OVER0927

Een gierige paep hadde lang belooft sijn gemest varcken te slachten, maer altoos bang sijnde voor dat wegsenden van de beulingen, ging met de koster te rade. R. 'Slacht het bij nacht en segt dat het varcken gestoolen is.' Hij dede soo, maer de koster om de paep niet leugenachtig te maecken, stal het varcken suyver weg. De paep quam 's ochtens vroeg al bij de koster. 'Wat duyvel', seyde hij, 'daer hebben sij mijn varcken gestoolen.' R. 'Dat is goedt, blijft bij dien text, dan hoeft gij aen niemant een beuling te geven.' R. 'Neen waerlijck, het is gestoolen.' R. 'Goed is 't, want soo gij anders seydet, soo souden de boeren waerlijck seggen dat gij gierig waert.' Daermee moest de paep gaen.

AT 1792 - The Stingy Parson and the Slaughtered Pig    AT 1792 - The Stingy Parson and the Slaughtered Pig   

ATU 1792 - The Stingy Clergyman and the Slaughtered Pig.    ATU 1792 - The Stingy Clergyman and the Slaughtered Pig.   

Een gierige priester heeft al lang de belofte gedaan om zijn gemeste varken te slachten, maar hij ziet er tegenop om het vlees allemaal weg te geven. Hij gaat bij de koster te rade en die geeft hem de raad het varken 's nachts in het geniep te slachten en dan te zeggen dat het varken gestolen is. Dat is een werkbaar idee voor de priester. 's Nachts echter steelt de koster het varken werkelijk, om de priester niet te laten liegen. In de ochtend komt de priester bij de koster, ontsteld over het feit dat het varken werkelijk gestolen is. De koster complimenteert de priester: zo moet hij het inderdaad brengen, dan hoeft hij geen worstje weg te geven. De priester, die denkt dat de koster verwijst naar het plan dat ze de vorige dag hebben gesmeed, probeert de koster aan het verstand te peuteren dat zijn varken werkelijk gestolen is. De koster vindt het prima zoals de priester het doet, want als hij het anders zou zeggen, zouden de boeren werkelijk, en naar waarheid, zeggen dat hij gierig zou zijn. De priester druipt af.

Aernout van Overbeke, Anecdota sive historiae jocosae. Ed. R. Dekker, H. Roodenburg en H.J. van Rees. Amsterdam 1991.

Derde kwart zeventiende eeuw

- Beulingen: het woord kan op twee manieren opgevat worden. Het is gebruikt als scheldnaam, met de betekenis domoor. De eigenlijke betekenis van het woord is: darmen, ingewanden. Ook: worst. 'Beulingen' in de eerste zin kan dus wijzen op degenen met wie hij het varken heeft beloofd te delen (de domme boeren, waarvan hij het zat is om die steeds weg te moeten sturen en die dus ook steeds weer terugkomen), maar het kan ook slaan op het varken, die hij dus als een verzameling worsten ziet waarvan hij er tegenop ziet om die weg te geven. Gezien de gierigheid van de priester is deze tweede uitleg het meest waarschijnlijk.
- Het woord 'waerlijck' in de laatste zin van de koster kan betekenen 'echt' met de betekenis 'zeker weten', 'absoluut' (waarmee de zin dus het karakter krijgt van een stellige bewering), maar het kan ook betekenen 'naar waarheid'. Hier is niet echt een favoriete interpretatie, de dubbelzinnigheid maakt onderdeel uit van de grap.

The stingy parson and the slaughtered pig

2013-03-01 14:46:20