BLECOURTNB0001 - 1.1. Kaboutermannetjes

1.1. Kaboutermannetjes
Aan den grooten weg, die van Eindhoven naar de Acht-Zaligheden en verder nog naar Turnhout leidt, ligt Meerveldhoven, dat een deel uiItmaakt van de gemeente Veldhoven. Even voorbij de in deze omstreken algemeen bekende herberg 'De reizende Man' wIjst men u de plaats waar, in den goeden ouden tijd de nijvere kabouters huisden. Ja, de ouden van dagen weten nog zoo goed te vertellen hoe vriendelijk, hoe dienstvaardig dat volkje was, maar - ge moest hen laten begaan; want waren ze u eenmaal vijandig gezind, dan hadt g'er geducht van te lijden. Ze konden u dan op allerlei wijzen plagen, benadeelen, - arm maken zelfs! Maar wie in een goed blaadje stond, kon er alles van gedaan krijgen. De boer en z'n knechts konden - wat genot! - in 't gure
winterseizoen slapen, zoölang ze verkozen. 't Koren was 's ochtends gedorschen, schoongemaakt en opgezakt. 'n Klein deel voor de moeite namen de kleine helpers mee - natuurlijk, ze moesten ook leven in hunne onderaardsche woningen. Den ploeg liet men gerust op den akker staan: het dwergenvolkje rukte er immers 's nachts op uit en ploegde 't stuk om, dat 't niet beter en mooier kon. In alle vakken waren ze thuis. 'Ploegen, zaaien,
maaien, dorschen, malen, bakken deden ze als 'n bovenste beste. Ook de boerin en de meiden hadden er genot van.
's Morgens was menigmaal de melk gekarnd en eene heerlijke kluIt malsche boter lag netjes, kant en klaar in de houten schotel. De meiden verzekerden dan 's morgens, dat ze de 'mennekes' 's nachts hadden hooren 'butteren'.
't Is bepaald jammer, dat ze weg zijn tegenwoordig; - verjaagd, zeggen de oude lui, omdat nu de menschen alles op z'n nieuwerwetsch doen; fabrieken, stoom en dergelijke dingen konden ze met uitstaan en ik geloof gaarne, dat menig boertje van den ouden stempel er verbazend spijt van heeft, dat 't rijk der 'Kaboutermannekes' tot 't verledene behoort. Geen wonder wie zou zoo'n hulp niet wenschen.
'En geweest zijn ze'r,' verzekerde mij iemand. Hij had 't vaak genoeg hooren vertellen van iemand, die de volgende ontmoeting had gehad. DIe Iemand ging van Oirschot, in gezelschap van een viertal metgezellen, over de groote hei naar Zeelst. - (In die uitgestrekte hei namelijk huisden ook diezelfde Kabouters onder heuvelen, die ge nu nog hier en daar 'genog' kunt zien en - 'als die heuvelen er nog zijn, zullen de Kabouters er ook wel geweest zijn‘, - beweerde de man hoog ernstig. Tegen zoo'n overtuigend bewijs had 'k natuurlijk niets in te brengen) - 't Was laat in den nacht toen 't reisgezelschap door de hei toog. Op eens hoort men eene stem roepen: 'Oudeman! Oudeman!' Daar niemand van de nachtelijke reizigers dien naam droeg, bekwam ook de roeper geen antwoord. Nog eens riep de stem 'Oudeman!'. Toen verstoutte zich iemand van 't vijftal om te vragen: 'Wat is 'r van uw dienst?'
'Zeg aan Abraham,' vervolgde de roeper, 'dat Kyria dood is.' - En toen? - Ja, toen was 't uit. 't Kaboutertje maakte den dood bekend van een zijner broeders. 't Had zich wellicht vergist en gemeend, dat 'r van zijn volk voorbijtrok om bij den een of anderen boer in 't nachtelijk uur te gaan weldoen in stilte.

SINSAG 0063 - Die hilfsbereiten Zwerge arbeiten in der Nacht für die Menschen für Nahrungsmittel (Tabak, Geld)    SINSAG 0063 - Die hilfsbereiten Zwerge arbeiten in der Nacht für die Menschen für Nahrungsmittel (Tabak, Geld)   

Wie in een goed blaadje stond bij de kabouters kreeg vroeger alles van ze gedaan: dorsen, ploegen, zaaien, maaien, malen, bakken, karnen, botermaken. Men zegt dat ze verjaagd zijn door de fabrieken. De kabouters hebben bestaan, want de heuvels waar ze onder woonden zijn er nog steeds, en iemand heeft 's nachts met een kabouter gesproken.

Willem de Blécourt, Volksverhalen uit Noord Brabant, Utrecht [etc.]: Het Spectrum, 1980. p. 15-16

F451.3.4.0.1 - Dwarf workmen heard at night.    F451.3.4.0.1 - Dwarf workmen heard at night.   

F451.9.1.4 - Dwarfs emigrate because of industrial development.    F451.9.1.4 - Dwarfs emigrate because of industrial development.   

1883

Motieven: F451.3.4.0.1 Dwarf workmen heard at night; F451.9.1.4 Dwarfs emigrate because of industrial development; F451.8 Names for Dwarfs; F451.4.1 Dwarfs live under the ground; vgl. F211.3 Fairies under earth, F346a Fairy or brownie helps mortal with housework of all kinds.
1. Schoolmeester en essayist. Verhalen vanuit Zeelst verzameld Opgetekend, verzameld en in vorm gegoten door Jacques Cuijpers (1850-1926), hoofdonderwijzer te Zeelst. Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde (TNG) I (okt. 1883 - okt. 1884), II (okt. 1884 - okt. 1885), en de Noordbrabantsche (Volks-) Almanak (NA), beide onder redactie van August Sassen. Cuijpers was goed bevriend met Sassen. Met hem en anderen placht hij wandelingen door de Noordbrabantse Kempen en de Peel te maken, waarbij onder meer aandacht werd geschonken aan de plaatselijke volkscultuur. De lichte spot die uit zijn verhalen klinkt wijst op een zeker cynisme tegenover het hem vertelde. Tegenover Sassen liet hij meer dan in de verhalen dit duidelijk uitkomen. Zo schreef hij over de verenkrans, die voor velen hét bewijs van hekserij was: 'Ze vullen ze op met wat de lui hebben. Draadjes vindt men allicht in de peluws; deze doen de veren ineen rollen, en 't is geen wonder er een lapje of een strooitje bij te vinden. En al zal zoo'n rommel ook al heel weinig geleken hebben op een krans of een poppetje - de verbeelding zal daar wel alles van kunnen maken, wat bijgeloovige menschen er in zien willen.' (brief aan Sassen, dd. 5 juli 1890, verz. Sassen inv. no. BB26).
Naast volksverhalen verzamelde meester Cuijpers materiaal betreffende allerhande volksgebruiken zoals kinderrijmen, kalendergebruiken, e.a. hetgeen eveneens in de genoemde tijdschriften gepubliceerd werd.
TNG I: 59-60. Zeer ingekorte versie: Sinninghe 1933: 24 (no. 27), 1964: 23. S.SlO1.3; ML 6035 Fairies assist a Farmer in his Work.

Die hilfsbereiten Zwerge arbeiten in der Nacht für die menschen für Nahrungsmittel

Acht-Zaligheden    Acht-Zaligheden   

De reizende Man    De reizende Man   

Kaboutermanneke    Kaboutermanneke   

Kabouter    Kabouter   

Oudeman    Oudeman   

Abraham    Abraham   

Kyria    Kyria   

Acht Zaligheden    Acht Zaligheden   

Eindhoven    Eindhoven   

Turnhout    Turnhout   

Meerveldhoven    Meerveldhoven   

Veldhoven    Veldhoven   

Oirschot    Oirschot   

Zeelst    Zeelst   

Meerveldhoven (Noord-Brabant)    Meerveldhoven (Noord-Brabant)   

L225a    L225a   

2013-03-01 14:46:20