BOEKV086 - Een goede raad in drieën.

Een goede raad in drieën.

Was ainmoal 'n man boov'n ien Duutschland, dei oet Frankriek vandoan was en geern weer noa zien land terug wol. Hai prakkezairde d'r over hou hai d'r 't vaailigst koom'n zol en besloot ien 't ên' noa 'n wikwief (1) te goan en dei om road te vroag'n.
Dat dee hai en 't wief zee teeg'n hom, zai wol hom wel goue road geev'n, maor 't môs 'n dukoat kost'n. Man stapte over 't geld hên en 't wief gaf hom heur road. "Je mout'n," zee ze, "drei ding'n ien acht neem'n. Ien eerste ploats mouje zulde (2) weg terugneem'n, dei ie raaisd ben'n dou ie oet Frankriek hier kwam'n, ien tweide ploats mouje joe mit gain annermans zoak'n bemôi'n en ien darde ploats mouje, as ie kwoad word'n, vairentwintig uur wacht'n, eer ie ten oetvour breng'n, wat ie mit malle kop besloot'n hem'n."
Man ging op raais en nam zulde weg, dei hai te veur'n lans koom'n was. Onnerweeg'ns kwam'n er twei persoon'n bie hom, dei mit hom noa Frankriek raaiz'n wol'n. Zai raaisd'n mit heur drie'nt tot ze bie 'n kruusweg kwam'n en zien kammeroad'n zeed'n: "Hier mout'n wie lans; dizze weg is noader." Weg dei zai maind'n was nait weg dei hai volg'n môs. Zai ging'n dus van 'nkanner en hai raaisde allain vôt, tot hai ien 'n dörp kwam, woar baaide weeg'n weer bie 'nkanner kwam'n. Doar heurde hai, dat zien baaide raaiskammeroad'n onnerweeg'ns vermoord waz'n. "Was ik bie heur bleev'n, den har ik noa alle gedacht'n 't hetje (3) d'r ook bie ienschoot'n," docht man: "'t wikwief heur eerste road allain is wel 'n dukoat weerd."
Hai raaisde verder en kwam bie 'n kastail, woar hai aan 'n knecht vroug, of hai doar wel sloap'n kon. "'k Zel 't meneer vroag'n," zee knecht, ging hên en kwam weer mit bosschop, dat man maor ien hoes koom'n môs. Hai brocht hom ien 'n koamer, woar meneer ook was. 'n Oog'nblikje loater worde d'r 'n groote vogelkouw bin'nbrocht, woar 'n vrouw ien zat dei ze deur troalies van kouw eet'n gav'n. Heer vroug man: "Wat dunkt joe doarvan?" "'k Heb er gain dunk over," zee man, "'k bemôi mie mit gain annermans zoak'n." "Da's joen geluk ook," zee heer, "as ie joen neus ien mien zoak'n stook'n harn, zôlje 'n slechte piep toebak smookt hem'n." "Dat pakt dus alweer goud oet," docht man, "'t ol wief het 't goud veur had." Vervolgens gaf heer zien knecht orders om 't eet'n op toavel te breng'n. D'r kwam van allerhande eet'n en onze raaizeger zeeg'nde hom d'r goud ien. Noa 't eet'n ging hai leg'n te sloap'n; maor hai slaip mit zorg, want ienwennig war hai bang, dat hai ien 'n moordenoarshoes roakt was en annerdoags mör'ns ging hai veur dag en douw opstoan en weer op raais.
Dou heer 's mör'ns wakker worde, vroug dei: "Woar is dei man, dei hier gusteroav'nd was?" "Dei is van mör'ns al vroo weer vôtgoan, meneer," zee knecht. "Nô," zee heer, "goa hom op slag achternoa mit 'n man of wat en zeg, dat as hai nait op 't oov'nstoans (4) weer hier komt, ie ien last hem'n om hom zunner proatjes dood te schait'n." Knecht mit zien volk man achternoa; zai hoald'n hom ien, en man môs mit heur terug, hoog spring'n of leeg spring'n. Dou ze weer bie heer kwam'n, vroug dei: "Woarom benje van mör'ns zoo kop over hals vôtgoan en heije nait eerst ordennelk ofschaaid van mie noom'n?" "Och jao, meneer," zee man, "dat môs 'k ook doan hem'n, maor ik har zoo'n verlangst noa mien vrouw en kiend, dei ik ien gain joar'n zain heb." "No," zee heer, "den is 't ook goud; den ze'k joe dizze raais nog maor vrij loat'n; maor ie mout'n 't nait weer doun." "Nee, meneer," zee man, en hai nam nô ordennelk ofschaaid van heer en zette zien raais vôt.
Zunner verder ongeluk'n kwam hai ien 't ên' ien 't loug (5), woar zien vrouw woonde. Dou hai d'r aankwam, zol er krekt 'n man ter dood brocht word'n. Om dat te zain en ook om eerst raais poolshoogte te neem'n, hou 't er ien zien hoes bie ston', ging hai vôt nait noa zien vrouw, maor eerst noa 'n harbarg, dei vlak teeg'n zien aig'n hoes overston'.
Hai ging op 'n opkoamer, zag eerst, hou ze man ophong'n en zag dou noa zien aig'n hoes. Dou zag hai zien vrouw, dei ook veur 't roam ston' en noa ophangerij keek. Noa 'n zetje kwam er 'n jong kerel bie heur, dei heur maor zoo vlak weg, veur ieders oog, 'n doetje (6) gaf, krekt of't zoo heurde. Dat was heur man veul te aig'n en te fommeljoar; hai worde tiegers ien hak'n en docht: "Had ik die hier, ik droaide die op slag nek om, zoo woar as ik hier stoa. Wat dunner! ik heb ien 'n vremd land knooid en ploeterd, om moar wat geld te verdain'n veur mien hoeshol'n en mie nooit mit gain annermans vrouwlu ophol'n en doe staais (7) mie doar veur schandoal mit 'n anner kerel te vrij'n, dat elk 't zain ken... doe flar! ik sel die vien'n!" Moar hai bedocht ter gouder tied dat 't wikwief hom ook road'n har, om vairentwintig uur te wacht'n eer hai ten oetvour brocht, wat hai mit malle kop besloot'n har te doun en bie dei heur road har hai hom tot nog tou best bevon'n. Hai wachtte dus vairentwintig uur en dou ging hai noa zien hoes. Doar zee hai teeg'n zien vrouw: "As 'k hier gusteroav'nd vôt koom'n was, den har 'k mie sekuur aan die vergreep'n." "Hou dat zoo?' vroug 't mensk, "wat hetzze veur wirms(8)?" "Zoo," zee man, "mains (9) da'k 't nait zain heb gusteroavond, dou doe (10) veur 't oop'n roam stond, hou d'r 'n vremde poespas bie die kwam en die moar zoo veur allemans oog'n doetjede? 't Is jao 'n schandoal!" "Och," zee vrouw, "as anners nait hezze, moak die den moar nait dik: dei vremde poespas, dei mie 'n doetje gaf, was mien aig'n zeun en dien aig'n zeun ook." "Mien zeun?" vroug man verboasd. "Ja," zee vrouw, "joen aig'n zeun, dei noa schoul ging en den altied wend is, dat hai zien mouder 'n doetje geft." "Zoo," zee man, "zit vörk zoo ien stoal (11); was dat ons zeun? Dat har 'k nait docht: vent is mie glad ontwoz'n. Nô, doetje doar moar mit vôt. 'k Mout zeg'n: 't wikwief heur leste road was nog heur allerbeste."

l. waarzegster. 2. denzelfden. 3. hagje. 4. oogenblikkelijk. 5. dorp. 6. zoen. 7. jij staat. 8. wat heb-je te klagen. 9. meen-je. 10. toen je. 11. steel

AT 0910B - The servant's good counsels    AT 0910B - The servant's good counsels   

ATU 0910B - The Observance of the Master’s Precepts    ATU 0910B - The Observance of the Master’s Precepts   

Een Fransman, die uit Noord-Duitsland terug naar huis wil, koopt advies van een waarzegster. Ze zegt hem op 3 dingen te letten: 1. dezelfde weg nemen als de heenreis, 2. niet met andermans zaken bemoeien, 3. 24 uur wachten met besluit uitvoeren. Zijn reisgezellen, die een andere weg verkiezen, worden vermoord; tegen een man, die zijn vrouw in een vogelkooi houdt, zegt hij niets, tot zijn geluk. En tot slot ziet hij zijn vrouw een jonge kerel zoenen en hoort de volgende dag, dat het zijn zoon is

G.J. Boekenoogen 'Nederlandse sprookjes en vertelsels' in: Volkskunde 17 (1905), pp. 55-57 N°66

Oorspr. 1804, bewerking kort na 1876.

In feite betreft dit verhaal een Groningse bewerking van het achtste verhaal uit het Boek van Trijntje Soldaats (1804).

The servant's good counsels

Duitsland    Duitsland   

Frankrijk    Frankrijk   

2013-03-01 14:46:22