BLECOURTNB0012 - 1.11. Het witte paard

1.12. Het witte paard
werd in de vorige eeuw gezien te Veldhoven en menig oudje weet
daarvan de geheimzinnigste geschiedenissen te verhalen met de stellige verzekering, dat 't geen leugens zijn. Voornamelijk komt de zaak hierop neer: lederen avond doolde het witte paard in de broek- en moerasgronden om. Niemand kon zeggen, van wien het was, noch hoe het daar kwam, noch ook, waar het des daags vertoefde. Het gebeurde, dat er toen der tijd eene pestziekte onder de inwoners uitbrak; iedere verschijning van het paard was de voorbode van nieuwe sterfgevallen. Wat raad? Men toog ter beeêvaart en van toen af liet het paard zich gebruiken om de dooden te begraven. Weldra echter hield de zoozeer gevreesde zIekte op en het geheimzinnige paard verdween even onverwacht als het gekomen was. De plaats, waar het de laatste maal gezien' werd, heet nog thans het Paardskerkhof en ligt dicht bij het dorp Veldhoven naast den grintweg. Men heeft mij nog verzekerd, dat een boer, die in 't schemerdonker met zijn kar voorbij het Veldhovensche kerkhof moest, vlak bij de plaats, waar twee veldwegen elkaar kruisen, op eens met schrik bemerkte, dat zijn paard over heel zijn lijf en leden beefde, plotseling stilstond en geen voet meer voort durfde. Toen de boer het paard bij den
kop vatte, om het aldus vooruit te krijgen, ziet hij opeens vlak voor zich op den kruisweg het witte paard zich oprichten en voortrennen.

SINSAG 0353 - Spukpferd als Todverkündiger.    SINSAG 0353 - Spukpferd als Todverkündiger.   

De verschijning 's avonds van een wit paard betekent in de tijd van pest een nieuw sterfgeval. Nadat een bedevaart kan het paard gebruikt worden om de doden te begraven. Zodra de ziekte is verdwenen is blijft het paard weg. Boer die op een avond met paard en wagen langs een kruispunt rijdt bij de plaats waar het paard voor het laatst is gezien, merkt dat zijn paard niet meer verder wil. Als hij zijn paard bij de kop pakt ziet hij het witte paard zich oprichten en wegrennen.

Willem de Blécourt, Volksverhalen uit Noord Brabant, Utrecht [etc.]: Het Spectrum, 1980. p. 22

E501.20.1.2 - Wild hunt as omen of pestilence.    E501.20.1.2 - Wild hunt as omen of pestilence.   

E521.1 - Ghost of horse.    E521.1 - Ghost of horse.   

F401.3.1 - Spirit in form of horse.    F401.3.1 - Spirit in form of horse.   

1889

Motieven: E501.20.1.2 Wild hunt as omen of pestilence; E521.1 Ghost of horse; F401.3.1 Spirit in form of horse.
NA 1889: 186-187. Bewerking: Sinninghe 1933: 76-77 (no. 104), 1964: 60; vgl. Rijken 1974c; Jansen 1978: 117.S.S353.1; S333.30; LS B101 Wesen in Tiergestalt - weisses Pferd.
1. Schoolmeester en essayist. Verhalen vanuit Zeelst verzameld Opgetekend, verzameld en in vorm gegoten door Jacques Cuijpers (1850-1926), hoofdonderwijzer te Zeelst. Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde (TNG) I (okt. 1883 - okt. 1884), II (okt. 1884 - okt. 1885), en de Noordbrabantsche (Volks-) Almanak (NA), beide onder redactie van August Sassen. Cuijpers was goed bevriend met Sassen. Met hem en anderen placht hij wandelingen door de Noordbrabantse Kempen en de Peel te maken, waarbij onder meer aandacht werd geschonken aan de plaatselijke volkscultuur. De lichte spot die uit zijn verhalen klinkt wijst op een zeker cynisme tegenover het hem vertelde. Tegenover Sassen liet hij meer dan in de verhalen dit duidelijk uitkomen. Zo schreef hij over de verenkrans, die voor velen hét bewijs van hekserij was: 'Ze vullen ze op met wat de lui hebben. Draadjes vindt men allicht in de peluws; deze doen de veren ineen rollen, en 't is geen wonder er een lapje of een strooitje bij te vinden. En al zal zoo'n rommel ook al heel weinig geleken hebben op een krans of een poppetje - de verbeelding zal daar wel alles van kunnen maken, wat bijgeloovige menschen er in zien willen.' (brief aan Sassen, dd. 5 juli 1890, verz. Sassen inv. no. BB26).
Naast volksverhalen verzamelde meester Cuijpers materiaal betreffende allerhande volksgebruiken zoals kinderrijmen, kalendergebruiken, e.a. hetgeen eveneens in de genoemde tijdschriften gepubliceerd werd.

Spukpferd als Todverkündiger

Paardskerkhof    Paardskerkhof   

Veldhovense    Veldhovense   

Veldhoven    Veldhoven   

Veldhoven (Noord-Brabant)    Veldhoven (Noord-Brabant)   

L255p    L255p   

2013-03-01 14:46:20