Hoofdtekst
[28.15]
Als we daar bij die grafheuvels staan, dan zie je een heuvel en voor ' t eerste oog lijkt dat gewoon een hoop zand. Maar bij de opgraving in de jaren vijftig is dus gebleken dat het een opeenstapeling is van heideplaggen en daarop omheen zie je dan een cirkel van kleine paaltjes en bovenop nog een cirkel met wat grotere palen en die zijn paarsgewijs - dus telkens twee - boven afgedekt met een horizontale paal, he. En je zou dat kunnen vergelijken met Stonehenge. Wat je in Stonehenge van steen ziet, dat zie je hier in hout. Woodhenge zou het hier kunnen heten, he. Maar nou is de vraag natuurlijk hoe zijn die paaltjes daar ooit gekomen, he? En daar wordt wel eens gezegd: Oh, die hebben de gemeentewerkers daar neer gezet. Maar die grafheuvel is veel ouwer dan de gemeente Bergeijk. Dus als er geen gemeente was, dan waren er ook geen gemeentewerkers. De gemeentewerkers die zetten daar om de zoveel jaar weer nieuwe paaltjes neer als dat deze versleten zijn, maar dat is gewoon voor de toeristen en, he, en da wij kunnen zien hoe dat het geweest is vroeger. Dat he, voor het oog. Maar hoe ze d'r echt gekomen zijn, dat is een heel ander verhaal. Want dan moeten we in gedachte even terug naar de tijd dat onze grootouders hier nog woonden in die huisjes die nu nog in 'n openluchtmuseum zoals in Bokrijk ziet, he. Dat zijn boerderijtjes gewoon gebouwd van wat palen, wat lemen wandjes en strooien daken.
Allemaal natuurlijk materiaal. En da was in de tijd dat er natuurlijk ok nog geen radio was, geen krant en geen tillevisie. Nee en dan was 'r ook natuurlijk geen weerman. Iedereen was z'n eigen weerman of z'n eigen weervrouw, want ze keken wel naar de lucht of ze luisterden naar de vogels of ze roken wel aan de gootsteen wat voor weer dat 't worden zou. En af 'n toe, eens of een paar keer pur jaar dan zagen ze allemaal streperige wolluken. Dat noemen ze dan hier op z'n Burgeijks gezegd, d'r zit 'm 'n bessum in de locht, he. In De Bilt noemen ze dat tegenwoordig windveren. Het is een teken dat d'r wind of storm op komst is. En een keer per jaar dan ze d'r hier in Burgeijk de mensen van toen geweldig schrik van want dan zaten d'r zoveel bessums in de locht dat ze tegen mekaar zeien: Het zal avondvreugde zijn vanavond. Het zal avondvreugde zijn. En avondvreugde da wil zeggen da alle heksen uit de Kempen op hunnen bezem naar Burgeijk gevlogen komen om daar bij die molen die ook op ene grafheuvel staat, hunnen heksendans te komen vieren. Hunnen heksensabbat moet ik zeggen. En dat ging gepaard met een verschrikkelijk gejoel en een ver.. afgegrijselijk gekrijs. Dus stelt-u maar voor da die mensen daar ook nog hevig schrik voor hadden. Maar gelukkig leefden er in die tijd hier in de Kempen nog pastoors die bezorgd waren voor hun parochianen. En die pastoors die hadden ook het grote voordeel da's ze nog wonderen konden doen. Afijn, op 'nen goeien dag hadden ze het weer gezien, op 'nen kwaaien dag moet ik zeggen, d'r zat weer 'n groten bessem in de locht. En tegen 'n uur of zes begon het te schemeren. De mensen gingen binnen zitten. Ze dejen soms de luikjes dicht, he, dat 't maar nie binnen kon waaien. Sommigen die zo'n schrik hadden die schoven zelfs de tafel tegen de deur aan de binnenkant as 'm maar nie open zou waaien. En dan zaten ze met biddende, knikkende knieeën zaten ze te bibberen van dat geweld. Maar op da zellufde moment dat dat begon, die herrie, zat de pastoor van Burgeijk hier in die ouwe kerk daar zo rond een uur of zes, ook in de schemering, bij een kaarske bij het lieve vrouwke van altijd durende schrale troost, daar zat ' ie nog wat te bidden en hij hoort die herrie daar buiten en hij denkt: Jezus Christus, denkt 'ie als da maar geen avondvreugde wordt. Dus wat hij? Hij pakt da kaarske daar, gaat ermee door de middengang naar de achterdeur van de kerk, doet de deur open en meteen waait de kaars uit, maar in het licht van de kaars had 'ie al die heksen nog net op die bezem door de lucht zien zwieren. Dus hij doet gauw die kerkdeur dicht en tast dan helemaal in het duister van achteren helemaal voorin de kerk, achter het altaar en tast daar naar die grote, koperen wijwatersemmer. Gelukkig zat die tot de rand vol. En naast d'n emmer daar lag die grote wijwaterskwast. Zo'n-en luxen pleeborstel zoals ze hier in Burgeijk zeggen. Hij sopt de kwast drie keer tot op d'n bodem onder in z'n-en emmer, gaat dan weer terug achter naar de kerkdeur en als 'ie de deur opendoet, dan maakt 'ie met die kwispel een groot kruis naar de vier windstreken van Burgeijk en hier naar d'n Galgenberrug en op 't zelfde ogenblik da da wijwater onder die rokken van die heksen terecht kwam, zijn ze allemaal van hunnen bezem naar beneden geploft en veranderd in grote keien zoals ge daar bij die grafheuvel nog ene ziet liggen. Maar ik moet ook waarschuwen. Ga nooit op die kei zitten, steek d'r vooral nie met een speld of met een naald in want dan komt er bloed uit en ge verandert in een kraai en ge vliegt weg en we zien oe nooit meer terug. Maar op hetzelfde moment dat die pastoor aan het wijwater was en da wijwater hier rond de grafheuvel terecht is gekomen, waar hier, waar nu die paaltjes staan, honderdeenentwingtig zwarte katten waren heksen, vermomd als zwarte katten 'n groten heksendans aan het maken. En toen hier da wijwater is neergespat, kijk, toen zijn ze allemaal verstokt en verstijfd en daar staan ze nou nog. Dus laat oe nooit wijsmaken dat de gemeentewerkers die hier ooit neergezet hebben, maar het zijn en het blijven heksen. Zo waar als ik verteld heb.
[34.48]
Als we daar bij die grafheuvels staan, dan zie je een heuvel en voor ' t eerste oog lijkt dat gewoon een hoop zand. Maar bij de opgraving in de jaren vijftig is dus gebleken dat het een opeenstapeling is van heideplaggen en daarop omheen zie je dan een cirkel van kleine paaltjes en bovenop nog een cirkel met wat grotere palen en die zijn paarsgewijs - dus telkens twee - boven afgedekt met een horizontale paal, he. En je zou dat kunnen vergelijken met Stonehenge. Wat je in Stonehenge van steen ziet, dat zie je hier in hout. Woodhenge zou het hier kunnen heten, he. Maar nou is de vraag natuurlijk hoe zijn die paaltjes daar ooit gekomen, he? En daar wordt wel eens gezegd: Oh, die hebben de gemeentewerkers daar neer gezet. Maar die grafheuvel is veel ouwer dan de gemeente Bergeijk. Dus als er geen gemeente was, dan waren er ook geen gemeentewerkers. De gemeentewerkers die zetten daar om de zoveel jaar weer nieuwe paaltjes neer als dat deze versleten zijn, maar dat is gewoon voor de toeristen en, he, en da wij kunnen zien hoe dat het geweest is vroeger. Dat he, voor het oog. Maar hoe ze d'r echt gekomen zijn, dat is een heel ander verhaal. Want dan moeten we in gedachte even terug naar de tijd dat onze grootouders hier nog woonden in die huisjes die nu nog in 'n openluchtmuseum zoals in Bokrijk ziet, he. Dat zijn boerderijtjes gewoon gebouwd van wat palen, wat lemen wandjes en strooien daken.
Allemaal natuurlijk materiaal. En da was in de tijd dat er natuurlijk ok nog geen radio was, geen krant en geen tillevisie. Nee en dan was 'r ook natuurlijk geen weerman. Iedereen was z'n eigen weerman of z'n eigen weervrouw, want ze keken wel naar de lucht of ze luisterden naar de vogels of ze roken wel aan de gootsteen wat voor weer dat 't worden zou. En af 'n toe, eens of een paar keer pur jaar dan zagen ze allemaal streperige wolluken. Dat noemen ze dan hier op z'n Burgeijks gezegd, d'r zit 'm 'n bessum in de locht, he. In De Bilt noemen ze dat tegenwoordig windveren. Het is een teken dat d'r wind of storm op komst is. En een keer per jaar dan ze d'r hier in Burgeijk de mensen van toen geweldig schrik van want dan zaten d'r zoveel bessums in de locht dat ze tegen mekaar zeien: Het zal avondvreugde zijn vanavond. Het zal avondvreugde zijn. En avondvreugde da wil zeggen da alle heksen uit de Kempen op hunnen bezem naar Burgeijk gevlogen komen om daar bij die molen die ook op ene grafheuvel staat, hunnen heksendans te komen vieren. Hunnen heksensabbat moet ik zeggen. En dat ging gepaard met een verschrikkelijk gejoel en een ver.. afgegrijselijk gekrijs. Dus stelt-u maar voor da die mensen daar ook nog hevig schrik voor hadden. Maar gelukkig leefden er in die tijd hier in de Kempen nog pastoors die bezorgd waren voor hun parochianen. En die pastoors die hadden ook het grote voordeel da's ze nog wonderen konden doen. Afijn, op 'nen goeien dag hadden ze het weer gezien, op 'nen kwaaien dag moet ik zeggen, d'r zat weer 'n groten bessem in de locht. En tegen 'n uur of zes begon het te schemeren. De mensen gingen binnen zitten. Ze dejen soms de luikjes dicht, he, dat 't maar nie binnen kon waaien. Sommigen die zo'n schrik hadden die schoven zelfs de tafel tegen de deur aan de binnenkant as 'm maar nie open zou waaien. En dan zaten ze met biddende, knikkende knieeën zaten ze te bibberen van dat geweld. Maar op da zellufde moment dat dat begon, die herrie, zat de pastoor van Burgeijk hier in die ouwe kerk daar zo rond een uur of zes, ook in de schemering, bij een kaarske bij het lieve vrouwke van altijd durende schrale troost, daar zat ' ie nog wat te bidden en hij hoort die herrie daar buiten en hij denkt: Jezus Christus, denkt 'ie als da maar geen avondvreugde wordt. Dus wat hij? Hij pakt da kaarske daar, gaat ermee door de middengang naar de achterdeur van de kerk, doet de deur open en meteen waait de kaars uit, maar in het licht van de kaars had 'ie al die heksen nog net op die bezem door de lucht zien zwieren. Dus hij doet gauw die kerkdeur dicht en tast dan helemaal in het duister van achteren helemaal voorin de kerk, achter het altaar en tast daar naar die grote, koperen wijwatersemmer. Gelukkig zat die tot de rand vol. En naast d'n emmer daar lag die grote wijwaterskwast. Zo'n-en luxen pleeborstel zoals ze hier in Burgeijk zeggen. Hij sopt de kwast drie keer tot op d'n bodem onder in z'n-en emmer, gaat dan weer terug achter naar de kerkdeur en als 'ie de deur opendoet, dan maakt 'ie met die kwispel een groot kruis naar de vier windstreken van Burgeijk en hier naar d'n Galgenberrug en op 't zelfde ogenblik da da wijwater onder die rokken van die heksen terecht kwam, zijn ze allemaal van hunnen bezem naar beneden geploft en veranderd in grote keien zoals ge daar bij die grafheuvel nog ene ziet liggen. Maar ik moet ook waarschuwen. Ga nooit op die kei zitten, steek d'r vooral nie met een speld of met een naald in want dan komt er bloed uit en ge verandert in een kraai en ge vliegt weg en we zien oe nooit meer terug. Maar op hetzelfde moment dat die pastoor aan het wijwater was en da wijwater hier rond de grafheuvel terecht is gekomen, waar hier, waar nu die paaltjes staan, honderdeenentwingtig zwarte katten waren heksen, vermomd als zwarte katten 'n groten heksendans aan het maken. En toen hier da wijwater is neergespat, kijk, toen zijn ze allemaal verstokt en verstijfd en daar staan ze nou nog. Dus laat oe nooit wijsmaken dat de gemeentewerkers die hier ooit neergezet hebben, maar het zijn en het blijven heksen. Zo waar als ik verteld heb.
[34.48]
Onderwerp
SINSAG 0501 - Der Katzentanz 
SINSAG 0501 - Der Katzentanz 
Beschrijving
De pastoor van Bergeijk maakt een heksensabbat mee. Hij besprenkelt de heksen met gewijd water, waardoor ze in stenen veranderen. Deze stenen liggen tot op de dag van vandaag op de grafheuvel in Bergeijk.
Bron
Letterlijk afschrift van een mp3-opname.
Commentaar
9 februari 2010
Deel van een interview van Ruben Koman met Johan Biemans.
Der Katzentanz
Naam Overig in Tekst
Jezus
Jezus
Naam Locatie in Tekst
Bergeijk
Bergeijk
Stonehenge
Stonehenge
Bokrijk
Bokrijk
Kempen
Kempen
Galgenberg
Galgenberg
Plaats van Handelen
Bergeijk (Noord-Brabant)
Bergeijk (Noord-Brabant)
Kloekenummer in tekst
L279p
L279p
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21