Hoofdtekst
VAN EEN VALSE WAERZEGGER.
Seker dorpeling, die Kriekje hete, gelijk ook een zwartachtig beesje, dat 's nachts in de schoorstenen zingt, genaemt wort, had so veel werks van leckere beetjes horen maken, dat hy van lust storf om 'er hem eens zat aen t'eeten, als nooyt leckerder spijse geëten hebbende dan spek, daer hy noch de vingeren na likte. Hy hoorde de perdrijzen, hazen, knijnen, eyntvogels, leeuwricken, en andre soorte van wiltbraet, de Franse, Rijnse, Spaense wijnen, en andere leckre dranken, die men op de feesten schenckt, so prijsen, dat hy niet sterven wou sonder die te smaken, en ten minste zich driemaal van zijn leven daer in te versadigen dat hem niets gebrak, daer na wilde hy daer wel gerust op sterven. Maer geen middelen hebbende om zijn begeerte te vernoegen, begreep een vond, die hy geloofde hem daer te konnen aenhelpen, zijnde zich overal, waer hy quam, voor een waerzegger uyt te geven, want hy besloot door de werelt te reisen, en dat so yemant die magtig was zijn kunst van nooden had, om yets gewichtigs, hy seggen sou, dat 'et hem onmooglijk was hem yets van voren t' openbaren, zomen hem drie dagen achter een, van 's morgens tot den avont, d'alleruytnemendste spijsen, die men vinden kon, niet voorschafte, en de meestendeel der beste wijnen van alle soorten niet te drincken gaf. Dus docht hy zijn lust te blussen op de hoop, die de genen, die hem onthalen souden, zouden hebben, van 'er verlies weer te krijgen, zich troostende, als hy maer tot zijn voorneem quam, met stocken en roeden geslagen te worden, ja de grootste straffen, tot de dood self te lijden, so bezat hem de razende begeerte, van zich zat te eeten: hy vertrok dan met dit besluyt, en enige dagen daer na de gaef, dien hy had van verborge dingen t' openbaren, verkondigt hebbende, wilden veel hem gebruyken, maer de middel niet hebbende om hem te vernoegen, of die al hebbende, hen zo veel aen die dingen niet latende gelegen zijn, blusten hun nieusgierigheyt liever, dan zy zulke onkosten wilden doen. Hy vervolgde zijn reys en quam in seker stat, daer een grote Iuffer was, die een zeer kostelijke diamant miste, die drie van 'er lakayen samen achter om gehaelt hadden. Deze Iuffer van deze waersegger horende, verblijden 'er, ontbood hem, en vraegde of hy ramen kon, waer heur diamant gebleven was. Kriekje zeyde, dat hy 't haer wis bewusten zou, maer dat 'er enige tijd en kosten aan moest hangen. Zy vraegde hoe lang, en hoe hoog de kosten lopen zouden. Hy sey, drie dagen; en dat al de kosten bestont, in hem die drie dagen van den morgen tot den avond, van d'uytnemenste spijs en drank vol op te geven, en dat zy 't zonder dat niet kon weten. De Iuffrou, die heel rijk was, en zich zo weynig kosten niet bekreunde, beval aen 'er hofmeester hem al de spijsen en dranken, die hy begeerde, te geven, Hy eyschte daer hy meeste werk van had horen maken, en daer na hy so verlangt had zich zat aen t'eeten. En daer op nam hy oorlof aen de Iuffrou, en wiert in een kamer geleyd, die hem toegeeygent was, om t'avontmalen, maer dit avondmael zou niet gerekent worden by de drie maeltijden, die de gantsche dag moesten duren. Te slapen leggende, waren de drie lakayen, die de dievery gedaen hadden, in een wonderlijke vrese van dese waerseggers konst, houdende voorwis dat hun saek ondekt zou worden, en dat dese waersegger hen beklappen zou. Met malkander daer over geraetslaegt hebbende, besloten de drie dagen uyt te wachten, en een van hen had last van de hofmeester van mijn Heer de waerzegger d'eerste maeltijt te dienen. Hy begaf zich des morgens vroeg aen de tafel, en wiert, naer zijn believen gedient, en deze lakay, die op al zijn doen yverig acht nam, was seer doende van hem dikwils te doen drinken, dies hy, deze zoet inloopende en smakelijke wijnen niet gewent, de brocken dikwils weer zag. Zat zijnde, begeerde hy te slapen, en by geval wierp hy d'oogen op desen lakay, en zeyde overluyd: "O, hemel zijt gedankt, ik heb er al een." De dieven geloven dat alles dat men zegt voor hun rekening is, zo deê ook deze, die zulk een waerschijnelijkheyt horende geloofde dat hy wilde zeggen: "Ik heb al een van de drie dieven, die de diamant gestolen hebben;" juyst sloeg zijn mening op eene der drie begeerde dagen. Dat was d'oorsaek, dat hy, gants vervaert, by zijn mackers ging, en hen 't geen, dat hem gebeurt was, vertelde, d'omstandigheden, die de vrees hem gegeven had, noch vergrotende, daer door hy hen voorwis deê geloven, dat hun dievery ontdekt was. Dit deê hen op hun geweten dencken, en samen besluyten, om 'er noch meer in bewust te worden, dat een van de twee andere hem d'andere dag sou dienen. De dag quam naeu, of mijn Heer Kriekjes feest begon weêr, daer in hy noch heerelijker dan d'eerste gedient wiert, en so hy zich, om slapen te gaen, vertrok, seyde hy weer overluyd, in 't byzijn van dese twede lakay, zijn oogen op hem slaende: "Och hemel zijt gedankt, dat ik de tweede heb." Deze lakay, gants vervaert, maekte de vreese aen zijn twee mackers noch groter, die besloten, dat de derde hem voor zijn beurt de derde dag zou dienen, en dat zy op zijn aenbrengen besluyten zouden wat hen te doen stond. De nacht verliep, de dag quam, en men dekte op nieu de tafel, en men diende hem als voren. De Iuffer had zulk een sorg voor haer waerzegger, dat zy dikwils liet vragen, of hy al wacker goe cier maekte. De derde lakay, die, hem dienende, van vrese storf, wist niet wat hy doen sou, en t'elke mael als hy drinken eyschte, beelde hy zich in dat hy hem met de vinger dreygde: want die vrese, die alreê gezet is, doet ons dikwils dingen zien, die nimmer geweest zijn. Zijn avondmael gedaen zijnde, begaf hy zich zijn gebed te zeggen, en uyte, nae 't einde van dat, overluyd: "O hemel! zijt gedankt, ik heb de derde, ik begeer ter werelt niets meer, ik ben nu vernoegt, Gy, mijn vrint," zeyde hy tot de lakay, "zeg aen Mejuffer, dat ik morgen haer sal spreken." Dese lakay dit alles aen zijn mackers verhaelt hebbende, hielden voor seker dat hun dievery ondekt was, en dat hy 'er 's anderen daegs vroeg aen de Iuffer bekent zou maken, 't geen hen deê besluyten van hen 's morgens heel vroeg voor zijn voeten te werpen, hem de gantsche zaek te belijden, te bidden deernis met hem te hebben, en van hem niet te beklappen, om dat zy ongetwijfelt gehangen zouden worden. Zy volbrochten dit in 't ontwaken van Heer Kriekje, die niets minder dan zo goede tijding verbeyde; want alzo zijn wijn verteert was, en hy 's morgens niets van zijn goed cier maken gevoelde, verwachte hy niets dan de behorelijke straf van zoo onbedacht een aenslag, waer van de waerheyt tot zijn nadeel verscheen, en van goeder herten had hy wel met tweehondert geesselslagen vry willen wesen. Maer hy verwonderde zich wel dat hy zich, in plaets van straf, een groot loon bereyd zag, met een achtbare luyster die wel ver zou blincken. Hy maekte d'ernstige op deze redenen, zeyde hen datse seer wel deden, dat zy hem dese saek vrywillig ontdekten, hoewel hyze door de middel van zijn komst wel wist: maer dat zy, zoo zy vergiffenis wilden hebben, zy hem al de bysonderheden van deze zaek verklaren moesten, te weten wanneer, waer, en hoe zy dese diamant achterom gehaelt hadden, 'tgeen zy deden zonder hem een woort te liegen, dat Heer Kriekje niet weynig verblijde, die de diamant nemende, hem, in hun byzijn, een Indiaensche haen van den huise die hy merkte deê inswelgen; daer na nam hy van de drie lakayen oorlof, na hen 't geheimhouden verzekert te hebben, en sich by de Iuffer hebbende doen leiden, seide haer, dat zy de diamant op zulk een dag op sulk een uur, in zulk een plaets, en in zulk een geselschap (gelijk hy van de drie lakayen had verstaen) verloren had, dat hy, zo zy 'er handschoen uittrok, van 'er hand gevallen was, en dat een van 'er Indiaensche hanen, daer voorby komende, hem ingeswolgen had, en dat, so men die alle voor hem deê komen, hy hem kennen zou. De Iuffer verwonderde sich van deze redenen, om dat al de bysonderheden, die hy haer verhaelde, waer waren. Zy beval dat men al d'Indiaense hanen voor haer bracht, 't geen men dede. Kriekje toen die, die hy hem had doen inswelgen, kennende, zeide: "Mejuffer, dat is hem: doet hem de buik opsnyen, 'k wil sterven so gy hem niet vind." De Iuffrou was 'er niet traeg toe: zy liet hem de buik opsnijden, en haer diamand vindende, riep: "O, uitnemende waersegger! o grote waersegger!" en kon selfs sich niet onthouden van om zijn hals te vallen, en hem tot in haer kamer geleidende, deê hem neffens haer zijde aen 'er tafel zitten, hem zo veel eer aen doende, of hy d'eerwaerdigste man van de werelt waer geweest, en hiel hem meê t'avondmalen, en in 'er huis te slapen, tot dat zy hem een eerlijke vergelding bereyd had. Weinig uren daer na quam de man van dese Iuffrou, die acht of tien dagen van huis geweest was. Zy vertelde hem hoe gelukkig zy haer diamand weer gevonden had, door middel van een uitnemende waerzegger, daer sy dapper aen verplicht was. Dese man, die wat looser dan zijn vrou was, kon zo licht niet geloven, dat een mensch kon waerseggen, en gekte met haer; maer zy verzekerde hem de zaek met so veel eeden, dat hy lust kreeg om hem te zien. Men ontbood hem, hy quam, en hy bevand hem van so belachelijken wezen, dat hy de mening, die hy had dat zijn vrou haer had laten bedriegen, versterkte. Men sond hem weêr in zijn kamer, en de man gekte met zijn vrou dat zy zo licht gelovig was: de vrou weêrstond 'et met diere eeden, zeggende dat hy 't licht aen een ander ding beproeven kon, daer op versteurde hen een Kriekje, met zijn schreeuwen, in de schoorsteen van de kamer dezer Iuffrou. Een pagie met een end kaers bij de schoorsteen komende vond dit Kriekje in een scheur, en gaf 't aen dezen Heer, die het in zijn handen hebbende, en van zijn vrou gequelt wordende, hier meê een proef aen deze waerzegger te doen, met verzekering dat hy noch meer sou sien, dan zy 'er hem van gezegt had, beval datmen de waarsegger riep, en terwijl men hem haelde, eischte hy twe zilvere schotels, en stak dit Kriekje daer tusschen in, dat 'et niemant zag. De waersegger komende, wiert van dezen Heer dus toege-sproken: "Nu mijn vrint, gy maekt hier de waerzegger en wilt voor zulk een gaen; ik weet dat gy niet dan een scherluin zijt, en dat gy 't niet doet, dan om elk te bedriegen: maer ik wil nu zien wat 'er af is; want zo gy my niet datelijk raet wat 'er tusschen deze twee schotels is, zal ik u vijf hondert geesselslagen doen geven, en beide uw ooren afsnijden." D'arme waersegger stond wel versla-gen, want hy zag zijn vont wisselijk ondekt: 't geen hem zijn oogen ten hemel deê heffen, en overluid uitroepen: "Ach arme Kriekje, gy zijt gevangen." Hy wilde van hem self, die Kriekje hete, spreken; maer dese Heer die zijn naem niet kon, en dese dubbelheyt niet verstond, geloofde voorzeker dat hy 't geraden had; daer op de twee schotelen openende, en sich over de geest van dezen man ver-wonderende, liep hem met open armen omhelsen, seggende: "Vergeef het my, mijn vrint, ga, gy zijt de gaeuste man, die 'er in Europe is. Hy bewees hem duisend vriendelijkheden, en hy wiert heerlijk te slapen geleid, en 's anderen daegs zettemen een treflijk ontbijten, en men schonk hem goud en zilver, met duisend bedankingen. Denk of hy niet geluckiger dan wijs was.
Seker dorpeling, die Kriekje hete, gelijk ook een zwartachtig beesje, dat 's nachts in de schoorstenen zingt, genaemt wort, had so veel werks van leckere beetjes horen maken, dat hy van lust storf om 'er hem eens zat aen t'eeten, als nooyt leckerder spijse geëten hebbende dan spek, daer hy noch de vingeren na likte. Hy hoorde de perdrijzen, hazen, knijnen, eyntvogels, leeuwricken, en andre soorte van wiltbraet, de Franse, Rijnse, Spaense wijnen, en andere leckre dranken, die men op de feesten schenckt, so prijsen, dat hy niet sterven wou sonder die te smaken, en ten minste zich driemaal van zijn leven daer in te versadigen dat hem niets gebrak, daer na wilde hy daer wel gerust op sterven. Maer geen middelen hebbende om zijn begeerte te vernoegen, begreep een vond, die hy geloofde hem daer te konnen aenhelpen, zijnde zich overal, waer hy quam, voor een waerzegger uyt te geven, want hy besloot door de werelt te reisen, en dat so yemant die magtig was zijn kunst van nooden had, om yets gewichtigs, hy seggen sou, dat 'et hem onmooglijk was hem yets van voren t' openbaren, zomen hem drie dagen achter een, van 's morgens tot den avont, d'alleruytnemendste spijsen, die men vinden kon, niet voorschafte, en de meestendeel der beste wijnen van alle soorten niet te drincken gaf. Dus docht hy zijn lust te blussen op de hoop, die de genen, die hem onthalen souden, zouden hebben, van 'er verlies weer te krijgen, zich troostende, als hy maer tot zijn voorneem quam, met stocken en roeden geslagen te worden, ja de grootste straffen, tot de dood self te lijden, so bezat hem de razende begeerte, van zich zat te eeten: hy vertrok dan met dit besluyt, en enige dagen daer na de gaef, dien hy had van verborge dingen t' openbaren, verkondigt hebbende, wilden veel hem gebruyken, maer de middel niet hebbende om hem te vernoegen, of die al hebbende, hen zo veel aen die dingen niet latende gelegen zijn, blusten hun nieusgierigheyt liever, dan zy zulke onkosten wilden doen. Hy vervolgde zijn reys en quam in seker stat, daer een grote Iuffer was, die een zeer kostelijke diamant miste, die drie van 'er lakayen samen achter om gehaelt hadden. Deze Iuffer van deze waersegger horende, verblijden 'er, ontbood hem, en vraegde of hy ramen kon, waer heur diamant gebleven was. Kriekje zeyde, dat hy 't haer wis bewusten zou, maer dat 'er enige tijd en kosten aan moest hangen. Zy vraegde hoe lang, en hoe hoog de kosten lopen zouden. Hy sey, drie dagen; en dat al de kosten bestont, in hem die drie dagen van den morgen tot den avond, van d'uytnemenste spijs en drank vol op te geven, en dat zy 't zonder dat niet kon weten. De Iuffrou, die heel rijk was, en zich zo weynig kosten niet bekreunde, beval aen 'er hofmeester hem al de spijsen en dranken, die hy begeerde, te geven, Hy eyschte daer hy meeste werk van had horen maken, en daer na hy so verlangt had zich zat aen t'eeten. En daer op nam hy oorlof aen de Iuffrou, en wiert in een kamer geleyd, die hem toegeeygent was, om t'avontmalen, maer dit avondmael zou niet gerekent worden by de drie maeltijden, die de gantsche dag moesten duren. Te slapen leggende, waren de drie lakayen, die de dievery gedaen hadden, in een wonderlijke vrese van dese waerseggers konst, houdende voorwis dat hun saek ondekt zou worden, en dat dese waersegger hen beklappen zou. Met malkander daer over geraetslaegt hebbende, besloten de drie dagen uyt te wachten, en een van hen had last van de hofmeester van mijn Heer de waerzegger d'eerste maeltijt te dienen. Hy begaf zich des morgens vroeg aen de tafel, en wiert, naer zijn believen gedient, en deze lakay, die op al zijn doen yverig acht nam, was seer doende van hem dikwils te doen drinken, dies hy, deze zoet inloopende en smakelijke wijnen niet gewent, de brocken dikwils weer zag. Zat zijnde, begeerde hy te slapen, en by geval wierp hy d'oogen op desen lakay, en zeyde overluyd: "O, hemel zijt gedankt, ik heb er al een." De dieven geloven dat alles dat men zegt voor hun rekening is, zo deê ook deze, die zulk een waerschijnelijkheyt horende geloofde dat hy wilde zeggen: "Ik heb al een van de drie dieven, die de diamant gestolen hebben;" juyst sloeg zijn mening op eene der drie begeerde dagen. Dat was d'oorsaek, dat hy, gants vervaert, by zijn mackers ging, en hen 't geen, dat hem gebeurt was, vertelde, d'omstandigheden, die de vrees hem gegeven had, noch vergrotende, daer door hy hen voorwis deê geloven, dat hun dievery ontdekt was. Dit deê hen op hun geweten dencken, en samen besluyten, om 'er noch meer in bewust te worden, dat een van de twee andere hem d'andere dag sou dienen. De dag quam naeu, of mijn Heer Kriekjes feest begon weêr, daer in hy noch heerelijker dan d'eerste gedient wiert, en so hy zich, om slapen te gaen, vertrok, seyde hy weer overluyd, in 't byzijn van dese twede lakay, zijn oogen op hem slaende: "Och hemel zijt gedankt, dat ik de tweede heb." Deze lakay, gants vervaert, maekte de vreese aen zijn twee mackers noch groter, die besloten, dat de derde hem voor zijn beurt de derde dag zou dienen, en dat zy op zijn aenbrengen besluyten zouden wat hen te doen stond. De nacht verliep, de dag quam, en men dekte op nieu de tafel, en men diende hem als voren. De Iuffer had zulk een sorg voor haer waerzegger, dat zy dikwils liet vragen, of hy al wacker goe cier maekte. De derde lakay, die, hem dienende, van vrese storf, wist niet wat hy doen sou, en t'elke mael als hy drinken eyschte, beelde hy zich in dat hy hem met de vinger dreygde: want die vrese, die alreê gezet is, doet ons dikwils dingen zien, die nimmer geweest zijn. Zijn avondmael gedaen zijnde, begaf hy zich zijn gebed te zeggen, en uyte, nae 't einde van dat, overluyd: "O hemel! zijt gedankt, ik heb de derde, ik begeer ter werelt niets meer, ik ben nu vernoegt, Gy, mijn vrint," zeyde hy tot de lakay, "zeg aen Mejuffer, dat ik morgen haer sal spreken." Dese lakay dit alles aen zijn mackers verhaelt hebbende, hielden voor seker dat hun dievery ondekt was, en dat hy 'er 's anderen daegs vroeg aen de Iuffer bekent zou maken, 't geen hen deê besluyten van hen 's morgens heel vroeg voor zijn voeten te werpen, hem de gantsche zaek te belijden, te bidden deernis met hem te hebben, en van hem niet te beklappen, om dat zy ongetwijfelt gehangen zouden worden. Zy volbrochten dit in 't ontwaken van Heer Kriekje, die niets minder dan zo goede tijding verbeyde; want alzo zijn wijn verteert was, en hy 's morgens niets van zijn goed cier maken gevoelde, verwachte hy niets dan de behorelijke straf van zoo onbedacht een aenslag, waer van de waerheyt tot zijn nadeel verscheen, en van goeder herten had hy wel met tweehondert geesselslagen vry willen wesen. Maer hy verwonderde zich wel dat hy zich, in plaets van straf, een groot loon bereyd zag, met een achtbare luyster die wel ver zou blincken. Hy maekte d'ernstige op deze redenen, zeyde hen datse seer wel deden, dat zy hem dese saek vrywillig ontdekten, hoewel hyze door de middel van zijn komst wel wist: maer dat zy, zoo zy vergiffenis wilden hebben, zy hem al de bysonderheden van deze zaek verklaren moesten, te weten wanneer, waer, en hoe zy dese diamant achterom gehaelt hadden, 'tgeen zy deden zonder hem een woort te liegen, dat Heer Kriekje niet weynig verblijde, die de diamant nemende, hem, in hun byzijn, een Indiaensche haen van den huise die hy merkte deê inswelgen; daer na nam hy van de drie lakayen oorlof, na hen 't geheimhouden verzekert te hebben, en sich by de Iuffer hebbende doen leiden, seide haer, dat zy de diamant op zulk een dag op sulk een uur, in zulk een plaets, en in zulk een geselschap (gelijk hy van de drie lakayen had verstaen) verloren had, dat hy, zo zy 'er handschoen uittrok, van 'er hand gevallen was, en dat een van 'er Indiaensche hanen, daer voorby komende, hem ingeswolgen had, en dat, so men die alle voor hem deê komen, hy hem kennen zou. De Iuffer verwonderde sich van deze redenen, om dat al de bysonderheden, die hy haer verhaelde, waer waren. Zy beval dat men al d'Indiaense hanen voor haer bracht, 't geen men dede. Kriekje toen die, die hy hem had doen inswelgen, kennende, zeide: "Mejuffer, dat is hem: doet hem de buik opsnyen, 'k wil sterven so gy hem niet vind." De Iuffrou was 'er niet traeg toe: zy liet hem de buik opsnijden, en haer diamand vindende, riep: "O, uitnemende waersegger! o grote waersegger!" en kon selfs sich niet onthouden van om zijn hals te vallen, en hem tot in haer kamer geleidende, deê hem neffens haer zijde aen 'er tafel zitten, hem zo veel eer aen doende, of hy d'eerwaerdigste man van de werelt waer geweest, en hiel hem meê t'avondmalen, en in 'er huis te slapen, tot dat zy hem een eerlijke vergelding bereyd had. Weinig uren daer na quam de man van dese Iuffrou, die acht of tien dagen van huis geweest was. Zy vertelde hem hoe gelukkig zy haer diamand weer gevonden had, door middel van een uitnemende waerzegger, daer sy dapper aen verplicht was. Dese man, die wat looser dan zijn vrou was, kon zo licht niet geloven, dat een mensch kon waerseggen, en gekte met haer; maer zy verzekerde hem de zaek met so veel eeden, dat hy lust kreeg om hem te zien. Men ontbood hem, hy quam, en hy bevand hem van so belachelijken wezen, dat hy de mening, die hy had dat zijn vrou haer had laten bedriegen, versterkte. Men sond hem weêr in zijn kamer, en de man gekte met zijn vrou dat zy zo licht gelovig was: de vrou weêrstond 'et met diere eeden, zeggende dat hy 't licht aen een ander ding beproeven kon, daer op versteurde hen een Kriekje, met zijn schreeuwen, in de schoorsteen van de kamer dezer Iuffrou. Een pagie met een end kaers bij de schoorsteen komende vond dit Kriekje in een scheur, en gaf 't aen dezen Heer, die het in zijn handen hebbende, en van zijn vrou gequelt wordende, hier meê een proef aen deze waerzegger te doen, met verzekering dat hy noch meer sou sien, dan zy 'er hem van gezegt had, beval datmen de waarsegger riep, en terwijl men hem haelde, eischte hy twe zilvere schotels, en stak dit Kriekje daer tusschen in, dat 'et niemant zag. De waersegger komende, wiert van dezen Heer dus toege-sproken: "Nu mijn vrint, gy maekt hier de waerzegger en wilt voor zulk een gaen; ik weet dat gy niet dan een scherluin zijt, en dat gy 't niet doet, dan om elk te bedriegen: maer ik wil nu zien wat 'er af is; want zo gy my niet datelijk raet wat 'er tusschen deze twee schotels is, zal ik u vijf hondert geesselslagen doen geven, en beide uw ooren afsnijden." D'arme waersegger stond wel versla-gen, want hy zag zijn vont wisselijk ondekt: 't geen hem zijn oogen ten hemel deê heffen, en overluid uitroepen: "Ach arme Kriekje, gy zijt gevangen." Hy wilde van hem self, die Kriekje hete, spreken; maer dese Heer die zijn naem niet kon, en dese dubbelheyt niet verstond, geloofde voorzeker dat hy 't geraden had; daer op de twee schotelen openende, en sich over de geest van dezen man ver-wonderende, liep hem met open armen omhelsen, seggende: "Vergeef het my, mijn vrint, ga, gy zijt de gaeuste man, die 'er in Europe is. Hy bewees hem duisend vriendelijkheden, en hy wiert heerlijk te slapen geleid, en 's anderen daegs zettemen een treflijk ontbijten, en men schonk hem goud en zilver, met duisend bedankingen. Denk of hy niet geluckiger dan wijs was.
Onderwerp
AT 1641 - Doctor Know-All 
AT 1641 - Doctor Know-All 
ATU 1641 - Doctor Know-All.
ATU 1641 - Doctor Know-All.
Beschrijving
Een boer, die graag lekker wil eten, geeft zich uit voor waarzegger en wordt - tegen drie maaltijden - aangenomen door een dame, die haar diamant kwijt is. Deze is gestolen door de drie lakeien van het huis, die om de beurt bij Kriekje eten komen brengen, waarbij hij zegt: "Dat is er al een," etc. Als hij hen alledrie heeft aangeduid (in hun ogen; hij spreekt slechts over de maaltijden), komen ze naar hem toe en bekennen en hij laat de diamant door een Indiase haan opslokken en deze slachten. De dame is verheugd, maar dan komt haar man thuis en deze wil de boer ontmaskeren en neemt een kriekje en laat de boer ernaar raden. Deze heet Kriekje en zegt: "Ach arm Kriekje, je bent gevangen." En ook de man is van zijn voorspelkunst overtuigd en beloont hem royaal.
Bron
G.J. Boekenoogen 'Nederlandsche sprookjes uit de XVIIde en het begin der XVIIIde eeuw' in: Volkskunde 21 (1910), pp. 8-11 N°10
Motief
K1956 - Sham wise man.
K1956 - Sham wise man.
N611.1 - Criminal accidentally detected: “that is the first”--sham wise man.
N611.1 - Criminal accidentally detected: “that is the first”--sham wise man.
K1956.2 - Sham wise man hides something and is rewarded for finding it.
K1956.2 - Sham wise man hides something and is rewarded for finding it.
Commentaar
1647
Uit: St. Niklaes-gift, Bestaende in bevallijke Kodderyen, aertige Voorvallen, vreemde Potsen, en verdichte Vonden (Amsteldam, a° 1647) blz. 162-172.
Doctor Know-All
Opgetekend door G.J. Boekenoogen
Naam Overig in Tekst
Kriekje
Kriekje
Frans
Frans
Rijns
Rijns
Spaans
Spaans
Indiase
Indiase
Naam Locatie in Tekst
Europa
Europa
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20