Hoofdtekst
Heksenprocessen
[Zelfs in de lage landen bij de zee werden de heksen vervolgd, geoordeeld en terechtgesteld. 't Duurde tot 1610 voor er klare argumenten werden gehoord; dat de heksen nooit eenig profijt van hun verbond met den duivel hadden, dat ze arm waren en arm bleven. Na dat jaar werden geen heksenprocessen meer gevoerd.
Dat er in dien tijd in Nederland toch weinig doodvonnissen zijn voltrekken, kwam hierdoor, dat de burgelijke rechter oordeelen moest, in een tijd dat men met de vooruitgang der jurisprudentie, schroomvallig geworden was ten opzichte van het bewijs. "Dit is geschied, omdat men het beter acht vele schuldigen ongestraft te laten, dan een onschuldige te veroordeelen." (Voetius)]
In 1565 werd te Vere een zekere Digna Robberts, een bejaarde vrouw, in de wandeling "Water en Brood" geheeten, van hekserij verdacht. Op de pijnbank gebracht, bekende ze, dat ze inderdaad gemeenschap had gehad met den duivel.
Toen ze eens, ongeveer vijf en dertig jaar geleden, op een avond bij een heul 1), halfweg Middelburg en Veere zat te eten, werd ze aangesproken door een jongeman, geheel in het zwart gekleed, die haar vroeg, of ze niets beters te eten had, en haar daarop goud en zilver beloofde, wanneer ze hem haar ziel zou geven.
Bovendien zou hij haar leeren hoe ze schepen in volle zee kon doen vergaan. Ze weigerde, en eerst toen Satan dreigde haar tot stof te vermalen, stemde ze toe. Vanaf dien stond verzaakte ze God, en sloot een verbond met den duivel, die tot teeken een vlecht van heur haar meenam.
De booze heeft haar toen heksenzalf leeren maken, waarmee ze zich in moest wrijven; daarna kon ze op een stroowisch in de zee ronddrijven, en schepen doen vergaan. Zoo had ze bij Westkappel een scheepje, dat met vijf en veertig koppen was bemand, laten zinken.
Zeven of acht jaar later, had ze iemand, wiens schoonvader haar een aalmoes had geweigerd, kreupel en lam gemaakt, enkel door hem aan te raken.
Een boerenmeisje had ze eerst tot diefstal bij haar boerin verleid en haar daarna den nek gebroken.
Ze werd veroordeeld om levend te worden verbrand, wat nog dienzelfden middag is geschied.
1. Bruggetje
[Zelfs in de lage landen bij de zee werden de heksen vervolgd, geoordeeld en terechtgesteld. 't Duurde tot 1610 voor er klare argumenten werden gehoord; dat de heksen nooit eenig profijt van hun verbond met den duivel hadden, dat ze arm waren en arm bleven. Na dat jaar werden geen heksenprocessen meer gevoerd.
Dat er in dien tijd in Nederland toch weinig doodvonnissen zijn voltrekken, kwam hierdoor, dat de burgelijke rechter oordeelen moest, in een tijd dat men met de vooruitgang der jurisprudentie, schroomvallig geworden was ten opzichte van het bewijs. "Dit is geschied, omdat men het beter acht vele schuldigen ongestraft te laten, dan een onschuldige te veroordeelen." (Voetius)]
In 1565 werd te Vere een zekere Digna Robberts, een bejaarde vrouw, in de wandeling "Water en Brood" geheeten, van hekserij verdacht. Op de pijnbank gebracht, bekende ze, dat ze inderdaad gemeenschap had gehad met den duivel.
Toen ze eens, ongeveer vijf en dertig jaar geleden, op een avond bij een heul 1), halfweg Middelburg en Veere zat te eten, werd ze aangesproken door een jongeman, geheel in het zwart gekleed, die haar vroeg, of ze niets beters te eten had, en haar daarop goud en zilver beloofde, wanneer ze hem haar ziel zou geven.
Bovendien zou hij haar leeren hoe ze schepen in volle zee kon doen vergaan. Ze weigerde, en eerst toen Satan dreigde haar tot stof te vermalen, stemde ze toe. Vanaf dien stond verzaakte ze God, en sloot een verbond met den duivel, die tot teeken een vlecht van heur haar meenam.
De booze heeft haar toen heksenzalf leeren maken, waarmee ze zich in moest wrijven; daarna kon ze op een stroowisch in de zee ronddrijven, en schepen doen vergaan. Zoo had ze bij Westkappel een scheepje, dat met vijf en veertig koppen was bemand, laten zinken.
Zeven of acht jaar later, had ze iemand, wiens schoonvader haar een aalmoes had geweigerd, kreupel en lam gemaakt, enkel door hem aan te raken.
Een boerenmeisje had ze eerst tot diefstal bij haar boerin verleid en haar daarna den nek gebroken.
Ze werd veroordeeld om levend te worden verbrand, wat nog dienzelfden middag is geschied.
1. Bruggetje
Beschrijving
In 1565 werd een van hekserij verdachte vrouw op de pijnbank gedwongen te bekennen, dat ze gemeenschap had gehad met de duivel en met hem een verbond had gesloten, waarop hij haar leerde heksenzalf te maken, waarmee ze bleef drijven op water en schepen kon doen vergaan; verder had ze iemand kreupel gemaakt slechts door hem aan te raken en een meisje had ze eerst tot diefstal verleid en daarna de nek gebroken. Ze werd tot de vuurdood veroordeeld.
Bron
J.R.W. en M. Sinninghe: Zeeuwsch sagenboek, Zutphen 1933, p. 132-133
Commentaar
voor 1929
Jan Vermeer (Drs. P. J. Meertens), in: Ons Zeeland, IV, N° 51.
Naam Overig in Tekst
Digna Robberts 
Digna Robberts 
Water en Brood
Water en Brood
Satan
Satan
God
God
Naam Locatie in Tekst
Veere
Veere
Middelburg
Middelburg
Westkapelle
Westkapelle
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20