LAAN018 - 't Riepster Licht

't Riepster Licht

Het es 'n Kaaizer west, dij boas was over de haile wereld. Dou wol e dizze kontraainen ook nòg hebben; doar was niks aan te doun.
Dou mozzen ale wetten opschreven wòrden; dat mozzen twaalf man doun,
dij doar geleerd tou wazzen. Want der haren aaltied wetten west, mor ze wazzen nòg nooit opschreven.
Dij twaalf man haren doar gain zin aan; dat òlle recht was heur haaileg, want dat haar van geslacht op geslacht aaltied zo west. Dat wazzen òlle, wieze spreuken, veul mooier as dat nije wetbouk, dat ze nou moaken mozzen. Ze konden 't nait over heur haart kriegen, en dat nòg wel veur zoo'n vremde keunink. Ze deden 't nait.
Dou mozzen ze staarven. Ze moggen zulf kaizen, wat dood dat ze lieden wollen. Oet drij moggen ze kaizen: kòp òf, leventeg begroaven òf op 'n stuurloos schip op zee.
Wat dee ie?
Nou, dat deden zai ook; ze wörn op 'n stuurloos schip bròcht, zunder rouer, zunder mast, zunder anker. In Riep (di. Zeeriep) wörn ze van laand òfstöt, want doar was 't dou nòg apmoal wilde zee. Woar zollen ze ooit terechte komen?
De störm kwam op, zo ain as ter nòg nooit wèst haar De twaalf man zatten in de alderiezelkste nood. Der was gain oetkomst meer; 't wör nòg aal slimmer en slimmer. Ieder ogenblik kon dat òl schip oet nkander sloagen.
Dou zee de òlste: onze òlle goden, dij verloaten ons. Want ze wazzen nòg Haaidens in dij tied. Zol 't woar wezen, dat de nije Gòd staarker is? Dou beedden ze tòt Jezus, dat hij heur helpen zol in heur nood. Bie nkander zatten ze veur in 't schip net as 'n troep aarme schoapen.
Kiek, doar zaggen ze op de achtersteven in ains dudelk 'n man. Hai haar 'n kromhòlt in zien haand, doar stuurde 't schip mit, regelrecht op 't laand aan, tegen de störm in. Op de aigenste ploats, doar ze vandoan dreven wazzen, doar kwammen ze ook weer te laande. Dou ze weer in Riep wazzen, sprang de dattiende 't eerst tou 't schip oet, en hai pootte zien kromhòlt in de grand. Dou was e weg. Mor 't kromhòlt begunde te branden mit 'n groat vuur, dat nooit weer oetdoofd is, zo laank as Riep aan zee legen het. Dat was tòt 'n aiwege memorie.
Dou begrepen de twaalf, dat ze mis wèst haren, en dat ze de wetten opschrieven mozzen. Ze binnen der vot mit begund, en ze hebben der in zet dat de Here Jaizes de heer van de haile wereld was. Dat was ja ook dudelk te zain aan 't Riepster licht.
Mor dou is 't gebeurd, dat de zee aal bie lutjen laand wòrden is Woar nou 't Zaand ligt, en veul wieder op nòg, dat was apmoal zee, zo wied as ter nou koren gruit. Dou is 't licht vanzulf oetgoan, omdat ter tòch gain schip meer komen kon.
Dou is de Duvel komen, en dij het op de nije diek zien licht aanstoken. As ter din storm was, en de schippers wollen binnen, din voarden ze doar op òf as op 'n vaailege boak. Mor din, in ains was 't weg, en houveul aarme zeelu der wel bie omkomen binnen, dat is hail nait te zeggen.

Dit is wel de bekoorlikste van alle Groninger legenden. Terecht heeft Dr. Wumkes in 'Het Noorden' van 1904 daar op de hem eigen voortreffelike wijze de aandacht op gevestigd. Hij vermeldt dat de eerste dominee van Zeerijp dit verhaal heeft opgeteekend in een handschrift, waarvan Dr. Westerhof van Warfum melding maakt in zijn 'Twee Hoofdstukken van ons Dijkwezen.'
En ook lezen we dat het spooklicht nog is gezien op stormachtige herstavonden, ter grootte van 'n sloekschoof.
Dit wordt bevestigd door Ds. Westendorp, die in 1836 nog sprak van 'het zoo algemeen aangenomen geloof van het spokend Riepster Licht.'

De Kroniek van Sicke Benninge heeft het zelfde verhaal, maar plaatst het in Franco in Westfriesland. En dan komt er geen vuur uit het kromhout, maar een grote toren verheft zich op de zelfde plaats, en onder die toren ontspringt een schone bron. Daaromheen gingen de twaalf en ook de dertiende zitten en laafden zich;
(Zie de uitgave van J. A. Feith, blz. 16.)

Een keizer wilde eens het gebied rond Zeerijp veroveren. Alle wetten moesten door twaalf mannen opgeschreven worden. De twaalf mannen weigerden en werden als straf op een stuurloze boot op zee gezet. Ze gingen bidden tot Jezus en toen verscheen er een man, die het schip naar de kant stuurde. Aan land stak hij zijn kromhout in de grond. Het hout begon te branden en zou altijd blijven branden zolang Zeerijp aan zee lag. Nu begrepen de twaalf mannen dat ze ongelijk hadden gehad. Ze begonnen snel de wetten op te schrijven met daarin Jezus als heer van de hele wereld.
Later werd de zee drooggelegd. Het vuur is toen gedoofd, omdat er toch geen schepen meer langskwamen. De duivel is er gekomen en heeft er zijn licht aangestoken. Als schippers in een storm erheen varen, gaat het licht snel uit en zijn de schippers hulpeloos.

Laan, K. ter. Groninger overleveringen. Zutphen, 1930. p. 52

1930

Zeeriep    Zeeriep   

Kaaizer    Kaaizer   

God    God   

Jezus    Jezus   

Zaand    Zaand   

Groninger legenden    Groninger legenden   

Dr. Wunkes    Dr. Wunkes   

Het Noorden    Het Noorden   

Dr. Westerhof    Dr. Westerhof   

Twee hoofdstukken van ons Dijkwezen    Twee hoofdstukken van ons Dijkwezen   

het zoo algemeen aangenomen geloof van het spokend Riepster Licht.    het zoo algemeen aangenomen geloof van het spokend Riepster Licht.   

Riep    Riep   

Zeerijp    Zeerijp   

Warfum    Warfum   

Ds. Westendorp    Ds. Westendorp   

2013-03-01 14:46:20