DEVOOYS108 - Exempel van der heylicher triniteyt

Exempele. Het was eens een paer volcs in huweliken state. Dese hadden een alten schoenen dochter, ende sij waren seere rike van goede. Die doot quam, die nyement en spaert. Ende als si beyde ghevoelden dat sij sterven souden, sij hadden enen brueder, die priester ende proghiaen was, ende die vreese Gods was in hem. Doen sij beyde aldus siec waren, soe ontboden sij haren brueder den proghiaen, dat sij seere ziec waren, ende wel ghevoelden dat sij sterven souden. Ende seyden: ,,Ghi sijt die naeste die wi hebben; wi bidden u dat ghi wilt nemen in uwer hueden ons eeneghe kint, den weertsten scat die wi ghebruken in deser werelt. Ende alle dat goet dat wi hebben ende besitten, dat gheven wi u om haer te voedene. Ende weest haer ghetrouwe!" Die prochyaen gheloefdet hem, dat hijt gherne doen soude. Die vader ende moeder storven, ende die oem nam dat kint in sijnder hoeden, ende voedense ende leerense in der vreesen Gods. Ende het was een goet kint, ende wies op in doechden. Het gheviel op enen sondach, dat haer heere oem precte ende wonderlike seere prees den staet vander mechdeliker reynicheit. Doen hi thuys quam, soe viel sijn nichte op haer knien voer hem, ende seyde- ,,Och mijn heere oom, ic biddu om die minne van onsen lieven here, dat ghi mi wilt laten inden meechdeliken staet. Ghi hebten soe seere ghepresen, dat ic der mechden staet alte gherne houden soude". Doen sprac haer heere oem: ,,Mijn lieve nichte, werde dochter, dat es mi alte lief. Nu blijft in uwen meechdeliken reynicheid; dat radic u voor dat beste. Maer op dat ghi maghet bliven wilt, so en moet dij niet spreken met mannen, noch op hem sien". Ende die goede dochter gheloefdet hem, dat sij haer daar afhueden soude. Ende alsoe bleef sij enen langhen tijt. Daer na op enen anderen dach soe ghevielt dat die goede heere ghinc prediken vanden huweliken state, ende begonste dien seere te prisene, waert dat hij ware wel ghehouden, ende seyde vele duechden daer af. Doen hij weder thuys quam, doen quam hem teghen sijn nichte, ende viel op haer knien, ende seyde: ,Mijn lieve heere oem, ghi hebt soe seere ghepresen den staet van den huwelike, dat ic beghere ghehuwet te sine. Ic hebbe langhe ghenoech maecht gheweest ende meechdeliken staet ghehouden". Doen dat hoerde haer heere oem, ende bij aensach haer goede onnoeseiheit, hij sprac tot hare ende seyde: ,,Mijn lieve nichte, wat manne wildi hebben?" Doen seyde die dochter: ,,Heere oem, die u belieft". Die oem sprac tot hare: ,,Mijn lieve kint, wildi mi hebben?" Die dochter antwordde: ,,Ja ic, heere oem". Die goede heere sprac: ,,Nu wel, mijn lieve nichte, ghij sijt mijn wijf, ende ic u man. Nu moetti mi sijn ghetrouwe, ende gheen dinc doen sonder minen orelof, noch spreken tot gheenen man, ten es mijn wile". Ende die goede dochter gheloefdet hem al te houdene, ende alsoe dede sijt, ende bleef alsoe langhe in lien staet. Namaels soe quaemt alsoe bi, dat die goede heere ghinc predicken, ende begonste seere te prisene den staet vanden weduen, ende seyde veel goets daer af. Doen die heere thuys quam, soe quam sijn nichte hem te ghemoete, ende bat hem dat sij weduwe sijn mochte, want hij then staet soe seere ghepresen hadde, dat sij niet langher ghehuwet en woude sijn. Doen dat haer goede oem hoerde, werdt hij seere verblijdt, ende sprac tot haer ende seyde: ,,Nu dochter, op dat alsoe es dat ghij weduwe wilt sijn, soe moeti mij quijt scelden, ende ic u". Die dochter antwoorde: ,,Ic scelde u quite". Ende die goede heere sprac: ,,Soe doe ic u oec". Maer nu op dat ghij weduwe sijt, soe moet ghi doen als een goede weduwe sculdich es te doene. Dat es ghi moet vasten ende penitencie doen ende dicwile ter kerken gaen ende Gode dienen, vreesen ende minnen, ende die werelike dinghen scuwen ende vlien, ende u herte te Gode werdt keeren ende tot sinen santen". Doen vraechde sij: ,,Wien van alden heyleghen salic meest dienen ende minnen?" Doen seyde haer heere oem: ,,Die heyleghe drivuldicheit". Ende daerop gaf hi haer goede leere, hoe dat sij dat doen soude; welke leeringhe sij neerstelec veste in haer herte, ende gheloefde hem dat al wel te houdene, ende bleef in dien heyleghen state. Daer na, alst Gode gheliefde, sterf die goede dochter. Den derden nacht daer na soe quam sij weder tot haren oem ende cloepte voer een venster. Die oem dede oepen dat vensterken, ende seyde: ,,benedicite". Ende die ziele antwerdde: ,,Dominus". Doen vraechde die prochiaen: ,,Wi[e] sidi ?" Die ziele antworde: ,,Ic ben uwer nichten ziele, die eerghysteren overleet". Doeti vraechde die heere: ,,Och, mijn lieve nichte ende mijn lief kint, hoe hevet met u gheweest? Ende weenen comt u, dat ghi aldus uterlijc ende werdichlijc gheschiert sijt met blinkende dierbaren steenen ende hebt drie croenen op u hoeft? Ic waende dat die ghene die behouden sijn in dat eweghe leven elc maer een croene en hadde op sijn hoeft". Die ziele antwordde ende sprac: ,,Ic ben behouden ende ghebruke groete glorie bider ghenaden Gods ons heren, welke mi bliven sal inder ewicheit. Ende die drie croenen die ic hebbe op mijn hoeft, es die ver diente, die ic hebbe boven andere sancten inden hemele, om die drie staten vander heylegher kerken, te wetene: meechdeliken staet, huweliken ende weduliken stact, welken ic alle drie gheheel ende wel ghehouden hebbe sonder smette. Ende dese groete glorie en sal nemmermeer minderen, ende dese groete claerheit ende dierbaren steene, die ghij siet, daer ic mede ghecleet ben, hebbic om die goede wercken die ic ghedaen hebbe". Doen sach haer oem een dinc voer haer borst al bedect, waer omme hij verwondért was, ende vraechde haer ende seyde: ,,O zaleghe ziele, ic sie u soe seere ghechiert met soe groeter glorien ende claerheit, dat ics niet en can begripen. Maer mi verwondert wat dinghe dat es voer uwe borst, dat ic niet ghesien en can, ende ic wel alle ander dinghen sie. Ic hiddu dat ghi mi dat wilt thoenen". Die geest sprac: ,,Mijn lieve oem, dat en moechdi fnu niet sien, want gheen sterfelijc creatuere en es dies mechtich te siene ofte te begripene, want die glorie es soe sunderlinghe ende soe speciael ende soe groet. Dat hier voer mijn borst es, voer uwen oeghen bedect. Diet saghe, hij soude moeten rechtevoert sterven. Ende dese uterlike glorie hebic verdient om dat ic die heyleghe drivuldicheit ghedient ende ghemint hebbe. Ende niement en heeft dese groete ende speciael glorie inden hemele, dan alleene die op ertrike ghedient ende ghemint hebben die heyleghe drivuldicheit. Maer bereyt u, want corttelike soe seldi van deser werelt moeten scheeden, ende dan soe seldi sien inden eweghen levene dese groete onsprekelike glorie, die mi God doer sijn ongrondelose ontfermherticheit verleent heeft". Ende dat segghende die ziele voer wech te hemele. Ende die goede priester cort daer na soe sterf hij, ende werdt behouden.

Een vroom meisje wordt door haar oom opgevoed. Als haar oom, die priester is, predikt over de goedheid van een maagdelijk bestaan, vraagt het meisje of zij maagd mag blijven. De oom prijst dat. Als haar oom op een dag predikt van de goedheid van een huwelijk, vraagt het meisje of ze mag trouwen. De oom biedt zichzelf aan als echtgenoot. Als haar oom predikt over het bestaan als weduwe, wil het meisje ook weduwe zijn. De nicht en de oom scheiden. De vrouw moet nu boetvaardig zijn, vaak ter kerke gaan en bovenal de heilige drievuldigheid eren.
Twee dagen na haar dood verschijnt de ziel van de nicht voor het raam van haar oom. De oom ziet dat de ziel drie kronen draagt, terwijl hij meent dat zaligen normaal slechts een kroon dragen. De verschijning zegt dat dat komt omdat ze alledrie de heilige staten van de kerk behaalt heeft. Ze heeft ook iets om haar hals. De oom wil het zien, maar de geest antwoordt dat dat niet kan, omdat geen enkele sterveling dat kan zien of begrijpen. Het behoort tot de zalige zielen, die de heilige drievuldigheid geeert hebben. Maar zijn nicht voorspelt dat de oom spoedig ook heen zal gaan en de eeuwige glorie te zien krijgen.

De Vooys, C.G.N., Middelnederlandse stichtelijke exempelen, Zwolle, 1953 pagina 92-95

God    God   

Heilige Drievuldigheid    Heilige Drievuldigheid   

Heilige Drieeenheid    Heilige Drieeenheid   

2013-03-01 14:46:20