Hoofdtekst
Die .CLXXVII. cluchte.
Te CUELEN is eene aventuerder gheweest, noch by menschen ghedencken, daer veel af te schrijven waere (dese heeft gheleeft in bisschop HERMANS tijt), maer dit cleyn boecxken en can 's nyet verdraghen. Ick moet nochtans een corte historie van hem vertrecken dye ick van ghelooflijcke persoonen van CUELEN selfs ghehoort hebbe. Dese aventuerder is op eenen tijt twee mijlen van CUELEN in een dorp in een herberghe comen. De weerdt heeft hem gheherbercht ende ghevraecht waer dat hy moorghen henen woude. Hi antworde hem: 'Nae CUELEN, op de merckt.' Die weert sprack: 'Het is goet, so willen wi morgen metten anderen.' Die gast seide: 'Maer gy moet vroech opstaen, dat wy oock intijts daer comen moghen.' Die weert antwoorde: 'Siet toe dat gi u niet en verslaept, want ick wil vroech op syn.' Die gast seyde: 'So bid ick u dan, is 't dat ghi eer op syt, dat ghy mi wect.' Die weert seyde: 'Geerne.' Nu had de weert een vette coe in den stal staen ende dat wiste dese gast wel. Ende doen si alle in 't huys slapen waren, stont die gast stillekens op ende nam die coe uuten stal ende leiden se metter nacht een goet stuck weechs na CUELEN toe. Ende bant se aen eenen boom dye tersydenwaert uut stont, opdat se niemant die over den wech ghinck sien en soude. Des morghens vroech stont die weert op ende wecte die gast. Ende ghingen soe al coutende metten anderen na CUELEN toe. Als si bi die coe quamen, seyde dese totten weerdt: 'Lieve weerdt, hier in dit naeste dorp is mi een schuldich, daer wil ic gaen sien oft ick ghelt can gecrijghen. Gaet so al goelijckens voort, ick wil u wel achterhalen.' Die weerdt antwoorde ende seyde: 'In Godsnaem,' ende ginck so langsaem al voort. Dese schalck quam totten boom ende daer vant hi die coe noch aen den boom ghebonden. Ende nam se met den zeele ende quam ghemackelijck so naghevolcht ende achterhaelde den weerdt, niet verre van CUELEN. Als hem die weert sach comen, seyde hi: 'Sijt ghi daer, ick hebbe u langhe ghewacht.' Die gast seyde: 'ja, ick heb [veel armoeden metten boer ghehadt eer ick totter betalinge comen ben, want hi en hadde geen ghelt ende ic heb willen betaelt sijn. Daerom hebbe ic dese arme coe voor mijn goet geleent ghelt moeten nemen. Ick sorghe dat ick se niet soo diere in die stadt vercoopen en sal als ic se genomen hebbe.' Die weert sach die coe aen ende sprac: 'Dats, by mijn mannen waerheyt, een schoon, vette coe. Ende waer 't dat ick ghisteravondt mijne coe niet selfs in den stal gebonden en hadde, soo soud' ick wel dorven sweeren dat se mijn waer, alsoo gelijck is sy haer.' Nu was des gast geleghentheyt also, dat hy hem op die ossemerct niet wel vertoonen en dorfte, om sommighe quade feyten die hy daer bedreven hadde. Daerom badt hy den weert ende seyde dat hy wat nootsakelijcx te doen hadde, hy soude hem sijn coe vercoopen. Ende wees hem sijn herberch daer hi hem dat ghelt soude brengen, hy soude hem eenen goeden drincpenninck schencken. Die weert wasser me tevreden ende vercocht die coe meer dan hy hem geseyt hadde. Ende bracht den gast dat ghelt in sijn herberge. Den gast ontfinc 't met grooten dancke ende gaf den weert sijn drincghelt, dies hy hem seer bedancte. Den gast practiseerde hoe hy van den weert best scheyden mochte, ende seyde tot hem: 'Wy moeten eerst met malcanderen ontbijten, want die coe heeft doch meer ghegouden dan sy weert was. De boer die de coe toebehoort heeft sal 't gelach betalen,' ende eyschte van die weerdinne twee tennen schotelen, hi woude een paer gebraden hoenderen gaen coopen. Ende als hy uut der stoven woude gaen, seyde hy totten weert, leent my uwen mantel, want ick en heb niet gheerne dat men siet wat ick gecocht heb. Ick wil den mantel daer over slaen,' (want hy sorchde dat hi aen sijnen rock gekent mocht worden). Doen gaf die weert hem den mantel om. Ende ghinck also sijnder straten, die hy voor meer gewandelt hadt, wanneer hy sulcx bedreven hadde. Ende hadde niet in den sin gebraden hoenderen te coopen, hy en vraechde oock niet veel na de twee weerden, ooc en hadde hy niet in den sinne in die naestcomende twee jaren haer te besoecken. Als sy hem lange gewacht hadden, quam des boers dochter geloopen, al clagende ende weenende, ende seyde: 'O vader, het gaetter al qualijc, wy hebben onse coe verloren die van desen nacht ghestolen is!' Die vader mercte die boeverije terstont ende sprac: 'Daer sla die duyvel toe, ick heb se selfs vercocht.' Ende moesten om der boeverijen wil selfs lachen. Ende en woude sijnen gast niet langer verwachten, want hi sach wel dat hy niet wederkeeren en soude: die hoenderen en waren noch niet gebraden, want die pluymen hadden dat vleesch wech ghedraghen.]
Te CUELEN is eene aventuerder gheweest, noch by menschen ghedencken, daer veel af te schrijven waere (dese heeft gheleeft in bisschop HERMANS tijt), maer dit cleyn boecxken en can 's nyet verdraghen. Ick moet nochtans een corte historie van hem vertrecken dye ick van ghelooflijcke persoonen van CUELEN selfs ghehoort hebbe. Dese aventuerder is op eenen tijt twee mijlen van CUELEN in een dorp in een herberghe comen. De weerdt heeft hem gheherbercht ende ghevraecht waer dat hy moorghen henen woude. Hi antworde hem: 'Nae CUELEN, op de merckt.' Die weert sprack: 'Het is goet, so willen wi morgen metten anderen.' Die gast seide: 'Maer gy moet vroech opstaen, dat wy oock intijts daer comen moghen.' Die weert antwoorde: 'Siet toe dat gi u niet en verslaept, want ick wil vroech op syn.' Die gast seyde: 'So bid ick u dan, is 't dat ghi eer op syt, dat ghy mi wect.' Die weert seyde: 'Geerne.' Nu had de weert een vette coe in den stal staen ende dat wiste dese gast wel. Ende doen si alle in 't huys slapen waren, stont die gast stillekens op ende nam die coe uuten stal ende leiden se metter nacht een goet stuck weechs na CUELEN toe. Ende bant se aen eenen boom dye tersydenwaert uut stont, opdat se niemant die over den wech ghinck sien en soude. Des morghens vroech stont die weert op ende wecte die gast. Ende ghingen soe al coutende metten anderen na CUELEN toe. Als si bi die coe quamen, seyde dese totten weerdt: 'Lieve weerdt, hier in dit naeste dorp is mi een schuldich, daer wil ic gaen sien oft ick ghelt can gecrijghen. Gaet so al goelijckens voort, ick wil u wel achterhalen.' Die weerdt antwoorde ende seyde: 'In Godsnaem,' ende ginck so langsaem al voort. Dese schalck quam totten boom ende daer vant hi die coe noch aen den boom ghebonden. Ende nam se met den zeele ende quam ghemackelijck so naghevolcht ende achterhaelde den weerdt, niet verre van CUELEN. Als hem die weert sach comen, seyde hi: 'Sijt ghi daer, ick hebbe u langhe ghewacht.' Die gast seyde: 'ja, ick heb [veel armoeden metten boer ghehadt eer ick totter betalinge comen ben, want hi en hadde geen ghelt ende ic heb willen betaelt sijn. Daerom hebbe ic dese arme coe voor mijn goet geleent ghelt moeten nemen. Ick sorghe dat ick se niet soo diere in die stadt vercoopen en sal als ic se genomen hebbe.' Die weert sach die coe aen ende sprac: 'Dats, by mijn mannen waerheyt, een schoon, vette coe. Ende waer 't dat ick ghisteravondt mijne coe niet selfs in den stal gebonden en hadde, soo soud' ick wel dorven sweeren dat se mijn waer, alsoo gelijck is sy haer.' Nu was des gast geleghentheyt also, dat hy hem op die ossemerct niet wel vertoonen en dorfte, om sommighe quade feyten die hy daer bedreven hadde. Daerom badt hy den weert ende seyde dat hy wat nootsakelijcx te doen hadde, hy soude hem sijn coe vercoopen. Ende wees hem sijn herberch daer hi hem dat ghelt soude brengen, hy soude hem eenen goeden drincpenninck schencken. Die weert wasser me tevreden ende vercocht die coe meer dan hy hem geseyt hadde. Ende bracht den gast dat ghelt in sijn herberge. Den gast ontfinc 't met grooten dancke ende gaf den weert sijn drincghelt, dies hy hem seer bedancte. Den gast practiseerde hoe hy van den weert best scheyden mochte, ende seyde tot hem: 'Wy moeten eerst met malcanderen ontbijten, want die coe heeft doch meer ghegouden dan sy weert was. De boer die de coe toebehoort heeft sal 't gelach betalen,' ende eyschte van die weerdinne twee tennen schotelen, hi woude een paer gebraden hoenderen gaen coopen. Ende als hy uut der stoven woude gaen, seyde hy totten weert, leent my uwen mantel, want ick en heb niet gheerne dat men siet wat ick gecocht heb. Ick wil den mantel daer over slaen,' (want hy sorchde dat hi aen sijnen rock gekent mocht worden). Doen gaf die weert hem den mantel om. Ende ghinck also sijnder straten, die hy voor meer gewandelt hadt, wanneer hy sulcx bedreven hadde. Ende hadde niet in den sin gebraden hoenderen te coopen, hy en vraechde oock niet veel na de twee weerden, ooc en hadde hy niet in den sinne in die naestcomende twee jaren haer te besoecken. Als sy hem lange gewacht hadden, quam des boers dochter geloopen, al clagende ende weenende, ende seyde: 'O vader, het gaetter al qualijc, wy hebben onse coe verloren die van desen nacht ghestolen is!' Die vader mercte die boeverije terstont ende sprac: 'Daer sla die duyvel toe, ick heb se selfs vercocht.' Ende moesten om der boeverijen wil selfs lachen. Ende en woude sijnen gast niet langer verwachten, want hi sach wel dat hy niet wederkeeren en soude: die hoenderen en waren noch niet gebraden, want die pluymen hadden dat vleesch wech ghedraghen.]
Beschrijving
Een avonturier komt in een herberg vlakbij Keulen. Hij spreekt met de waard af om de volgende dag samen naar de markt te gaan. 's Nachts haalt hij de koe uit de stal en bindt haar vast aan een boom. De volgende ochtend doet hij alsof hij de koe van een boer heeft, die hem geld schuldig was. Hij haalt de waard over zijn eigen koe te verkopen, en krijgt 's avonds het geld van hem. De volgende ochtend vraagt hij geld te leen aan de waardin zodat hij ontbijt voor hen kan gaan kopen, en een mantel om het onder te verstoppen. Hij gaat er met de buit vandoor, maar de waard kan er wel om lachen.
Bron
H. Pleij, J. van Grinsven, D. Schouten & F. van Thijn: Een Nyeuwe Clucht Boeck. Een zestiende-eeuwse anekdotenverzameling. Muiderberg 1983.
Commentaar
1554
Bron: Pauli, Schimpf und Ernst 710.
Vanwege het ontbreken van een blad (K5) aan het 'cluchtboeck' is het slot van deze clucht ontleend aan het kluchtboek van 1576 (fol. D4 verso-D5 recto), hetgeen gemarkeerd is met vierkante haken.
Vanwege het ontbreken van een blad (K5) aan het 'cluchtboeck' is het slot van deze clucht ontleend aan het kluchtboek van 1576 (fol. D4 verso-D5 recto), hetgeen gemarkeerd is met vierkante haken.
Naam Overig in Tekst
Cuelen 
Cuelen 
Herman
Herman
Naam Locatie in Tekst
Keulen
Keulen
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:22