BLECOURTNB0326 - 6.1. Casteren, 1560

6.1. Casteren, 1560
Een boer, die vijf jaar ziekelijk was geweest, raadpleegde iemand (een duivelsbanner?), die hem zei, dat hij betooverd was. De schuldige zou 's anderen daags iets uit zijn huis komen vragen; dit moest hij weigeren; – daarna iets uit zijn tuin, en dit moest hij 'om Godswil' geven. Toen er nu werkelijk een oude vrouw iets kwam vragen, deed de boer, zooals hem geleerd was; en – toevallig of door de kracht der inbeelding – hij begon terstond te beteren. Nu was de vrouw natuurlijk een heks. Gevangen genomen, werd zij zelf zwaar ziek, zoodat de pastoor haar kwam bedienen; maar – zij kon de hostie niet doorslikken; en dit gold later als hoofdbewijs harer schuld. Het ordalium der 'keurbete', die den schuldige in de keel blijft steken, was dus naar allen schijn nog niet geheel vergeten. Zij stierf aan de pijniging; toen heette het – wat telkens in de processen terugkomt – dat de duivel haar den hals had gebroken. Op grond dat heksen een afkeer van beesten hebben, was zij o.a. gepijnigd door haar koeien-urine in den hals te gieten!
Soms werd ook 't bijgeloof met bijgeloof bestreden. Zoo wraakte de verdediger in dit geding twee getuigen, omdat zij de hulp van waarzegsters hadden ingeroepen en erkenden, dat de duivel bij hen was geweest, 'zoodat hun getuigenis duivelswerk was'. Bij een geding te Asten, 1595, werd de onschuld ener vrouw, die bij de waterproef gedreven had, betoogd op grond, dat sommige menschen onder den invloed van zekere planeten, alsmede, 'soo sommege seggen, die sterieles, ende van verstorven nature zijn', zeer licht zijn! Daar werd ook de waterproef zelf een uitvinding des duivels genoemd; de heer van Asten bracht hiertegen in, dat zij 'doer het gansche roomsche ryck gewoonlyck ende oock soo van keyserlycke mayesteyt als van alle chuer- en fursten geapprobeert ende daeghelyck over hondert jaren gebruyckt' was.

TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek    TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek   

Voorbeelden van heksengeloof en procesvoering

Willem de Blécourt. Volksverhalen uit Noord Brabant. Utrecht [etc.]: Het Spectrum, 1980. p. 172-173

C784.1 - Tabu: lending to witch.    C784.1 - Tabu: lending to witch.   

G281.1 - Witch gives away consecrated wafer after service.    G281.1 - Witch gives away consecrated wafer after service.   

1980

Motief: C784.1 Tabu: lending to a witch; vgl. G281.1 Witch gives away consecrated wafer after service.
Zuidema: 775. Vermelding: Sinninghe 1933: 115-116 (no. 171), 1964: 87-88.
6 Heksenprocessen
Enkele voorbeelden van heksengeloof en procesvoering, samengesteld aan de hand van W. Zuidema, 'Heksen en Heksenvervolging', Noord-Brabantsche Almanak (1893): 714-784, Hermans 1848, enkele stukken uit de Collectie Cuypers van Velthoven, berustend in het Rijksarchief der provincie Noord-Brabant te 's-Hertogenbosch, en een krantenbericht. Hierbij zij opgemerkt dat Zuidema al zijn materiaal heeft geput uit de genoemde collectie Cuypers van Velthoven, maar lang voordat de thans gebruikte inventarisering tot stand was gekomen. Deze inventarisering biedt jammer genoeg geen directe ingangen op de door Zuidema gebruikte stukken, zodat een preciese bronvermelding niet mogelijk was. Zie voor commentaar 8.6.

Heks maakt mens ziek & SINSAG 0058 Andere Hexenkünste

Casteren    Casteren   

Godswil    Godswil   

Asten    Asten   

Casteren (Noord-Brabant)    Casteren (Noord-Brabant)   

K218c    K218c   

2013-03-01 14:46:20