SINBRABSAG330 - Hoe Marten op studie kwam

No. 330. De Iepersche bisschop Martinus Rythovius, omtrent het jaar 1512 te Riethoven geboren, is in 's lands geschiedenis bekend als de biechtvader, die de graven Egmond en Hoorne in hun laatste oogenblikken bijstond.
In zijn geboorteplaats wordt zijn nagedachtenis bijzonder gezegend. Geen dorpskind is er, dat zijn geboortehuis in het gehucht Walik niet kan aanwijzen. Den kinderen vooral is hij dierbaar, want de kerkvoogd had in zijn testament voor hen gezorgd. Hij had namelijk eenige gelden tot een fonds afgezonderd, waaruit met Kerstmis en Paschen aan de kinderen van Riethoven, Eersel en enige andere dorpen in den omtrek wittebrooden zou worden uitgereikt, zoo zij het Onze Vader, het Wees Gegroet, het Symbolum der Apostelen, de Tien Geboden Gods en de voornaamste punten uit den catechismus zouden kennen. In de vorige eeuw hadden deze uitdeelingen van wittebrooden nog plaats. Vandaar dat door de kinderen alles wordt onthouden, wat de overlevering van Rythovius meldt en nimmer vergeet men te vertellen, hoe hij op studie kwam.
Boudewijn, een arme boer, liet zijn zoon Marten de schapen hoeden. Eens was hij met zijn kudde op de heide toen een aanzienlijk heer, die met zijn koets verdwaald was, naar den herder reed en hem den weg vroeg.
Marten zette zijn bolhoedje op de herdersschop, beval zijn hond de wacht te houden en bood den vreemden heer aan, hem den weg te wijzen. Daartoe uitgenoodigd, klauterde hij in het rijtuig. De vreemdeling vroeg hem, waarom hij daar zijn schop liet met zijn hoed er bovenop. "Wel mijnheer", was zijn antwoord, "dan begrijpt de hond, dat de kudde zich niet mag verwijderen en hij dubbel waakzaam moet zijn."
De vreemdeling praatte nu met den jongen voort en was zoo ingenomen met zijn vrijmoedige antwoorden, dat hij besloot den knaap voor zijn rekening te laten studeeren.
Hij hield woord; de jonge Martinus werd naar de desijds bloeiende school van 's-Hertogenbosch gezonden, waar hij door ijver en bekwaamheid uitmuntte. Te Leuven tot doctor in de wijsbegeerte bevorderd, werd hij weldra professor, bisschop en afgevaardigde bij het concilie van Trente. 4)

Marten, de zoon van een arme boer, is met zijn kudde schapen op de heide als een vreemdeling hem de weg vraagt. Marten biedt de vreemdeling aan de weg te wijzen, en zet zijn hoed op zijn herdersschop in de grond om de hond te laten begrijpen dat hij de schapen daar moet houden. De man is zo onder de indruk van de pientere jongen dat hij besluit Marten op zijn kosten te laten studeren. Marten's studie verloopt succesvol en hij schopt het tot professor en bisschop.

Noord-Brabantsch Sagenboek/ J. R. W. Sinninghe. - Zutphen: W.J. Thieme & Cie. - [1933], p. 282-283.

[1933]

Valt onder hoofdstuk en titel(s): IV. Historische Sagen; 4. Andere overleveringen.
Noten: 4) Hermans, Bijdragen, I, 199.

Martinus Rythovius    Martinus Rythovius   

Hoorne    Hoorne   

Kerstmis    Kerstmis   

Pasen    Pasen   

Paschen    Paschen   

Onze Vader    Onze Vader   

Wees Gegroet    Wees Gegroet   

Symbolum der Apostelen    Symbolum der Apostelen   

Tien Geboden Gods    Tien Geboden Gods   

Marten    Marten   

Ieper    Ieper   

Riethoven    Riethoven   

Egmond    Egmond   

Walik    Walik   

Eersel    Eersel   

's-Hertogenbosch    's-Hertogenbosch   

Den Bosch    Den Bosch   

Leuven    Leuven   

Trente    Trente   

2013-03-01 14:46:20