Hoofdtekst
[verhalen rond Hutt'nkloas]
[08:10]
RK: Nou heb ik gehoord, van die- nou van die terechstelling, de historische gegevens van Hutt'nkloas, maar zijn d'r ook verhalen om hem heen, die groter zijn geworden, en...
ROD: Ja, dat is natuurlijk eh, natuurlijk 't eh 't punt. Eh, juist eh 't verhaal van Huttenklaas eh, is heeft dus eh opgang gedaan in heel Twente. En eh, vrij snel na die tijd, en eh, de reden daarvoor weet ik eh niet eh - dat weet ik niet precies. Eh, als je de processtukken, als je even de bronnen- gewoon de historische bron gaat kijken, de processtukken, is die man eh veroordeeld voor 'n dubbele moord, ter dood veroordeeld. Eh, er is gedreigd met marteling, maar 't voorwerp dat dus hier in 't museum staat dat is de dwangstoel van Hutt'nkloas en daar zou die dus 110 dagen op hebben gezeten, en da's 'n hele tijd, en dat is 't verhaal wat dus de ronde doet. Maar 't staat dus niet in de processtukken, we hebben daar geen eh direct bewijs van.
RK: Dus die hele stoel, dat is 't verhaal, als 't ware?
ROD: De stoel is 't verhaal ja. Ja. Nou stond die stoel hier in de martelkamer van eh van de gevangenis van Oldenzaal. Die stoel is eh eeuwenlang gebruikt als dwangstoel, dat kon allemaal, en er is gedreigd onder torture, hè, dat bekentenissen afgedwongen zouden worden, en dat staat ook wel in de processtukken, maar specifiek van "wij zetten u eh op de dwangstoel" dat staat 'r niet in.
RK: En die stoel was er wel in die tijd?
ROD: En de stoel was er wel in die tijd, en die zal ook wel gebruikt zijn.
OS: Eigenlijk is later gewoon de link ontstaan, mensen die hebben gezegd, hij zal toch wel op die stoel hebben gezeten.
ROD: Ja, dat is- precies, het verhaal is dus de stoel.
RK: Dus 'r is gezocht eigenlijk naar 'n eh 'n link tussen de Hutt'nkloas en wat 'r nog is.
ROD: Ja, maar dat is dus vrij snel na die tijd al gebeurd, want eh in't feit dat 'r zoveel mensen- maar dat is 'n krantenverhaal, want hij is in 17-, 13 september 1775 is-tie ter dood veroordeeld hier in Oldenzaal, met 't hele gezin dus. En nou schrijft op 14 september of op 15 september - dat weet ik niet meer precies - schrijft dus de eh Haarlemsche Courant, De Haarlemsche Courant, dus de eerste oprechte Haarlemsche Courant schrijft dus dat er in Oldenzaal, in 't oosten van Nederland 'n ehm 'n eh 'n moordenaar is ter dood veroordeeld en eh genaamd Hutt'nkloas en eh met z'n vrouw en met z'n zoon, en eh dat daar wel 20.000 mensen naar gekeken hebben naar die terdoodveroordeling.
RK: 20.000.
ROD: Erg veel.
RK: Da's erg veel.
OS: Heel Twente kwam eh-
ROD: Nou ja, alles wat in de krant staat moet je natuurlijk ook niet geloven, maar eh... 't had nogal 'n impact, dus het was gewoon nationaal nationaal nieuws [om zo te zeggen?], ik bedoel, normaal, ja god, Oldenzaal 1775, nou eh - was helemaal niks. Klein stadje, 't was natuurlijk wel een belangrijke stad hier in Twente, maar gezien Amsterdam was 't natuurlijk toch 'n beetje geïsoleerd eh Oosten van Nederland, je moet de invloeden hier ook niet zoeken vanuit de rest van Nederland, maar vanuit het Münsterland, dus vanuit 't Westfaals gebied, Duits, en eh dus wat dat betreft is 't dus bijzonder dat dan die Haarlemse krant dat berichtje in de krant zet.
RK: Kreeg hij dan ook heldhaftige betitelingen mee?
ROD: Nee, niet.
RK: Dat niet, hij was niet 'n Robin Hood of 'n vrijbuiter of iemand die zich tegen 't gezag eh-
ROD: Nee.
OS: Gewoon echt 'n crimineel eh...
RK: Hij werd gelijk als slecht gezien.
ROD: Ja, ja. Er is ook 'n toneelstuk over geschreven, door een meneer Van [Coeverden], dat boekje is hier ook nog [vrij oud... boekje], ehm ja, die heeft dus 't verhaal ook geromantiseerd, en eh ja zo is dat ook 'n beetje dan dan eh gekomen hè, laten we zeggen de de romantiek - ja hoe moe'k 't zeggen? - de romantiek van van zo'n boef...
RK: En 'r is bier...
ROD: Ja, d'r is bier... en en en van alles en nogwat.
[over fles Hutt'nkloasbier]
ROD: Ja, dat zijn eh twee jongens die dat eh - 't bier wordt in Zuid-Duitsland gebrouwen, maar eh, die hebben dat 'r op geplakt. Ehm, dus ja, dat zijn dus eh de de volksverhalen die d'r omheen zitten, weer eigenlijk helemaal geen- waar je geen bewijs voor hebt. En eh, omdat- we hebben vrij nauwkeurig- omdat al die processtukken bewaard zijn 'n vrij nauwkeurig beeld van hoe dat gebeurd is hier in Oldenzaal. Eh, uiteraard eh ja, schort er natuurlijk nog wel wat aan, want die man, hij was al 65 toen-ie ter dood werd veroordeeld ehm, heeft dus geen verdediging gehad, geen advocaat, was in die tijd nog niet, werd alleen maar beschuldigd. Uiteraard zijn er schouwartsen geweest, hebben de lijken gevonden in de tuin bij hem, dus dat is allemaal eh- hij zal 't wel gedaan hebben. [...?] heeft ook bekend, z'n vrouw heeft ook bekend, en eh-
RK: Maar ja goed eh, in die tijd bekende iedereen zo'n beetje, als je maar even gefolterd werd.
ROD: Ja, nou precies, precies. En eh en eh, nou ja je ziet ook dat ze elkaar eh dat ze elkaar in de rechtbank eh verrot schelden en eh de man en de vrouw, dat wordt ook eh- de vrouw zou erger geweest moeten zijn dan de man, moet echt 'n Kenau geweest zijn. En eh die [...?] die had 'm aangezet tot 't plegen van de moord-
RK: Ja ja, soort Ceaucescu en eh...
ROD: Ja precies, ja ja ja. Dat is ook wel lachen, ja. Ehm, maar goed, die die marktkramer- die vader ging op zoek naar zijn zoon, die marktkramer kwam ook uit eh uit Duitsland en ja en eh, god, in de 18e eeuw ging dat zo langs de dorpjes, en eh en dat is natuurlijk ook wel interessant, eh blijkbaar wist die vader precies welke route die marskramer, zijn zoon, nam - door of in Nederland in 't Twentse gebied. En ehm, dus op 'n gegeven moment kwam zijn zoon niet thuis en eh, nou hij ging dus eh gewoon vragen en toen kwam-tie op 'n gegeven moment in Bentelo, in het gehucht, en eh- dat- die is dan ook- ja 'r zijn natuurlijk getuigenverklaringen of eh 'r zijn verkaringen opgenomen, in verband met- die in die stukken staan, van eh ja de laatste keer dat die man gezien was eh was dat in Bentelo en eh bij eh bij die Hutt'nkloas eh, want hij had 'n soort herberg waar mensen konden slapen en eh dus hij ging- en hij kocht wel 'ns wat van die eh van die goeie man... Voor 60 gulden is-tie vermoord, ja, en eh 'n paar mooi- hij was kousenverkoper - en 'n paar mooie kousen. Maar ja, stom stom stom, de volgende dag liepen ze dus in die nieuwe kousen, en iederen in Bentelo had gewoon in de gaten van 'hee, eh, hier klopt- hier klopt iets niet!' Dus eh...
RK: Wat 'n verhaal.
OS: Ja.
[...]
RK: Dat is typisch, hè, voor verhalen.
ROD: Ja. Dat klopt.
RK: Met helden en met beruchte mensen.
OS: D'r moeten ook spulletjes bij...
RK: Ja.
ROD: Ja, moeten spulletjes bij, ja.
RK: D'r moet iets aan die persoon herinneren, anders dan eh...
ROD: Ja.
RK: Valt 't tegen.
ROD: Ja, ik probeer dan toch die stoel in in z'n algemeenheid wel eh te eh 't verhaal van 't [..?] aanleiding om eh om je verhaal te vertellen over eh- ja, laten we zeggen de dwangstoel die dan in Oldenzaal eeuwen heeft gestaan, en nou, dat zie je ook in andere processtukken dat die stoel wel gebruikt werd.
[08:10]
RK: Nou heb ik gehoord, van die- nou van die terechstelling, de historische gegevens van Hutt'nkloas, maar zijn d'r ook verhalen om hem heen, die groter zijn geworden, en...
ROD: Ja, dat is natuurlijk eh, natuurlijk 't eh 't punt. Eh, juist eh 't verhaal van Huttenklaas eh, is heeft dus eh opgang gedaan in heel Twente. En eh, vrij snel na die tijd, en eh, de reden daarvoor weet ik eh niet eh - dat weet ik niet precies. Eh, als je de processtukken, als je even de bronnen- gewoon de historische bron gaat kijken, de processtukken, is die man eh veroordeeld voor 'n dubbele moord, ter dood veroordeeld. Eh, er is gedreigd met marteling, maar 't voorwerp dat dus hier in 't museum staat dat is de dwangstoel van Hutt'nkloas en daar zou die dus 110 dagen op hebben gezeten, en da's 'n hele tijd, en dat is 't verhaal wat dus de ronde doet. Maar 't staat dus niet in de processtukken, we hebben daar geen eh direct bewijs van.
RK: Dus die hele stoel, dat is 't verhaal, als 't ware?
ROD: De stoel is 't verhaal ja. Ja. Nou stond die stoel hier in de martelkamer van eh van de gevangenis van Oldenzaal. Die stoel is eh eeuwenlang gebruikt als dwangstoel, dat kon allemaal, en er is gedreigd onder torture, hè, dat bekentenissen afgedwongen zouden worden, en dat staat ook wel in de processtukken, maar specifiek van "wij zetten u eh op de dwangstoel" dat staat 'r niet in.
RK: En die stoel was er wel in die tijd?
ROD: En de stoel was er wel in die tijd, en die zal ook wel gebruikt zijn.
OS: Eigenlijk is later gewoon de link ontstaan, mensen die hebben gezegd, hij zal toch wel op die stoel hebben gezeten.
ROD: Ja, dat is- precies, het verhaal is dus de stoel.
RK: Dus 'r is gezocht eigenlijk naar 'n eh 'n link tussen de Hutt'nkloas en wat 'r nog is.
ROD: Ja, maar dat is dus vrij snel na die tijd al gebeurd, want eh in't feit dat 'r zoveel mensen- maar dat is 'n krantenverhaal, want hij is in 17-, 13 september 1775 is-tie ter dood veroordeeld hier in Oldenzaal, met 't hele gezin dus. En nou schrijft op 14 september of op 15 september - dat weet ik niet meer precies - schrijft dus de eh Haarlemsche Courant, De Haarlemsche Courant, dus de eerste oprechte Haarlemsche Courant schrijft dus dat er in Oldenzaal, in 't oosten van Nederland 'n ehm 'n eh 'n moordenaar is ter dood veroordeeld en eh genaamd Hutt'nkloas en eh met z'n vrouw en met z'n zoon, en eh dat daar wel 20.000 mensen naar gekeken hebben naar die terdoodveroordeling.
RK: 20.000.
ROD: Erg veel.
RK: Da's erg veel.
OS: Heel Twente kwam eh-
ROD: Nou ja, alles wat in de krant staat moet je natuurlijk ook niet geloven, maar eh... 't had nogal 'n impact, dus het was gewoon nationaal nationaal nieuws [om zo te zeggen?], ik bedoel, normaal, ja god, Oldenzaal 1775, nou eh - was helemaal niks. Klein stadje, 't was natuurlijk wel een belangrijke stad hier in Twente, maar gezien Amsterdam was 't natuurlijk toch 'n beetje geïsoleerd eh Oosten van Nederland, je moet de invloeden hier ook niet zoeken vanuit de rest van Nederland, maar vanuit het Münsterland, dus vanuit 't Westfaals gebied, Duits, en eh dus wat dat betreft is 't dus bijzonder dat dan die Haarlemse krant dat berichtje in de krant zet.
RK: Kreeg hij dan ook heldhaftige betitelingen mee?
ROD: Nee, niet.
RK: Dat niet, hij was niet 'n Robin Hood of 'n vrijbuiter of iemand die zich tegen 't gezag eh-
ROD: Nee.
OS: Gewoon echt 'n crimineel eh...
RK: Hij werd gelijk als slecht gezien.
ROD: Ja, ja. Er is ook 'n toneelstuk over geschreven, door een meneer Van [Coeverden], dat boekje is hier ook nog [vrij oud... boekje], ehm ja, die heeft dus 't verhaal ook geromantiseerd, en eh ja zo is dat ook 'n beetje dan dan eh gekomen hè, laten we zeggen de de romantiek - ja hoe moe'k 't zeggen? - de romantiek van van zo'n boef...
RK: En 'r is bier...
ROD: Ja, d'r is bier... en en en van alles en nogwat.
[over fles Hutt'nkloasbier]
ROD: Ja, dat zijn eh twee jongens die dat eh - 't bier wordt in Zuid-Duitsland gebrouwen, maar eh, die hebben dat 'r op geplakt. Ehm, dus ja, dat zijn dus eh de de volksverhalen die d'r omheen zitten, weer eigenlijk helemaal geen- waar je geen bewijs voor hebt. En eh, omdat- we hebben vrij nauwkeurig- omdat al die processtukken bewaard zijn 'n vrij nauwkeurig beeld van hoe dat gebeurd is hier in Oldenzaal. Eh, uiteraard eh ja, schort er natuurlijk nog wel wat aan, want die man, hij was al 65 toen-ie ter dood werd veroordeeld ehm, heeft dus geen verdediging gehad, geen advocaat, was in die tijd nog niet, werd alleen maar beschuldigd. Uiteraard zijn er schouwartsen geweest, hebben de lijken gevonden in de tuin bij hem, dus dat is allemaal eh- hij zal 't wel gedaan hebben. [...?] heeft ook bekend, z'n vrouw heeft ook bekend, en eh-
RK: Maar ja goed eh, in die tijd bekende iedereen zo'n beetje, als je maar even gefolterd werd.
ROD: Ja, nou precies, precies. En eh en eh, nou ja je ziet ook dat ze elkaar eh dat ze elkaar in de rechtbank eh verrot schelden en eh de man en de vrouw, dat wordt ook eh- de vrouw zou erger geweest moeten zijn dan de man, moet echt 'n Kenau geweest zijn. En eh die [...?] die had 'm aangezet tot 't plegen van de moord-
RK: Ja ja, soort Ceaucescu en eh...
ROD: Ja precies, ja ja ja. Dat is ook wel lachen, ja. Ehm, maar goed, die die marktkramer- die vader ging op zoek naar zijn zoon, die marktkramer kwam ook uit eh uit Duitsland en ja en eh, god, in de 18e eeuw ging dat zo langs de dorpjes, en eh en dat is natuurlijk ook wel interessant, eh blijkbaar wist die vader precies welke route die marskramer, zijn zoon, nam - door of in Nederland in 't Twentse gebied. En ehm, dus op 'n gegeven moment kwam zijn zoon niet thuis en eh, nou hij ging dus eh gewoon vragen en toen kwam-tie op 'n gegeven moment in Bentelo, in het gehucht, en eh- dat- die is dan ook- ja 'r zijn natuurlijk getuigenverklaringen of eh 'r zijn verkaringen opgenomen, in verband met- die in die stukken staan, van eh ja de laatste keer dat die man gezien was eh was dat in Bentelo en eh bij eh bij die Hutt'nkloas eh, want hij had 'n soort herberg waar mensen konden slapen en eh dus hij ging- en hij kocht wel 'ns wat van die eh van die goeie man... Voor 60 gulden is-tie vermoord, ja, en eh 'n paar mooi- hij was kousenverkoper - en 'n paar mooie kousen. Maar ja, stom stom stom, de volgende dag liepen ze dus in die nieuwe kousen, en iederen in Bentelo had gewoon in de gaten van 'hee, eh, hier klopt- hier klopt iets niet!' Dus eh...
RK: Wat 'n verhaal.
OS: Ja.
[...]
RK: Dat is typisch, hè, voor verhalen.
ROD: Ja. Dat klopt.
RK: Met helden en met beruchte mensen.
OS: D'r moeten ook spulletjes bij...
RK: Ja.
ROD: Ja, moeten spulletjes bij, ja.
RK: D'r moet iets aan die persoon herinneren, anders dan eh...
ROD: Ja.
RK: Valt 't tegen.
ROD: Ja, ik probeer dan toch die stoel in in z'n algemeenheid wel eh te eh 't verhaal van 't [..?] aanleiding om eh om je verhaal te vertellen over eh- ja, laten we zeggen de dwangstoel die dan in Oldenzaal eeuwen heeft gestaan, en nou, dat zie je ook in andere processtukken dat die stoel wel gebruikt werd.
Beschrijving
De Twentse Klaas Annink (ook wel Hutt'nkloas) werd in 1775 samen met zijn vrouw en zoon terechtgesteld in Oldenzaal vanwege de moord op een marskramer. Volgens de overlevering heeft Klaas 110 dagen op een dwangstoel gezeten voordat hij ter dood werd veroordeeld. In Museum Palthehuis in Oldenzaal staat zo'n dwangstoel, waarvan men zegt dat het de stoel van Hutt'nkloas is.
Bron
Letterlijk afschrift van mp3-opname.
Commentaar
3 juli 2008
Aanwezig bij interview: Ruben A. Koman [RK], Oscar Strik [OS], Ruud Olde Dubbelink.
Naam Overig in Tekst
Hutt'nkloas 
Hutt'nkloas 
Huttenkloas
Huttenkloas
Huttenklaas
Huttenklaas
Klaas Annink
Klaas Annink
Haarlemsche Courant
Haarlemsche Courant
Haarlemse Courant
Haarlemse Courant
Münsterland
Münsterland
Westfalen
Westfalen
Robin Hood
Robin Hood
Kenau
Kenau
Ciaucescu
Ciaucescu
Naam Locatie in Tekst
Twente
Twente
Oldenzaal
Oldenzaal
Amsterdam
Amsterdam
Duitsland
Duitsland
Bentelo
Bentelo
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20