GROTM091

FH: Ik moest denken aan een verhaal dat op de middelbare school, wat de leraar geschiedenis toen vertelde. En dat ging over het verhaal van hoe het Sappemeer aan zijn naam kwam. Dat is dan dicht bij huis. Er staat me iets bij dat Sappe, dat was dan de duivel - werd ermee bedoeld. En dat meer was een bestaand meertje in de buurt. Dat schijnt nu nog te bestaan. En of de naam Kleine Meer, Kleine Meersestraat ook daar nog mee verband houdt, zou kunnen, maar... En verder kom ik niet, haha.
TM: En hoe is Sappe in het Meer gekomen?
FH: Uh ... ik weet niet meer of het een verhaal was van storm en weet ik veel wat meer, dat iemand bang werd van het slechte weer en zijn ziel aan de duivel verkocht... Zoiets zal het wel zijn geweest. Maar ... Nee ...
TM: En dat had u op school gehoord?
FH: Ja, tweede klas HBS was dat: meneer Lensen.

TM 2803 - Misleidend licht    TM 2803 - Misleidend licht   

TM 2601 - Hoe het dorp (de stad, heuvel, straat, een plek of het stuk land) aan z'n naam is gekomen    TM 2601 - Hoe het dorp (de stad, heuvel, straat, een plek of het stuk land) aan z'n naam is gekomen   

Oorsprong van de naam Sappemeer.

Optekening Verteldag op borg Ewsum, Middelstum (Bandopname archief Meertens Instituut)

Opmerking Huisman 28 november 2006: Afgelopen zaterdag in Middelstum heb ik sage van Sappe als tip genoemd. Ben op internet gaan zoeken zonder resultaat. Heb me toen tot de archivaris van Hoogezand-Sappemeer gewend en jawel, de hr. Manfred Ahlte wist op internet wel te vinden wat ik zocht.
Als je via Google zoekt naar “ Sappe en Satan “ kom je op de 1e hit op blz. 1 een aantal verhalen tegen. De titel Het bloedoffer of Sappe en Satan moet je hebben. Het verhaal is anders dan ik me herinnerde. Ik had nl. in mijn hoofd dat met Sappe in feite de duivel werd bedoeld. Dat was ook het weinige wat ik me kon herinneren.
Volgens de archiefman betekent het woord sappe volgens het boek “Oud Hoogezand en Sappemeer in woord en beeld”van L. Smid, heide.
Het Sappemeer en Kleine of Eggemeer waren twee grotere “meerstallen”of veenplassen, waarvan tientallen in het veengebied tussen Hoogezand en Boertange voorkwamen.
Het Sappemeer was ca. 5,5 m diep. Het (oude) Winschoterdiep werd gegraven om het veengebied te ontwateren en in 1617 was men met het graven in Sappemeer aangekomen waardoor het meer leegliep. De naam Kleinemeersterstraat herinnert er nog aan. In 1628 bereikte het Winschoterdiep Zuidbroek (allemaal nog handwerk tot in de 19 eeuw toe).
Bovenstaande feiten heb ik van de archivaris van H-S. (tel. 0598-373683)
Samengevat houdt de sage in dat ene meneer Sappe aan het meer woonde en werkte. Het was een ruig gebied en in de tijd voor 1617 was de openbare verlichting daar in elk geval, nog ver te zoeken. Maar Sappe was zo vriendelijk in zijn huis “s nachts een licht te laten branden waardoor de reiziger zich kon oriënteren.
Hij had een hard bestaan en toen de duivel op een kwade dag langs kwam kon hij de verleiding niet weerstaan om te kiezen voor een rijk en rustig leven waarin hem niets ontbrak.
Als tegenprestatie moest hij echter het licht op een andere plek situeren. Gevolg was dat de een na de andere reiziger in het meer verzoop. Tja, en kennelijk gingen die zieltjes naar de hel. Dat ging een tijdlang zo door tot op een gegeven moment de verloren zoon van Sappe zich meldde. Jammer genoeg arriveerde hij pas rond middernacht en ook hij voer blind op het licht van zijn ouweheer waarna hij - de zwemkunst niet machtig zijnde - jammerlijk verdronk.
Ouwe Sap kon hier niet mee leven en volgde zijn zoon in de diepte.
Tot zover mijn weergave. Het verhaal is volgens de archivaris oorspronkelijk gepubliceerd in “Groninger volksleven”, Groningen 1959. Er staat geen auteur vermeld. [= K. Ter Laan, 1959, p. 98-99].

Lensen    Lensen   

HBS    HBS   

Sappemeer    Sappemeer   

Sappe    Sappe   

Kleine Meer    Kleine Meer   

Kleine Meersestraat    Kleine Meersestraat   

Meer    Meer   

Sappemeer    Sappemeer   

Kleine Meer    Kleine Meer   

Kleine Meersestraat    Kleine Meersestraat   

Meer    Meer   

Sappemeer    Sappemeer   

2013-03-01 14:46:21