SCHOLTE002

En ain van de prachtigste verhoalen, die ik regelmoatig wel es vertel, die goat over een hail dik swien. Doe magst ook zo in novembermoand, zo zag die vrouger, ja ik heb 't verteld hè (tegen Elka), de novembermoand is eh ja, uit die kontraain waar ik weg kom, ja wat was belangrijk voor de mensen. Een bult bagels, turf achter 't huus, een eeh een schap vol eerappels, wat eh mous, dreuge bonen en een swien op 't hok. Elk en aine hat kloar hat achter 't huus een hok op timmert, daor zat 't swien in. En alle resten wat overbleven van 't eten die kreeg 't swien. Ging melk trekken toen, kreeg 't swien. Alle òfval ging der in. En je had soms wel een swienen die eh, tegenwoordig als een swien honderdviefentwinteg kilo weegt, dan werd ie vandoag de dag slecht, maar dan nait. Dan moet ie wel uutdijen tot nou, tot minstens twijhonderd kilo, dus vijfhonderd pond. Nou, ongelooflijk wat ik je nou vertel, mien opa en oma die hadden aine die dijde uut en die dijde maar uut. Die werd twijhonderd kilo, twijhonderfiefteg, drijhonderd. Nou, 't woar op een bepoald moment gewoon een attractie veur 't dörp. Op 't leste stonden er echt drommen mensen voor 't huus in de file om het swien te bekieken, want dat was ja een wonder, zo'n groot, groot dik swien. Nou, 't werd al slimmer. Op een bepoald moment kwam er een touringcarondernemer, Bergman, der achter, die had van die verrassingstochten, dus ook handel nog. Mien opa die loat ansichtkoartjes moaken waar ie soamen met 't swien op stoat en dat swien dat werd al dikker en al dikker en al dikker. Nou, dat was elke zoaterdag kwam er een busloading aan en die gingen eerst een kop koffie drinken bie 't kastelein, wat mijn opa's noaber was, die verdain der ook nog wat oan met appel, eh, koffie en appelgebak, swien kieken, nou dan was er nog wat gebak over was en dan kreeg het swien ook weer. Dus dat swien kon opeens geen kant meer op, die zat klem in 't hok. Maar ja, doe waist dat swien had nait het eeuw-aiweg leven, dus op een bepoald moment ja dan is tied er hier. Hou je der ook over denken mag, ja 't was wel een broodwinnig op 't lest, maar 't was echt ja, toerisme kwam net op gang in Oost-Grunnen, dus 't was ook wel wat biezunders. Ja, november kwam aan en veur de winter mot 't swien aan de kant, zoals ze dat zeggen. Ja en dan wordt er een hoefslachter besteld om 't swien even om hals te brengen. En nou kwam het. Dat was Dirk Tieks uit Munnekemour. Dat mot 'k je even uutstokken. Mien opa woonde in Bakkenbreer en Munnekemour ligt in het verlengde van Bakkenbreer, das gewoon een rechte eere. Als doe de Veenkoloniën kenst doe dat allemaal weten, rechte kanoalen, dus. Hij kwam uit Munnekemour al zo aan de rand van Tropof bie de grens, op een liek ènde. En die man die stond er bekend om dat hij wel, nou wel vief, zes swienen op een dag slachten deed. Maar ja, doar is een gebruuk bie, veur dat het swien keeld wordt, den eeh, ja, dan mot er even wat moud in dronken worden, want het is slecht voor 't gemoud om doar nöchter bie te stoan. Maar ja, wat wol 't geval, die Dirk Tieks woar ik 't over had, die had hail wat swienen om hals bracht dus die had 'm al beste snee in 't oor. Die kwam slingerend de de eeh de weg al op, en je kwam 'm zo slingerend op die weg tegen en zong al nummero (begint te zingen) 'schwarze Zigeuner, o sing mie das Lied', 'n beetje zo ging dat. En die kwam doar ook met een boriniploat, was zo'n, ik had mien fiets van die ploats haald dus da was al een nijmoods ding en achter die ploat een pakjedroager doar had ie een canvas fietstas daar zaten de mespunten stonden nog met bloud nog van het veurege swien recht omhoog, eeh kwam hij daar aan eh aan aan slingeren. En zwindig ook nog. Ja mien opa en oma wonen doar aan laandskaande, aan Bakkenbreer, dus op een bepoald moment tegen, gingen een beetje muizen om hou die man binnenkwam. Die reed ain ein met met met eeh plof en al de ligusterhege in, want hij kon ook nait remmen. 't Was ook wat eeh de rem deugde nait. Dat was al een beetje biezunder, want ja dan was het slachter eerder kapot als 't swien. Ja fijn, ...'t was aalmoal veur mekaar. Hij stapte wat muizlend van zien ploffe af, hoalde zien eh zien snierijzer uit die fietstas uut en ging eerst natuurlijk even midden in 't achterinne, woar mien opa hem al opwachtte mit een glas jenever. En dat waren haile biezundere glassies. Tegenwoordig heb je jenevergloazen doar zit een foutje onder. Dat had je doar nait nodig, der zat geen foutje onder, dat woaren jeneverglassies. Want die mos je in ain keer leegdrinken, want als je der op als je delen zegt hè dan vallen om. Dus dat was ook 'n beetje, nait nippen moar inains (...), maar, nait nippen maar kippen zeggen ze dan. Dus de eerste, de eerste glas was der al in en waren al pff beetje toezeboudel in kop. Nou gingen ze 't swien bekieken. Nou, de slachter wost nait wat hij zag. Der zat een dikke, vette modder hailmoal in de brette klem in 't hok, mit een hek der veur. En der zat der stond ook natuurlijk ook nog die buzze, een soort collectebus woar de toeristen een kwartje in gooien kunnen voor dat swien. Biezunder, dat moet een heul biezunder beeldwest wezen. En die swien die keek die slachter aan en die slachter keek 't swien aan. En toen docht die swien die docht 'ja, nou is tied der hier'. Maar wat er in zo'n swien toegaat, dat waist du nait, dat wait ik ook nait. In elks geval, die slachter had der vrezelk veel muite met om dat ding toch eeh, toch eeh, gewoon eeh zomaar om hals te brengen, de leste steek te geven, dan ken 't swien ook ledden?. Dat was nog een haile onderneming, die zag dat het waark wel voor zich. En zoals goud Grunneger gebruuk is: hij het ain borrel op, daar moes een twijde bie, want op ain bain ken je nait stoan. Nou dat was eerst al, en toen dacht hij: op twij bainen ken 'k ook niet stoan want 't swien is vannacht op. Nou, dan maar nog een borrel bie. Op 't lest had ie al vijf borrels op en toen op 't lest dacht 'ja, nou mot 't'. Nou dus hij kwam op bepoald moment bij 't swien. En die swien, nou ongelooflijk wat 'k je nou vertel, die nam 'n roam en sprong boven over 't hek. En, wat biezunder was, (gaat staan om uit te beelden hoe het gaat) die, die eeh swien die was zo stond boven op 't hek en die slachter die stond op mezze doar wat te britten?. En die swien bedòchts wat en die vloog 'm tussen de bainen deur. Nou die kerel heeft sinds die tied o-bainen, zo braid was 't. 't Was gewoon spagaat. Ja, 't swien birsde der tussen uut en omdat elk en aine een beste borrel op had, had nait in de goaten woarzo dat swien wel heen gaan wezen. Nou, nou en dan gebeurde er van alles en nog wat. God ja. Elk en aine was ook op slag nuchter. Ja zoiets verwacht je ja nait. Hou bestaat 't. Dus dat swien dat was vort, was er tussen uut gegain. En nou wist ik het wel. Zie hebben 'm nooit weer gevonden, nooit... Ja, wat hait nooit. Dit is, der zit natuurlijk ook nog een aander verhoal aan vast.
Wat wil het geval. Mien opa achter 't huus had een tochtsloot. Hè, als je de Veenkoloniën kinst, dan had je een woning, lappie laand en doarachter een sloot. En dat eeh, de buurman het een sloot, goat toch altijd van die lange bie. En nun es 't, die sloot die kwam later uut in een dam aan de weg, mit een eeh... En op een bepoald moment was 't zo, dat het was ontzettend warm weer, het was zummer en elke sloot stond dreuge, maar die sloot, die tochtsloot van mie woar mi opa aan grensde, die bleef nat. En elk en ain stand der met verstand na te kieken. Hoe ken dat nou, want, aan andere kaande van dam doar was 't hartstikke dreuge. Hou ken dat dan, dat die sloot der al zo vol wotter staait, want die het wotter en die het niks, want het was een enorme dreugte. Het was zo ain van die warme zummers zo als doe dat wel veurstellen kinst. Nou... nou kwam de oap uut de maauw. Want wat was da gebeurd, kinst doe dat bedenken? Nou? Die swien dat er tussen uut knaipen was, die was in een sloot te laande kommen, die was op een bepoald moment in een duker zwommen. Een duker, een duker onder de weg, en doar is hij halverwege klem komen te zitten. En doen is het stikt en ja, een bepoald moment wotter en als je in wotter liet stoan is het uutdijen. Dat is nou het verhoal van 't dikke swien. 't Is stoapelswoar wat ik je nou vertel.

Een vet varken is een attractie geworden waar zelfs bustochten naar worden georganiseerd. Toch moet zal het dier geslacht worden, maar als de slachter wil beginnen, slaat het varken op de vlucht, en wordt niet gevonden. De volgende zomer staan alle sloten in de omgeving droog, behalve die van de eigenaar van het varken. De oorzaak is dat het varken in een duiker terecht is gekomen, gestikt, waarna het lijf de duiker heeft afgesloten.

Bandopname 27 november 2001 (Archief Meertens Instituut)

Bergman    Bergman   

Elka    Elka   

Dirk Tieks    Dirk Tieks   

Oost-Grunnen    Oost-Grunnen   

Veenkolonieën    Veenkolonieën   

Munnekemour    Munnekemour   

Munnikemoer    Munnikemoer   

Bakkenbreer    Bakkenbreer   

Tropof    Tropof   

Ter Apel    Ter Apel   

Barnflair    Barnflair   

Barnflair    Barnflair   

G037p    G037p   

2013-03-01 14:46:21