SPORDS27 - 27. JOHAN VAN OLDENBARNEVELDT

27. JOHAN VAN OLDENBARNEVELDT
Johan van Oldenbarneveldt was in zijn jeugd met twee vrienden in Italië en zij lieten zich daar de toekomst voorspellen. De waarzegger zei dat een van hen — maar hij zei niet wie — weldra een gewelddadige dood zou sterven, een ander van schatrijk doodarm zou worden en de derde als staatsman zijn hoofd op het schavot zou verliezen, wanneer de spiegel in de handen van het beeld van de Voorzichtigheid voor de gevel van zijn huis zou breken. Een van de drie kwam weldra op verraderlijke wijze in Italië om het leven, de tweede verscheen na dertig jaar, onbekend, bij Van Oldenbarneveldt, om hem te zeggen dat de voorspelling, wat hemzelf betrof, in vervulling was gegaan en dat de staatsman nu op zijn hoede moest zijn. Korte tijd daarna viel de spiegel uit de hand van het beeld van de Voorzichtigheid en werd gebroken op de stoep van Van Oldenbarneveldts huis, aan de Kneuterdijk in Den Haag, gevonden.
Na de dood van Van Oldenbarneveldt vonden de beide beelden, de Voorzichtigheid en de Rechtvaardigheid, een plaats voor de gevel van een voornaam huis in het Voorhout, dat op het einde van de achttiende eeuw de woning van de Russische ambassadeur was. Vandaar werden zij in 1792 overgebracht naar het buitengoed "Rodenrijs", waar zij tot 1830 stonden. Op hun voetstukken waren in een uitgehouwen zwart vierkant met witte letters dichtregels aangebracht. Onder de Voorzichtigheid stond geschreven:

Men zegt den val van Barneveldt
Was in mijn spiegelbreuk voorspelt,
Toen cierde ik 't hooge capiteel,
Der woning van dit staetsjuweel;
Nu prijk ik op den eigen gront,
Waer hij weleer zijn lusthof vondt.

Na de dood van Van Oldenbarneveldt wilden verschillende van zijn vroegere vrienden zijn hoofd in de gevel van hun huis laten metselen, maar de overheid verbood dat. Uit spijt hebben zij er toen duivelskoppen voor in de plaats gezet.
(Den Haag, Rodenrijs)

De moord op Johan van Oldenbarneveldt is tijdens een reis in Italië al voorspeld. Voorteken is de val van de spiegel uit een beeld voor zijn huis. Door het verbod het hoofd van Van Oldenbarneveldt in de gevel van hun huizen te mogen aanbrengen, hebben zijn vrienden duivelskoppen laten aanbrengen.

J.R.W. Sinninghe: Spokerijen in Rijnland, Delfland en Schieland. Sagen, legenden en volksverhalen, veelal uit de volksmond opgetekend. Zaltbommel 1977. p. 35-36

Johan van Oldenbarneveldt    Johan van Oldenbarneveldt   

Voorzienigheid    Voorzienigheid   

Rechtvaardigheid    Rechtvaardigheid   

Russische    Russische   

Barneveldt    Barneveldt   

Den Haag    Den Haag   

Rodenrijs    Rodenrijs   

Italië    Italië   

Kneuterdijk    Kneuterdijk   

Voorhout    Voorhout   

Den Haag (Zuid-Holland)    Den Haag (Zuid-Holland)   

Rodenrijs (Zuid-Holland)    Rodenrijs (Zuid-Holland)   

D005p    D005p   

K008q    K008q   

2013-03-01 14:46:20