Hoofdtekst
[35.30]
Hier in d'n molenakkers, daar waar in mijn jeugd alleen nog maar een molen stond met daar om alleen maar zo ver je kijken kon een zee van korenvelden, daar zie je nu een nieuwe wijk gebouwd. De molen staat er gelukkig nog en die staat zoals meester Panken ook al vermoedde, op een van die ouwe grafheuvels die daar vroeger in de eenzaamheid lagen. In de eenzaamheid en da kan ik ook begrijpen wurom de mensen d'r uit de buurt bleven want ik ben zelf geboren in een huis dat naast het kerkhof staat hier en ik kan me herinneren vooral in onze jeugd toen hier nog geen straatlampen waren, dat in de periode zeg maar tussen eeh.. Sinterklaas en Driekoningen dan was 't altijd lang donker da de mensen die in Eindhoven boodschappen gingen doen of gingen werken en dan met de bus op en neer, die stapten dan hier aan deze kant, he, daar waar m'n grootouders woonden, uit de bus en die gingen dan door da kerkpaadje, he, dat langs onze tuin liep, naar die straat daar, da scheelde tachtig meter, he, van de ene straat naar de andere. Dat paadje, dat kerkpaadje, liep dus tussen onze tuin en 't kerkhof, dus dan had je nog wel 'ns mensen die 's avunds as donker was nie zo graag door da paadje liepen en dan liepen ze liever, bij voorkeur bij ons door de tuin. Da scheelde twaalf, dertien meter, het parallelpaadje wat van mijn grootouders naar ons huis liep, he. En dat mocht gerust want iedereen kende iedereen dus we namen da nooit iemand kwalijk want het waren allemaal bekende mensen. Maar als m'n vader toevallig wel 'ns zo rond dat uur buiten de tuin in liep of hij moest achter effen buiten zijn, dan kwam d'r wel eens een stel ineens door de tuin en die verontschuldigden ze zo iemand van ' och, we zijn maor helder door dien hof geschoten' . Da mijn vader zegt ' zat d'r dan 'n kwaaien hond in kerkpaaikje omda ge d'r nie door durft' ? ' Nee, maar kijk da moet-u'n door da kerkhof daar en ge kunt immers nooit weten.' Zo'n antwoord gaven ze dan m'n vader en m'n vader die stelde ze meteen op hun gemak door te zeggen: ' Mensen, daar hoefde-u niet bang voor te zijn, da zijn ons beste buren daar. Daar hebben wij nog nooit last van gehad. He, want wij waren zo vertrouwd met da kerkhof dat 't onze speeltuin was, bij wijze van spreken. Maar daarom liggen die grafheuvels net als die Galgenberg, die liggen een eind van de bebouwde kom, van de bewoonde wereld, he, de mensen bleven daar liefst maar uit de buurt. Net zo goed als da ge nou aan iemand zoudt vragen: 'Zou jij vanavond, as pikkedonker is, alleen 'ns een uur op 't kerkhof willen zitten?' Dan is er niemand die zegt da doe ik wel, he. D'r gebeurt wel niks maar niemand zal dat graag doen. Alleen al het idee, om op een kerkhof te gaan zitten. Maar goed, die molen daar, die staat dus ook op zo'n verlaten grafheuvel, he. De molen die uit veertienhonderd-zoveel stamt. En nu is daar Panken nog wel geweest, die heeft 't opgeschreven dat d'r op een zekere dag de molenaar problemen had want de wind was behekst. En als de wind behekst wordt, dan kan die molen nie draaien want dan waait het nie. En eeh.. vooral in de tijd zo kort na de oogst dan moet er veel gemalen worden voor de bakkers en ook voor iedereen die zelf destijds nog z'n eigen brood bakte. En as dan overdag nie wil waaien, wat doe je dan? Dat doe je 't 's nachts als het dan maar waait. En dat was 'nen keer het geval dat er op zo'n dag bij de molenaar, da was Doruske van Laarhoven toen, toen kwam er 'nen hegmulder voorbij. En een hegmulder da is 'n molenaarsknecht die overal bij andere molenaars helpt, maar zelf geen eigenaar is van een molen. Dat noemen ze hier een hegmulder. En Doruske vertelde dat 'ie problemen had, dat 'ie al een aantal dagen nie had kunnen malen en dan moest 'ie wel eens 's nachts en als die dan 's nachts ging malen, dan werd 'ie geregeld geplaagd door katten in de molen, zwarte katten en hij wist zeker dat 't heksen waren. Zo gingen die katten tekeer. En toen zegt dien hegmulder: 'maak da de kat wijs, da bestaat nie'. 'Nou', zei Doruske, 'als gij da dan niet geleuft, wil-de dan vannacht eens in mijn plaats in de molen gaan malen, want vannacht dan waait het misschien wel.' 'Nou, da doe'k wel', zei-t 'ie, 'want ik wil graag 'n centje bijverdienen'. Dus, tegen d'n avond liep Doruske, z'n-'n knecht zeg maar de molen in. 'Ja', zegt Doruske, 'maar dan moet-e wel effekes een kaars meenemen. Hier, neemt d'r twee mee want 't is donker in de molen. Ik heb hier nog 'n gewijden en een ongewijde kaars, he, dan kun-de toch zien, he, as ge moet malen, waar dat 't meel, he, en waar de zakken staan.' Nou, op een gegeven moment was 't zowat tegen middernacht en 't begint te waaien, dus de molenaar zet de molen 'n gaat dat 'ie begint te draaien. Hij is nog maar amper bezig en hij hoort een geritsel, 'n geritsel en die ziet daar en die denkt: Oh, dat zijn muizen, want ik zie niks. Maar 't geritsel werd steeds meer en meer. Dus toen in enen keer ziet 'ie d'r achter een van de balken een zwarte kat tevoorschijn komen. Van die groen-gloeiende ogen zit ze 'm aan te staren, he, maar ja, en nog een en nog een en binnen de kortste keren zaten d'r misschien wel dertig van die zwarte katten die 'm probeerden aan te vallen maar gelukkig, ik zei al, hij had twee kaarsen meegenomen en het licht van die gewijde kaars die viel, da viel toevallig op 'nen sabel die daar op een van die balken nog hing, die misschien in de p.. ja, hoe moet ik het zeggen?, een soldaat in de tijd van Napoleon misschien vergeten was, die hing daar, he. Dus hij denkt: Oh jee, da's m'n redding, dus hij pakt dien sabel en begint daarmee tussen die katten door te slaan, he. Dus die katten krijgen schrik en die zijn eeh.. natuurlijk meteen verjaagd. Die zijn verdwenen eh eeh.. hij denkt: Zie zo, da heb d'r goed afgebracht. Maar nou kijkt 'ie zo eens rond en hij: Wat ligt daar op de grond te blinken? Da lag dr toch net nog nie en hij raapt het op. Hij schrikt een beetje want 't was 'nen eeh.. een ringvinger met 'n gouwen ring eraan en 't bloed liep eruit. Hij kijkt gauw naar z'n eigen hand, want die had 'ie eeh.. die eeh.. scherpe sabel in z'n hand gehad, die dacht: Verdorie, nou heb ik m'n-en eigen vinger afgehakt, he. Ge kunt nooit weten. Maar, nee, die vinger die zat d'r nog aan. Dus hij pakt het nog eens bij, ja, het is toch echt 'nen ringvinger met een gouwen ring d'r aan. Hij pakt z'n rooien zakdoek en hij draait 'r die vinger in en die denkt als Doruske morgenvroeg komt, dan kan ik 'm laten zien en zeggen: 'Ja, ge hebt gelijk, he. Er zitten hier toch echt heksen.' Dus de volgende morgen komt Doruske en eeh.. ge moet toch 'ns kijken want de katten zijn d'r geweest maar toen ik ze weggejaagd heb, toen heb ik da hier gevonden. Nou, dan hadde da gezicht moeten zien van de molenaar van Doruske van Laarhoven. Da wer nog witter dan een meelzak, zo wit van de schrik. Maar hij kende die'n ring aan die'n vinger. En hij denkt: Verdorie, dat is de ring van m'n eigen vrouw. En hij gaat naar huis. Hij denkt: Nou weet ik wat d'r vannacht gebeurd is want [...] liggen te woelen en te draaien in het bed en waarom had ze 'nen groten witten lap om d'r hand gedraaid? Hij denkt: Da's m'n vrouw geweest die hier als heks in de molen is geweest. Toen heeft die hier de wind behekst. En hij wil naar huis gaan en hij denkt: Ik zal ze met d'n mattenklopper eens een goeie beurt geven. Hij komt thuis en z'n vrouw was nergens meer te zien en die is ook nooit meer teruggezien. En nou kun-de me geloven of nie geloven maar degene die 't mij verteld heeft die leeft nou nog.
[43.42]
Hier in d'n molenakkers, daar waar in mijn jeugd alleen nog maar een molen stond met daar om alleen maar zo ver je kijken kon een zee van korenvelden, daar zie je nu een nieuwe wijk gebouwd. De molen staat er gelukkig nog en die staat zoals meester Panken ook al vermoedde, op een van die ouwe grafheuvels die daar vroeger in de eenzaamheid lagen. In de eenzaamheid en da kan ik ook begrijpen wurom de mensen d'r uit de buurt bleven want ik ben zelf geboren in een huis dat naast het kerkhof staat hier en ik kan me herinneren vooral in onze jeugd toen hier nog geen straatlampen waren, dat in de periode zeg maar tussen eeh.. Sinterklaas en Driekoningen dan was 't altijd lang donker da de mensen die in Eindhoven boodschappen gingen doen of gingen werken en dan met de bus op en neer, die stapten dan hier aan deze kant, he, daar waar m'n grootouders woonden, uit de bus en die gingen dan door da kerkpaadje, he, dat langs onze tuin liep, naar die straat daar, da scheelde tachtig meter, he, van de ene straat naar de andere. Dat paadje, dat kerkpaadje, liep dus tussen onze tuin en 't kerkhof, dus dan had je nog wel 'ns mensen die 's avunds as donker was nie zo graag door da paadje liepen en dan liepen ze liever, bij voorkeur bij ons door de tuin. Da scheelde twaalf, dertien meter, het parallelpaadje wat van mijn grootouders naar ons huis liep, he. En dat mocht gerust want iedereen kende iedereen dus we namen da nooit iemand kwalijk want het waren allemaal bekende mensen. Maar als m'n vader toevallig wel 'ns zo rond dat uur buiten de tuin in liep of hij moest achter effen buiten zijn, dan kwam d'r wel eens een stel ineens door de tuin en die verontschuldigden ze zo iemand van ' och, we zijn maor helder door dien hof geschoten' . Da mijn vader zegt ' zat d'r dan 'n kwaaien hond in kerkpaaikje omda ge d'r nie door durft' ? ' Nee, maar kijk da moet-u'n door da kerkhof daar en ge kunt immers nooit weten.' Zo'n antwoord gaven ze dan m'n vader en m'n vader die stelde ze meteen op hun gemak door te zeggen: ' Mensen, daar hoefde-u niet bang voor te zijn, da zijn ons beste buren daar. Daar hebben wij nog nooit last van gehad. He, want wij waren zo vertrouwd met da kerkhof dat 't onze speeltuin was, bij wijze van spreken. Maar daarom liggen die grafheuvels net als die Galgenberg, die liggen een eind van de bebouwde kom, van de bewoonde wereld, he, de mensen bleven daar liefst maar uit de buurt. Net zo goed als da ge nou aan iemand zoudt vragen: 'Zou jij vanavond, as pikkedonker is, alleen 'ns een uur op 't kerkhof willen zitten?' Dan is er niemand die zegt da doe ik wel, he. D'r gebeurt wel niks maar niemand zal dat graag doen. Alleen al het idee, om op een kerkhof te gaan zitten. Maar goed, die molen daar, die staat dus ook op zo'n verlaten grafheuvel, he. De molen die uit veertienhonderd-zoveel stamt. En nu is daar Panken nog wel geweest, die heeft 't opgeschreven dat d'r op een zekere dag de molenaar problemen had want de wind was behekst. En als de wind behekst wordt, dan kan die molen nie draaien want dan waait het nie. En eeh.. vooral in de tijd zo kort na de oogst dan moet er veel gemalen worden voor de bakkers en ook voor iedereen die zelf destijds nog z'n eigen brood bakte. En as dan overdag nie wil waaien, wat doe je dan? Dat doe je 't 's nachts als het dan maar waait. En dat was 'nen keer het geval dat er op zo'n dag bij de molenaar, da was Doruske van Laarhoven toen, toen kwam er 'nen hegmulder voorbij. En een hegmulder da is 'n molenaarsknecht die overal bij andere molenaars helpt, maar zelf geen eigenaar is van een molen. Dat noemen ze hier een hegmulder. En Doruske vertelde dat 'ie problemen had, dat 'ie al een aantal dagen nie had kunnen malen en dan moest 'ie wel eens 's nachts en als die dan 's nachts ging malen, dan werd 'ie geregeld geplaagd door katten in de molen, zwarte katten en hij wist zeker dat 't heksen waren. Zo gingen die katten tekeer. En toen zegt dien hegmulder: 'maak da de kat wijs, da bestaat nie'. 'Nou', zei Doruske, 'als gij da dan niet geleuft, wil-de dan vannacht eens in mijn plaats in de molen gaan malen, want vannacht dan waait het misschien wel.' 'Nou, da doe'k wel', zei-t 'ie, 'want ik wil graag 'n centje bijverdienen'. Dus, tegen d'n avond liep Doruske, z'n-'n knecht zeg maar de molen in. 'Ja', zegt Doruske, 'maar dan moet-e wel effekes een kaars meenemen. Hier, neemt d'r twee mee want 't is donker in de molen. Ik heb hier nog 'n gewijden en een ongewijde kaars, he, dan kun-de toch zien, he, as ge moet malen, waar dat 't meel, he, en waar de zakken staan.' Nou, op een gegeven moment was 't zowat tegen middernacht en 't begint te waaien, dus de molenaar zet de molen 'n gaat dat 'ie begint te draaien. Hij is nog maar amper bezig en hij hoort een geritsel, 'n geritsel en die ziet daar en die denkt: Oh, dat zijn muizen, want ik zie niks. Maar 't geritsel werd steeds meer en meer. Dus toen in enen keer ziet 'ie d'r achter een van de balken een zwarte kat tevoorschijn komen. Van die groen-gloeiende ogen zit ze 'm aan te staren, he, maar ja, en nog een en nog een en binnen de kortste keren zaten d'r misschien wel dertig van die zwarte katten die 'm probeerden aan te vallen maar gelukkig, ik zei al, hij had twee kaarsen meegenomen en het licht van die gewijde kaars die viel, da viel toevallig op 'nen sabel die daar op een van die balken nog hing, die misschien in de p.. ja, hoe moet ik het zeggen?, een soldaat in de tijd van Napoleon misschien vergeten was, die hing daar, he. Dus hij denkt: Oh jee, da's m'n redding, dus hij pakt dien sabel en begint daarmee tussen die katten door te slaan, he. Dus die katten krijgen schrik en die zijn eeh.. natuurlijk meteen verjaagd. Die zijn verdwenen eh eeh.. hij denkt: Zie zo, da heb d'r goed afgebracht. Maar nou kijkt 'ie zo eens rond en hij: Wat ligt daar op de grond te blinken? Da lag dr toch net nog nie en hij raapt het op. Hij schrikt een beetje want 't was 'nen eeh.. een ringvinger met 'n gouwen ring eraan en 't bloed liep eruit. Hij kijkt gauw naar z'n eigen hand, want die had 'ie eeh.. die eeh.. scherpe sabel in z'n hand gehad, die dacht: Verdorie, nou heb ik m'n-en eigen vinger afgehakt, he. Ge kunt nooit weten. Maar, nee, die vinger die zat d'r nog aan. Dus hij pakt het nog eens bij, ja, het is toch echt 'nen ringvinger met een gouwen ring d'r aan. Hij pakt z'n rooien zakdoek en hij draait 'r die vinger in en die denkt als Doruske morgenvroeg komt, dan kan ik 'm laten zien en zeggen: 'Ja, ge hebt gelijk, he. Er zitten hier toch echt heksen.' Dus de volgende morgen komt Doruske en eeh.. ge moet toch 'ns kijken want de katten zijn d'r geweest maar toen ik ze weggejaagd heb, toen heb ik da hier gevonden. Nou, dan hadde da gezicht moeten zien van de molenaar van Doruske van Laarhoven. Da wer nog witter dan een meelzak, zo wit van de schrik. Maar hij kende die'n ring aan die'n vinger. En hij denkt: Verdorie, dat is de ring van m'n eigen vrouw. En hij gaat naar huis. Hij denkt: Nou weet ik wat d'r vannacht gebeurd is want [...] liggen te woelen en te draaien in het bed en waarom had ze 'nen groten witten lap om d'r hand gedraaid? Hij denkt: Da's m'n vrouw geweest die hier als heks in de molen is geweest. Toen heeft die hier de wind behekst. En hij wil naar huis gaan en hij denkt: Ik zal ze met d'n mattenklopper eens een goeie beurt geven. Hij komt thuis en z'n vrouw was nergens meer te zien en die is ook nooit meer teruggezien. En nou kun-de me geloven of nie geloven maar degene die 't mij verteld heeft die leeft nou nog.
[43.42]
Onderwerp
SINSAG 0622 - Die verzauberte Mühle (Brauerei)
SINSAG 0622 - Die verzauberte Mühle (Brauerei) 
SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.
SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.
Beschrijving
Angst voor duisternis en kerkhof. Molenaarsvrouw blijkt heks te zijn.
Bron
Letterlijk afschrift van een mp3-opname.
Commentaar
Deel van een interview met Johan Biemans
Naam Overig in Tekst
Panken
Panken
Sinterklaas
Sinterklaas
Dorus van Laarhoven
Dorus van Laarhoven
Doruske
Doruske
Driekoningen
Driekoningen
Napoleon
Napoleon
Naam Locatie in Tekst
Eindhoven
Eindhoven
Galgenberg
Galgenberg
Plaats van Handelen
Bergeijk
Bergeijk
Kloekenummer in tekst
L279p
L279p
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21