BLECOURTNB0189 - 3.88. Over Tooverij

3.88.
Over Tooverij
So wanneer er eene vrou is, dewelcke ghij verdenckt van Tooverije, so sult ghij diveers u voeten setten in heure voetstappen ende omsiende so sallet eene hexe sijn.
Item schrijf met de toonen uwer voeten ofte andersints het teecken des Cruijs op den grondt so sal de suspecte vrouwe, so deselve metten Boozen omgangh heeft niet daerover stappen maer het selve merck mijden.
Item. Can oock met hetselve uijtwercksel neer gelegt werden twee stroy-Spieren de een cruijsgewijs over d'ander, so sal sij in gevalle voornoemt hetselve oock mijden.
Item. De priester seghende in de misse sich naar het volck keerende: Dominus Vobiscum bediedende Den Heere sij met uliede sal de hexen die in de kercke aanwesigh sijn sien sitten hebbende eene biëncorff op het hoofdt. (R. d. H. 1882. blz. 126)
So Wanneer een suspect vrouwspersoon U ofte Uwe kijnderen aenrake, so sult ghij seghen Godt loont U, welcke heijlige woer- den de Crachte der Tooverije brecken. Hebbende sommige hexen in hun huys eenen speelpop, in dewelcke sij met spelden dael' in stekende den mensch dewelcke sij haten ofte quaet jonnen op die overeencomende plaetse sijns lighaems aldaer pijne naergelanghe den steeck heeft.
Hebbende deselve hexen die machte van den Boozen ontfanghen sich te veranderen in eene swarte Cat. So wanneer ghij iets op strate vint, wat eetbaer is, so sult ghij alvoorens het selve te stecken in u mont segghen In den naeme Godts, sijnde alsdan de machte der Tooverij gebroken.
Wilt niet versuymen, o landluiden, voer de openinghen uwer schuren en stallen te leggen palm banghe sijn als gij moogt, dat eene hexe onder de eene ofte andere gedaente in uwe stallen sluipt ende uw vee door eene quaede hant geraeckt wort.
Wilt omme dieselve redenen oock legghen in uw Verekenscot opten vloer een eschenhouten Cruyscken.
Item. Wilt leghen onder den dorpel uwer deure een Cruyscken, St Jans Evangelie ofte anderssints en de hexe sal niet connen binnentreden uwe woninghen Deurne

Aantal middelen en formules ter afweer van heksen.

Willem de Blécourt, Volksverhalen uit Noord Brabant, Utrecht [etc.]: Het Spectrum, 1980. p. 124-125

G273.7 - Objects driven into tracks of witch immobilize her.    G273.7 - Objects driven into tracks of witch immobilize her.   

D2064.4 - Magic sickness because of Evil Eye.    D2064.4 - Magic sickness because of Evil Eye.   

G256* - Witch recognized by placing object at threshold or above door. Witch cannot enter or leave until object is removed.    G256* - Witch recognized by placing object at threshold or above door. Witch cannot enter or leave until object is removed.   

D2063.1.1.1    D2063.1.1.1   

G211.1.7 - Witch in form of cat.    G211.1.7 - Witch in form of cat.   

G273.1 - Witch powerless when one makes sign of cross.    G273.1 - Witch powerless when one makes sign of cross.   

Motieven: G273.7 Objects driven into tracks of witch immobilize her; vgl. D2064.4 Magic sickness because of Evil Eye; G256* Wltch recognized by placing object at threshold or above door. Witch cannot enter or leave until object is removed; D2063.1.1.1 Tormenting person by abusing image with pins; G211.1.7 Wltch In form of cat; G273.1 Witch rendered powerless when one makes sign of cross. (Verwijzing naar Rond den Heerd 1882: 126 betreft vergelijkbaar geval van heksen met een 'biënkorf' op het hoofd.)
inv. no. N40. Handschrift H.N. Ouwerling, Deurne, geen bronvermelding. Publ. Sinninghe 1949a: 111-112, 1964: 100-101.
3. Sprookjes en natuurgeloof. Verhalen vanuit Helmond verzameld
Verhalen, sprookjes, anekdoten en mededelingen over volksgeloof, verzameld en/of opgetekend door August Hendrik Sassen. Uit zijn handschriftenverzameling, berustend in de bibliotheek van het Provinciaal Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant te 's Hertogenbosch.
Sassen werd geboren te 's Hertogenbosch op 6 maart 1853. Hij was archivaris en notaris te Helmond, en overleed op 22 juni 1913 te 's Gravenhage (zie Juten & Juten 1913, A.F.O. van Sasse van Ysselt 1914). Hij was de stuwende kracht achter het volkskundig onderzoek in Noord-Brabant aan het einde van de vorige eeuw. Om dit te bevorderen stichtte hij onder meer twee tijdschriften: het Tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde, en de Noordbrabantsche Almanak. Jaarboekje voor Noordbrabantsche geschiedenis, taal- en letterkunde.
Beide tijdschriften moesten evenwel na elkaar wegens financiële moeilijkheden stopgezet worden (zie ook de Inleiding). Door zijn werk, zijn vele activiteiten (hij was o.a. gemeenteraadslid van Helmond, regisseur van jeugdtoneelstukken, voorzitter van de vereniging tot drankbestrijding; en commandant van de plaatselijke schutterij), en zijn vroege dood is het hem niet gelukt de vele aan hem toegezonden en door hemzelf verzamelde gegevens over o.a. taalkunde, volksgebruiken, boerenalmanakken, kinderrijmen en spelen, en volksliederen zelf tot een of meerdere boeken te verwerken (zie voor verdere biografische gegevens Knippenberg 1952).
Een deel van zijn handschriftenverzameling bevindt zich te 's Hertogenbosch. Dit werd in 1943 en 1944 gerubriceerd en gecatalogiseerd. Het hier gepubliceerde deel daarvan werd eerder grotendeels, al dan niet in bewerkte vorm, bekend gemaakt door J.R.W. Sinninghe, zij het zonder opgave van inventarisnummer. Een aantal van de door Sinninghe aan Sassen toegeschreven verhalen is evenwel niet meer in 's Hertogenbosch te vinden, o.a. Sinninghe 1978: 16 (gloeiige te Duizel), 21 (dwaallichten), 36 (zelfmoordenaar in gedaante hond te Boxmeer), 45 (spookhaas te Mierlo), 81-83 (heksen in de gedaante van een kat), en 100 (weerwolf te Breda). Het wachten is op een volledige publicatie van het nog in 's Hertogenbosch aanwezige materiaal.

Heere    Heere   

God    God   

St. Jan    St. Jan   

Deurne (Noord-Brabant)    Deurne (Noord-Brabant)   

L244p    L244p   

2013-03-01 14:46:20