VVUNL306 - De dolle grens

De dolle grens

De meest oostelijke uithoek der grote gemeente Echt is een gehucht van weinig huizen, met een kapelletje; dat gehucht draagt de eigenaardige naam van de Spaanse Huiskens of 't Spaans Huiske. Naar men zegt, waren het vluchtelingen uit het nog geen drie minuten verder gelegen dorp Saeffelen, dat tot Gulik behoorde, die hier onder Spaanse opperheerschappij vrij waren. Een huis staat daar half op Nederlands, half op Pruisisch grondgebied, wat tot allerlei verwikkelingen aanleiding gaf. De landsgrens loopt van Vlodrop af, naar St. Jans Kloes, langs het oude Echterwald op in de richting van het schilderachtige stedeke Waldfeucht met zijn twee antieke poorten vrij recht naar het zuiden tot het Spaans Huiske. Dan komt er verandering. De grens wijkt plotseling terug noord-west naar het vergeten dorpje Schalbruch, in de moerassen en zandruggen liggend.
Zonderling wendt ze zich weer plotseling zuidelijk op de Maas in, om dan terug te keren naar het oosten tot kort bij het stadje Gangelt. In het Nederlandse gebied ligt een vierkante lap Prui-sische grond van grote omvang. Het gevolg is dat daardoor Limburg zo bijzonder smal geworden is, een dikke drie kwartier breed. Die zonderlinge grens heeft van de mensen daar als vanzelf sluikers en smokkelaars gemaakt. Maar het boerenverhaal over die dwaze grens heeft een verklaring gevonden voor die hiaat in ons grondgebied. Na de woelige twintig jaren van Napoleons heerschappij werd Nederland weer vrij en een koninkrijk. Een congres regelde in het algemeen de grenzen van het nieuwe rijk. Voor de vaststelling der grens in bijzonderheden, het plaatsen der palen, was een commissie aangesteld, bestaande uit vier Pruisen en vier Nederlanders. 't Was een moeizaam werk en het duurde lang. Want de grenscommissarissen vierden dat telkens, als ze een eind opgeschoten waren, met een eet- en drinkgelag in een der naburige steden of dorpen. Men was tot Gangelt geko-men. In de ouderwetse Gastwirtschaft bij de poort waar het 'Grünewald' uithing, was het weer grensfeest geweest. Vooral de Hollandse commissarissen hadden de fles zo duchtig aan-gesproken dat ze onbekwaam waren om de volgende dag verder te werken. De Pruisische commissarissen waren echter op hun hoede geweest en begaven zich toen met tal van helpers terug op het reeds beziene gedeelte, en pootten palen rondom een inspringende hoek, eigenlijk dus op Hollandse grond. Zo maakten zij Pruisen groter. De tweede dag daarna trok men van Gangelt weer zuidelijker en de lap grond was voorgoed Pruisisch. 'Doaveur hubbe veer dè nutten, dullen hook in de grens,' zeggen de Echterbosscher boeren.

Hollandse commissarissen waren dronken bij het bepalen van de grens, waardoor de Pruisen grond erbij konden pikken; zodoende is Limburg zo smal, ideaal voor smokkelaars.

Willem de Blécourt, Volksverhalen uit Nederlands Limburg, Utr./Antw.1981, 145f N°7.12

17 augustus 1918

A.F. van Beurden, in: Buiten jg. 12 (17-8-1918), 391-392

Spaanse Huiskens    Spaanse Huiskens   

Saeffelen    Saeffelen   

Nederlands    Nederlands   

Pruisisch    Pruisisch   

St. Jans Kloes    St. Jans Kloes   

Echterwald    Echterwald   

Schalbruch    Schalbruch   

Echt    Echt   

Gulik    Gulik   

Vlodrop    Vlodrop   

Waldfeucht    Waldfeucht   

Maas    Maas   

Limburg    Limburg   

Napoleon    Napoleon   

Gangelt    Gangelt   

Grünewald    Grünewald   

Hollands    Hollands   

Echterbosch    Echterbosch   

2013-03-01 14:50:22