Brandane
[Brandaan]
[Brandaan]
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20